ประมาณตี 4 เห็นจะได้ (วันที่ 26 มกราคม 51)  ผมรู้สึกตัวตื่นขึ้นมา  เพราะไฟฟ้าดับ   นอนต่อไปอีกนิด เพระคิดว่าไฟฟ้าคงจะมาใหม่ไม่นานนัก   แต่กลับนานผิดปกติ  เลยต้องยกหูโทรศัพท์ไปแจ้งโรงแรมเสียหน่อย   ปรากฏว่าโทรศัพท์ใช้ไม่ได้ครับ    พอดีมีเบอร์มือถือเจ้าหน้าที่ซึ่งดูแลคณะของเราให้ไว้เมื่อวันแรก  โทรไปรบกวนแต่เช้ามืด  จึงได้ทราบว่าไฟฟ้าดับทั้งโรงแรม   เพราะมีอุบัติเหตุรถบรรทุกชนเสาไฟฟ้าล้มไป 2- 3 ต้น

เช้ามาได้คุยกับเจ้าหน้าที่โรงแรม  ทราบว่าช่วงเช้านี้ไฟฟ้าคงมาไม่ทันเราเริ่มประชุมแน่ๆ  เอาหล่ะหว่า!  ต้องคิดแผนแก้ไขสถานการณ์เข็มขัดสั้นอีกแล้ว    ผมเดินไปดูห้องประชุม  พอไม่มีไฟฟ้ามันไม่ต่างอะไรกับ  "ถ้ำ" ดีๆ นี่เอง    มีสองวิธี คือว่าจะคุยกันในถ้ำ  หรือนอกถ้ำดี      ผมตัดสินใจว่า  "นอกถ้ำดีกว่า"  จมูกจะได้ไม่ดำเพราะควันตะเกียง หรือเทียนไข

เราต้องเลือกเอาบริเวณหน้าห้องประชุมแทน  ยกเก้าอี้มาวางเป็นตัว U   และมี flip chart วางด้านหน้า

ผมเริ่มให้แต่ละคน check-in ทบทวนเรื่องราวเมื่อวานก่อนว่าได้อะไรกันไปบ้าง  เป็นการสะกิดและจะได้ต่อของเก่ากับของใหม่กันถูก

จากนั้น ก็ตามประเด็นที่ได้จาก AAR เมื่อเย็นวานนี้  คือ อยากให้ทบทวน "บทบาทคุณอำนวย"  อีกครั้ง

ผมใช้วิธีโยนคำถามลงไปแทน    ว่าแต่ละคนเห็นอะไรบ้าง  จากการที่มี "คุณอำนวย" ช่วยกระบวนการในกลุ่ม   ให้แต่ละคนช่วยกันสะท้อนมุมมองว่าเขาเห็นอะไรบ้าง

เริ่มต้นก็จะได้มุมมองแบบกว้างๆก่อน  เช่น สร้างความมั่นใจให้กับสมาชิกกลุ่ม, นักประสานประโยชน์, เชื่อมโยงความคิดของสมาชิก, ให้ความเสมอภาคและเท่าเทียม เป็นต้น   เลยต้องให้กระตุ้นให้เปิดมุมมองลึกลงไปอีก  ด้วยการย้ำว่า  หากให้ลองนึกถึงกิจกรรมกลุ่มที่ทำกันมาทั้ง 2 วัน  ใครเห็นประเด็นในเชิงเทคนิค  กลเม็ดเคล็ดลับอะไรบ้าง   หลายคนก็ช่วยกันเสนอขึ้นมา  อาทิ  สร้างสถานการณ์หรือบรรยากาศเชิงบวก โดยการหาหน้าม้ามาเล่าเรื่องก่อน, ถ้าเจอช่วงบรรยากาศเครียด ขอเวลานอก หรือเปลี่ยนกิริยาบทใหม่, ย้ำเงื่อนไขกลุ่ม โดยเขียนกติกากลุ่มวางไว้บนโต๊ะ หรือที่ที่มองเห็นชัด  เป็นต้น    ซึ่งในที่สุดก็ได้ประเด็นทั้งที่เป็น do and don't และเทคนิคของการเป็นคุณอำนวยมากมายครับ  โดยที่วิทยากรไม่ต้องบรรยายอะไรเลย  มาจากผู้เข้าร่วมกันเองทั้งนั้น    เพียงแต่ว่าเราช่วยย้ำเสริมว่า   เทคนิคเหล่านี้  หากไม่เคยลองของจริง  มันก็จะได้แต่ภาพกว้างๆ  ซึ่งไม่ต่างอะไรจากเวลาที่เราอ่านตำราว่าควรทำ หรือไม่ควรทำอะไร  แต่ถ้าได้เจอด้วยตัวเองแล้วมาแลกกันเนี่ย  มันเข้าใจลึกกว่าเดิมเยอะมาก  แล้วได้เทคนิคในทางปฏิบัติจริงๆ  

ในหลายๆช่วงท้าย ของแต่ละ session ก็จะมี อาจารย์วิจารณ์ wrap-up ปิดท้ายให้อีกทีหนึ่งด้วย

จากนั้นก็พักจิบกาแฟคุยกัน

หลังกาแฟ  ผมก็ลองถามหาการบ้านที่ให้เมื่อวาน  เป็นไปตามที่คาดครับ  ส่วนน้อยมีเขียนมาแล้ว  อีกหลายคนยังไม่ได้เขียนแต่นึกๆมาแล้วบ้าง   ผมเลยอยากจะให้เขามีโอกาสอยู่กับตัวเองนิดหนึ่ง  แล้วลองเรียบเรียงเขียนเรื่องเล่าออกมาเป็นตัวอักษร 1 หน้ากระดาษ A4   ซึ่งก็ให้เวลาเขียนไปจนถึงเที่ยง   ส่วนคนที่ยอดเยี่ยมเขียนมาแล้ว ก็ให้รางวัลได้พักในระหว่างนั้น 

ผมเล่าข้ามไปอย่างหนึ่ง   เมื่อวานนี้  เราแจ้งว่าจะมีการให้รางวัลเรื่องเล่ายอดเยี่ยมด้วย  เลยต้องตั้งคณะกรรมการพิจารณารางวัลขึ้นมาด้วย  แลเมื่อวานนี้ก็ได้ประชุมเรื่องเกณฑ์การพิจารณารางวัลนี้ด้วย    ผมจำได้ว่ามีหลายเกณฑ์แต่ที่จำข้อยากๆ ได้ว่าเรื่องเล่าใดที่สื่อถึงประเด็น "การสร้างนวัตกรรมของการทำงาน"  ก็จะได้คะแนนเยอะหน่อย    การคุยกันของกรรมการ  ดูเหมือนยิ่งเป็นการได้เรียนรู้เรื่องระดับขั้นสูงไปอีก  เพราะการคุยกันทำให้เห็นมิติของความเป็นเรื่องเล่ายอดเยี่ยมมากขึ้น 

 บ่ายโมงเราสามารถใช้ห้องประชุมได้แล้ว เพราะมีไฟฟ้า (ปั่น) มาแล้วครับ    หลังจากทุกคนส่งเรื่องเล่า  กรรมการก็ทำหน้าที่คัดเลือก แยกแยะดูว่าเรื่องแต่ละเรื่องจัดเป็นหมวดหมู่อะไรได้บ้าง    และในที่สุดก็ได้ออกมา 4 กลุ่ม

แต่ก่อนที่จะเริ่ม  เราก็ต้องทำอะไรผ่อนคลายแก้ง่วงกันหน่อย   บางท่านเสนอนวดเหมือนเม่อวานนี้   แต่ผมเตรียมอันใหม่มาให้  เป็นกิจกรรมที่ สคส. เราเรียกมันว่า  "ยิบเบอริส" 

เราทำกิจกรรมยิบเบอริส โดยนั่งกับพื้น   กิจกรรมนี้เป็นการทดสอบให้สมาชิกแต่ละคนฝึกพูดสดๆ  โดยให้สมาชิกด้วยกันเอง ตั้งหัวข้อที่จะพูดขึ้นมา    ทันทีที่ได้หัวข้อก็พูดอะไรก็ได้ที่เกี่ยวข้องกับหัวข้อนั้น  จะเป็นเรื่องจริงหรือจินตนาการก็ได้ แล้วแต่ใครจะสร้างรรค์มันขึ้นมา    การด้นสดนี้เราให้เวลาคนละ 30 วินาที  พูดแบบ non-stop  แต่จะมีพิเศษตรงที่ ต้องมีแทรกภาษาต่างด้าว  เป็นภาษาที่คนพูดต้องคิดขึ้นมาเองในตอนนั้น  เป็นภาษาที่ไม่มีในโลกนี้  สลับเป็นช่วงแล้วแต่ผมจะให้สัญญาน    ก็เรียกเสียงหัวร่อ  คละเคล้าน้ำตา (เล็ด) ไปพอสมควรครับ

กลับมาที่ Exercise หลักของบ่ายนี้  คือ เทคนิคเล่าเรื่อง   ซึ่งตอนนี้เราแบ่งเป็น 4 กลุ่ม  ประกอบด้วย กลุ่มเรื่องบริหาร, กลุ่มเรื่องแก้ไขปัญหาการขุดเจาะบ่อน้ำบาดาล, กลุ่มเรื่องทั่วไป, และกลุ่มเรื่องข้อมูลสารสนเทศน้ำบาดาล  และก่อนที่จะเริ่มก็ย้ำเรื่องกติกากลุ่มกันอีกครั้งหนึ่ง  แล้วปล่อยให้กลุ่มเริ่มดำเนินการ

หลังจากพักกาแฟ  หลายกลุ่มยังไม่เสร็จ  ขอต่อเวลาพิเศษ  เพราะกลุ่มเห็นว่าเรื่องของสมาชิกที่ผ่านมาน่าสนใจมาก และไม่อยากพลาดเรื่องเล่าที่ยังเหลืออีกด้วย  จึงขอเล่าต่อให้เสร็จ

ระหว่างกลุ่มดำเนินการ  สิ่งที่เห็นชัดเจนมาก  คือ "คุณอำนวย"  ทุกกลุ่มทำหน้าที่ได้ยอดเยี่ยมมากครับ   บันทึกกันหลากหลายแบบ  มีทั้งเขียนและวาดภาพประกอบ   ซึ่งเรื่องนี้จะขอขยายในตอนต่อไปครับ

เมื่อทุกกลุ่มดำเนินการเรียบร้อย  ก็ขอให้ตัวแทนกลุ่มออกมา  ไม่ได้มานำเสนอนะครับ   แต่ออกมาแสดงความรู้สึกว่า exercise ครั้งนี้ แตกต่างอย่างไรบ้างจาก 2 ครั้งที่ ผ่านมา

กลุ่ม 4 บริหาร        ในกลุ่มยังคุมบรรยากาศยาก  มีสมาชิกใหม่เพิ่งเข้ามา  สรุปข้อมูลได้ยาก

กลุ่ม 3 ข้อมูลสารสนเทศฯ   รู้ข้อมูลแต่ละคน  รู้เรื่อง IT  ทุกคนตั้งใจมาก  เป็นกันเอง  เป็นธรรมชาติ  ฟังเสร็จก็ถาม  ทุกคนมุ่งมั่นมาก

กลุ่ม 2 แก้ไขปัญหาการเจาะบ่อน้ำบาดาล    เปิดโอกาสทุกคนได้เล่า  "คุณลิขิต" สุดยอด  สรุปเรื่องเล่าเป็นภาพหน้าตัดด้านขวางได้หมดเลย

กลุ่ม 1  เรื่องทั่วไป    การเรียบเรียงเรื่องดีขึ้น  คุณลิขิต group ประเด็นดี  สลับกันเป็น "คุณอำนวย" 

และขอให้กรรมการ พร้อมด้วยคุณสังเกตของแต่ละกลุ่มมาช่วยสะท้อนมุมมองด้วย

กรรมการ : ช่วงแบ่งหมวดหมู่เรื่องเล่า  ใช้เวลาไม่นาน  

กลุ่ม 1   ตั้งใจฟังอย่างเดียว  ไม่ต้องจด

กลุ่ม 2 ลื่นไหลมาก คนรุ่นเดียวกัน  ภาษาเดียวกัน

กลุ่ม 3 grouping หัวข้อก่อนแล้วค่อยมาถ่ายทอด

กลุ่ม 4 บรรยากาศน่าจะหลงทาง  การพูด และการฟังยังไม่ดี  เมื่อวานคนน้อย ดีกว่า