ชื่อและเชื้อสาย
เขาคือปราชญ์ผู้ทรงคุณวุฒิ และสมถะ เป็นหนึ่งในแนวหน้าของผู้มีความรู้ตามหลักการอิสลาม บรรดามุสลิมตะวันออกจรดตะวันตกได้รับประโยชน์จกาการฟัตวาและความรู้ทั่วไปของเขา ซึ่งเป็นผู้หนึ่งที่ช่วยเหลือ สนับสนุนซุนนะฮฺ และต่อต้านบิดอะฮฺ มีชื่อเต็มว่า “อบูอับดิลลาฮฺ อับดุลอาซีซ อิบนุอับดิลลาฮฺ ตระกูลบาซ” (หรือที่รู้จักกันในนามเชคบินบาซ - ผู้แปล) ตระกูลนี้เป็นตระกูลที่มีความรู้ความชำนาญทางการค้า และการเพาะปลูก รู้จักกันในด้านความมีคุณธรรมจริยธรรม
ต้นตระกูลพวกเขามาจากเมืองอัลมะดีนะฮฺ อัลมุเนาวะเราะฮฺ บรรพบุรุษคนหนึ่งได้อพยพไปยังอัดดัรอียะฮฺ หลังจากนั้นจึงย้ายไปที่ฮูเตาะฮฺ บะนี ตะมีม
เชคอับดุลอาซีซ บินบาซ ได้กล่าวถึงครอบครัวของตนว่า มีพื้นเพอยู่ที่ริยาด กลุ่มหนึ่งมาจากเมืองอัลฮูเตาะฮฺ อีกกลุ่มมาจากอัลอะฮฺซาอฺ และอีกกลุ่มมาจากอัลฮิญาซ ซึ่งแต่ละกลุ่มล้วนมาจากต้นตระกูลเดียวกัน
การกำเนิด
เชคบินบาซถือกำเนิดที่เมืองริยาด เดือนซุลฮิจญะฮฺ ปี 1330 ฮิจเราะฮฺศักราช (ค.ศ.1909) และได้เติบโตในวัยเด็ก ณ เมืองริยาดแห่งนี้
การเติบใหญ่
เชคบินบาซเติบโตท่ามกลางบรรยากาศของครอบครัวที่ใฝ่หาความรู้ และบางส่วนของครอบครัวมีอาชีพค้าขายและเพาะปลูกอยู่บ้าง ท่านได้กำพร้าบิดาต้องอยู่ภายใต้การเลี้ยงดูของมารดาชื่อ ฮัยยา บินติ อุสมาน อิบนุอับดุลลอฮฺ อัลคอซีม บิดาเสียชีวิตเดือนซุลเกาะอฺดะฮฺ ฮ.ศ.1333 (ค.ศ.1912) ขณะที่ท่านอายุเพียง 3 ปี มารดาต้องเป็นผู้ประคบประหงม อบรมเลี้ยงดูโดยเฉพาะการป้อนความรู้ การให้การศึกษาด้านศาสนาแก่ท่านตั้งแต่เยาวัย สังคมที่ท่านอยู่เป็นสังคมแห่งการเรียนรู้ ซึ่งส่วนมากมักจะอยู่ที่มัสยิด หรือโรงเรียนเล็กๆ ข้างมัสยิด
เชคบินบาซได้เริ่มศึกษาด้วยการท่องจำอัลกุรอาน ซึ่งเป็นแนวทางของบรรดาชาวสลัฟ (บรรพชนรุ่นก่อน) ที่ได้ให้อัลกุรอานเป็นแหล่ง ความรู้แรก พวกเขาท่องจำ และปฏิบัติตามมันอย่างเคร่งครัด
ดวงตาสองข้างของท่านในช่วงต้นของชีวิตใช้การได้ปกติ ซึ่งหลังจากฮิจเราะฮฺศักราชที่ 1346 (ค.ศ.1925) ท่านได้ประสบกับโรคทางสายตา จนกระทั่งบอดสนิทในปีฮ.ศ. 1350 (ค.ศ.1929) ขณะนั้นอายุประมาณ 20 ปี แต่ท่านยังคงสานต่อการแสวงหาความรู้อย่างไม่หยุดหย่อน อีกไม่นานในปีฮ.ศ.1356 (ค.ศ.1935) ท่านต้องมาสูญเสียมารดาอันเป็นที่รักไป กระนั้นท่านก็ได้ใช้ความอดทนศึกษาหาความรู้และประสบการณ์อย่างต่อเนื่อง
การประกอบศาสนกิจและความสมถะ
เชคบินบาซ (รอฮิมะฮุลลอฮฺ) เป็นนักปฏิบัติธรรม นับเป็นตัวยงของผู้ที่กระหายอิบาดะฮฺ ท่านจะไปมัสยิดตั้งแต่เช้าตรู่ เป็นผู้รักษาซุนนะฮฺต่างๆ ท่านจะกล่าวซิกรุลลอฮฺในทุกสภาพการณ์
ท่านเชค มีบุคลิกภาพที่ดี มีความซื่อสัตย์ จิตใจอ่อนโยน รำลึกถึงอัลลอฮฺสม่ำเสมอ บ่อน้ำตาตื้น เชคอับดุลลอฮฺ อัลมะญัลลีได้กล่าวถึงท่านว่า
“เชคบินบาซเป็นนักปฏิบัติธรรมที่สมถะ เคร่งครัด ท่านจะถือศีลอดและลุกขึ้นยืนละหมาดเป็นประจำ ปฏิบัติศาสนกิจและขออภัยโทษ (ต่ออัลลอฮฺ) บ่อยครั้ง เป็นผู้ยำเกรงต่ออัลลอฮฺซึ่งไม่มีคำสั่งใช้ใดจากพระองค์ที่ท่านจะไม่ปฏิบัติตาม ไม่มีความดีใดที่ท่านจะปล่อยปละละทิ้ง เป็นผู้ที่ยึดเอาซุนนะฮฺมาใช้ในทุกแง่มุมของชีวิต..ละหมาดยามค่ำคืน ละหมาดดุฮา และละหมาดซุนนะฮฺอื่นๆ อย่างสม่ำเสมอ ท่านได้เคยไปทำฮัจญ์ทั้งหมด 52 ครั้ง เยี่ยมเยียนคนเจ็บ คนตาย ถือศีลอดวันจันทร์และพฤหัสบดีประจำสัปดาห์ อ่านอัลกุรอานจบทุกๆ 3-4 คืน แม้ว่าท่านยังมีภารกิจด้านวิชาการอื่นๆ ที่รัดตัวก็ตาม”
ส่วนหนึ่งจากกการหวงแหนและใช้เวลาอย่างคุ้มค่าของเชคบินบาซ ท่านจะไม่ปล่อยเวลาให้ล่วงเลยผ่านไปโดยปราศจากอิบาดะฮฺซึ่งทำให้ได้ใกล้ชิดกับอัลลอฮฺ ไม่ว่าจะอยู่ในรถ ขณะทำงาน หรืออยู่ที่บ้านก็ตาม
มารยาทอันดีงาม
เชคบินบาซเป็นผู้มีมารยาทที่สูงส่ง จนกลายเป็นธรรมชาติของท่าน มิได้เป็นการเสแสร้งหรือถูกบังคับ มารยาทของท่านเป็นแบบรอบบานียะฮฺ (มารยาทตามแบบที่อัลลอฮฺประสงค์ - ผู้แปล) ซึ่งไม่ต้องการผลประโยชน์ทางวัตถุเพียงขอให้สอดคล้องกับบัญญัติศาสนาอันบริสุทธิ์ตามอย่างท่านนบีมุฮัมมัด ซอลลัลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม ผู้เป็นแบบอย่างทั้งด้านความรู้และการปฏิบัติ ท่านเชคมีลักษณะเด่นในด้านความใจใหญ่ ใจกว้าง ท่านจะอยู่ร่วมกับผู้อื่นไม่ว่าจะผู้น้อยหรืออาวุโส ผู้รู้หรือผู้เขลา ผู้นำหรือผู้อยู่ภายใต้การปกครองด้วยความนอบน้อมและด้วยมารยาทอันสูงส่ง ท่านจะไม่โกรธกับการถูกถามหรือซักไซ้มากๆ จะอยู่ร่วมกับคนอ่อนแอและผู้ด้อยความรู้ด้วยความสุขุมเยือกเย็น เช่นการที่ท่านได้ อดทนต่อความบีบคั้นและกดดันจากบางคน รวมถึงความคะยั้นคะยอของพวกเขา เพราะว่าท่านเป็นผู้มีจิตใจเมตตาอ่อนโยนกับทุกคน ไม่แข็งกระด้างหรือหยาบคาย มีแต่ความนิ่มนวลง่ายดาย อยู่กับผู้อื่นด้วยมารยาทที่ดี
ส่วนหนึ่งที่รู้กันดีจากมารยาทของท่าน ได้แก่ การทำดีต่อผู้อื่น การแสวงหาสิ่งที่ดี ความซื่อสัตย์ ชัดเจน และโปร่งใสต่อทุกๆ การงาน เป็นผู้มีอะมานะฮฺต่อศาสนาของอัลลอฮฺ เมื่อท่านกล่าวสิ่งใดจะทำให้จิตใจหลายดวงสงบ และอวัยวะต่างๆ จะนิ่งฟังคำพูดของท่าน เป็นผู้มีอะมานะฮฺต่อทรัพย์สินของผู้อื่น
และเป็นที่รู้กันทั่วไปเช่นกันในความสุขุม ความอดทน และการเป็นคนที่ยอมคน ท่านจะควบคุมอารมณ์ตนเอง ไม่ให้โกรธผู้อื่น โดยจะระงับอารมณ์โกรธด้วยการรำลึกถึงอัลลอฮฺ และดุอาอฺ (ให้แก่คู่กรณี-ผู้แปล) จนกระทั่งความรุ่มร้อนได้มอดดับลง
การล้มป่วยและเสียชีวิต
ปกติเชคบินบาซเป็นผู้ที่มีความอดทนสูง ไม่เคยร้องหรือครวญครางเนื่องจากความเจ็บปวดในชั่วอายุไขของท่าน แม้จะมีโรคและความเจ็บปวดที่รุนแรงมาประสบกับท่าน โดยท่านจะไม่แยกเอาความอุตสาหะและความพยายามในตัวท่านออกจากการเรียกร้องเชิญชวนผู้คนไปสู่อัลลอฮฺ แม้กระทั่งในขณะที่ท่านเจ็บสาหัสก็ยังไม่ละวางการงานที่ได้รับมอบหมาย
โรคที่เป็นเหตุแห่งการตายได้เริ่มในปี ฮ.ศ.1419 (ค.ศ.1998) ช่วงเดือนรอมดอน ท่านได้ปวดท้องบ่อยครั้ง โดยความเจ็บปวดได้ทวีความรุนแรง คณะแพทย์ได้ตรวจดูอาการและเสนอให้นำตัวไปรักษายังต่างประเทศ แต่ท่านได้ปฏิเสธ จึงต้องนำคณะแพทย์จากต่างประเทศมารักษา ช่วงนั้นท่านได้เข้าออกโรงพยาบาลอยู่หลายครั้ง
จนกระทั่งเช้าวันพฤหัสบดีที่ 27 เดือนมุฮัรรอม 1420 ท่านถูกนำตัวไปโรงพยาบาลกษัตริย์ไฟซอลที่อัตตออิฟ ระหว่างทางไปโรงพยาบาลนี้เองท่านได้กลับไปสู่ความเมตตาของอัลลอฮฺ
