วันที่ ๗ ก.พ. ๕๑ สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ www.nationalhealth.or.th จัดการประชุมปรึกษาหารือ ระบบและกลไกสนับสนุนการจัดการความรู้ เพื่อการปฏิรูประบบสุขภาพที่เหมาะสมและทำงานได้จริง นพ. อำพล จินดาวัฒนะ รักษาการเลขาธิการ สช. เป็นประธาน ผู้ได้รับเชิญมาแลกเปลี่ยนได้แก่ ดร. เสรี พงศ์พิศ ดร. ปรอง กองทรัพย์โต ครูสุรินทร์ กิจนิตย์ชีว์ อ. ยรรยง (สารคาม) คุณเผชิญ (นครปฐม) ฯลฯ ผมฝึกใช้โน้ตบุ๊คบันทึกการประชุม เป็นการประชุมเพื่อหาทางใช้ KM ที่มีพลังสูงสุดครั้งหนึ่ง
อำพล
เรื่อง KM ยังจัดไม่ลงตัว คนเข้าใจต่างกันมาก กลไก จค.
สุขภาพ – สุขภาวะ มีปัจจัยเกี่ยวข้องมากมาย
เน้นสุขภาวะ ไม่ใช่เน้นโรค
ต้องการระบบสนับสนุน และกลวิธีดำเนินงาน เพื่อสนับสนุนการพัฒนานโยบายและยุทธศาสตร์ คิดระบบการจัดสำนักงานโดยจ้าง Hays Group
สช. บริหารแบบ metrics
มี ๙ กลุ่มงาน มีกลุ่มงานระบบข้อมูลและการจัดการความรู้ ห้องย่อยเรื่อง จค. เสนอกลไก “คข จค สู่สุขภาวะ”
สุรินทร์
จค สามเหลี่ยมเขยื้อนภูเขา ใช้ ค ขับเคลื่อน คุณอำนวย กลไก ๒ ส่วน (๑) ใน สช. เป็น คุณอำนวย หนุนในพื้นที่ (๒) ในพื้นที่
จากประสบการณ์ใน พท ถ้าใช้คำ จค จะฟุ้ง ถ้าใช้เลยโดยไม่พูดถึง จค. จะค่อยๆ เข้าใจ
เราเผชิญปัญหาเกษตรยับเยิน เดชา & สุรินทร์ คิดทำเกษตรยั่งยืน ตั้ง มขข. ประสบความสำเร็จ (ทองเหมาะ, ชัยพร) แต่ไม่เคลื่อน ต่อมาเคลื่อนเพราะ รร. ชาวนา ใช้ จค. จึงขับเคลื่อนได้ วัดดาว บางปลาม้า อบต. อบจ. จังหวัดใกล้เคียง อ่างทอง สิงห์บุรี พิจิตร มีความสุขกับความพอเพียง เป็นวิธีง่ายๆ ให้เล่าเรื่อง เรื่องเล่าเร้าพลัง จุดระเบิดทางความคิด เปลี่ยนมุมมองใหม่ เกิดความสำเร็จแบบมีส่วนร่วม กระบวนการ รร. แบบมีส่วนร่วม กลไกสำคัญคือ Fa หรือคุณอำนวย
HADI – Health Assembly Development Initiative/Institute
ยรรยง
นั่นเป็นประเด็นเย็น ช้าๆ นานๆ ใช้ ค
ประเด็นร้อน มอเตอร์ไซค์ซิ่ง – นโยบายครอบครัว พ่อแม่ดูแลลูก กรมอาชีวะ เป็นประเด็นที่สังคมต้องการ สุขภาพครอบครัวที่ต้องการนโยบายใหม่
นโยบายน้ำ ใช้ชุดความรู้เก่าปี ๑๙๕๔ ใช้ข้อมูลคลาดเคลื่อน ขาด ค จัดการน้ำแบบ small scale farming ไม่ใช่เอื้อบริษัทค้าน้ำฝรั่งเศส บริษัท contract farming
**สช. งง ว่า จค. คืออะไร เคยใช้วิธีการ xxx เป็น จค. หรือไม่ มาถูกทางแล้วที่งง
**3 ส่วน (1) การแลกเปลี่ยนเรียนรู้ (2) การจับความรู้ (3) การเติมความรู้ ใช้/ทำ 3 ส่วนนี้แบบบูรณาการ
**ใช้พลังสื่อ หลากหลายแบบ จค. ที่สาระ ที่เข้าไปในสื่อ
**ผู้ จค คือ ชช
ปรอง
ได้โอกาสฝัน อุต แตกต่าง ตรงที่สั่งการ มีคู่มือปฏิบัติ
เรื่องสุขภาวะ เป็นสิ่งที่เข้าใจยากที่สุด = การพัฒนามนุษย์
ภายใต้วิธีคิดแบบนี้ เราควรมีสิทธิไม่อยากดูละครตบตี สินค้าบางประเภท
ไม่ใช่โลกของการสั่งการ จากผู้รับเป็นผู้มีส่วนร่วม : ผู้ก่อการดี อนุญาตให้ ตต ทางความคิด เปลี่ยนจากการปกครอง เป็นการเอื้ออำนวย ผู้เอื้ออำนาจ
เป็นการให้นิยาม สธ ของชาติใหม่ ภูมิคุ้มกันทางสุขภาวะจะ ปป ไป ระบบกลไกทางตลาดรุนแรง สุขภาพเป็น product จึงมีการตลาด สร้างความต้องการเทียม ต้องทำให้คนเข้าใจ รับรู้สิทธิ์ แต่ไม่ละโมบสิทธิ์ ต้องใช้ชีวิตใต้สิทธิ์ ไม่ใช่เหนือสิทธิ์ ทำอย่างไรให้ ปชช เข้าใจสุขภาวะพื้นฐาน กำหนดร่าง ให้ ปชช เข้ามามีส่วนร่วม เข้าใจแล้วให้ ปชช เป็น actor สช เป็นผู้เอื้อ
กังวลสามเหลี่ยมเขยื้อน ส่วนการเมือง ที่เน้นอำนาจ
ใช้ระบบส่วนร่วม สร้างภูมิคุ้มกัน
กระบวนการทางสังคม รายการทีวีปราชญ์ชาวบ้าน ช่วยได้มาก เอานางเอกละครน้ำเน่า มาเล่นละครสร้างสรรค์ – โบลิเวีย
เสรี
เล่าเรื่อง แบ่งปันสิ่งที่ทำอยู่ เพื่อเอาไปคิดต่อ
ต้องรื้อถอนวิธีคิด มดหมอหยูกยา - อยู่เย็นเป็นสุข
ต้อง รร ใช้ จค ดีแล้ว เพื่อออกไปจาก epistemology เดิม
ต้อง (๑) สร้างวัฒนธรรมการ รร ใหม่ แบบเดิมไปไม่รอด (๒) บรรยากาศการ รร ต้องเปลี่ยน ใช้บรรยากาศของชีวิต (๓) จัดกระบวนการ รร ใหม่
รูปแบบเนื้อหาใหม่
ประชาพิจัย ถามว่าดูได้อย่างไรว่าทำงานสำเร็จ – ดูที่ตาชาวบ้าน ว่าเขาปิ๊งไหม ได้คนเดียวก็จะเป็น ๑๐๐ ได้ ๒ ก็จะเป็น ๑,๐๐๐ แต่ต้อง (๑) ปรับวิธีคิด (๒) จัดระเบียบชีวิตใหม่ (๓) สร้างความสมดุล ให้ คค งาน เวลา
คิดได้ (รู้รากเหง้า กำหนดชีวิตตนเองได้) คิดเป็น (วิเคราะห์ สังเคราะห์เป็น รู้ว่าทำไม จะทำอย่างไรต่อ) คิดเป็นระบบ (เชื่อมโยง) กินอยู่อย่างไรจึงมีสุขภาพดี ชีวิตดี
งาน สวรส. แก้ปัญหาหนี้สิน
สร้างกรอบเพื่อการ รร.
ทำกับ ธกส. อบต. อบจ. เพื่อจัดชีวิตใหม่ จะแก้ได้อย่างเด็ดขาดหรือไม่ สร้างต้นแบบ ๘ แห่ง ทั่ว ปทท ที่ผ่านมาเจ๊งตอนขยายผล
อบต. พพ รร พพ
ต้องการคนขยายผล
จุดระเบิดทางความคิด ปป จากข้างใน การ รร ให้เกิด nuclear chain reaction
นารายัน เดไซ ลูกเลขามหาตมะคานธี ว่าต้องการ คข ของคนเล็กๆ อยู่แยกๆ กันไม่ได้ คข การ รร คข กิจกรรม คข advocacy ฯลฯ
๑๐ กว่าปี รัฐบาลเยอรมันแก้การฆ่าคนต่างชาติไม่ได้ มีการสร้างโซ่มนุษย์ยืนจับมือกันยาวมาก เดินถือเทียน ๓.๕ แสน ส่งข้อความเราทุกคนต่างเป็นคนต่างด้าว อยู่ที่ใครมาก่อนมาหลัง ใช้พลัง คข สังคม
คข การ รร + คข กิจกรรม
วิจารณ์
ต้องการเห็นผลอะไร
ปป ความคิด
กระบวนการ รร สู่สุขภาวะ
ยรรยง
นักการเมืองใช้ความรู้สึก ไม่ใช้ความรู้ ความจริง
ต้องการเห็น กลุ่มชำนาญการ ไปให้ข้อเสนอแนะ เช่น ความยากจน ไม่ใช่แก้โดยปลดหนี้
การใช้ข้อมูล หลักฐาน **จค เพื่อ km-based policy making เน้น explicit k
หน่วยสร้าง หรือเสพ ค
เผชิญ (ท่าจีน นครปฐม)
๗๐% คข กิจกรรม ๓๐% คข การ รร
บ้านผู้หว่าน ใช้ ค เป็นตัวนำ **ภาคประชาสังคมใช้ ค
สู่การพึ่งพาตนเอง ค – การผลักดัน
ได้เพื่อน
เคลื่อนสู่ อบต. ทำให้คนใน พท สร้าง ค ใช้ ค ไปบอกรัฐบาล **ค เพื่อตนเอง กับเพื่อ influence ผู้อื่น
ทำจินตนาการ ให้เป็นกระบวนการ
อำพล
ในโลกแห่งความเป็นจริง ทำอะไรบ้าง HIA มีข่าย สช. หนุน จะมี Asia – Pacific Int Conf ทำงานที่มาบตาพุต มาเล่าให้ คสช. ใช่ จค ไหม
ทำธรรมนูญ สังเคราะห์ ค ด้วย ใช่ไหม
ต้องมี คน ๓ – ๕ คน
เผชิญ
ในสมัชชา มี จค แล้ว สช. ไปต่อท่อ
สุรินทร์
นำเสนอเป็นตุ๊กตา เพื่อให้ที่ปรึกษาให้ความเห็น
ต้องการบรรลุ การใช้เครื่องมือ พรบ สุขภาพ ไปสู่การ รร เพื่อเป้าหมายใหม่ในชีวิต เปลี่ยนวิธีคิดเพื่อชีวิตที่เป็นสุขเป็นตัวตั้ง ปลาอานนท์พลิกตัว ส่งผลเชิงระบบ
KM เพื่อ ปป ตามที่เสรีว่า เกิดความสมดุลในระบบนิเวศ
วิจารณ์
คำถามของ นพ. อำพล ว่าทำอย่างนั้นอย่างนี้ ใช่ KM หรือไม่ ตอบแบบ KM ได้ว่า “ใช่และไม่ใช่” ใช่ก็ได้ ไม่ใช่ก็ได้ โดยมีคำอธิบายในเชิงกระบวนการ แต่ใช่หรือไม่ใช่ KM ไม่สำคัญ ที่สำคัญคือมันช่วยให้เราบรรลุเป้าหมายที่ต้องการได้หรือไม่
ฟังแล้ว ต้องการ KM เพื่อบรรลุผลหลายแบบ หลายระดับ “คุณกิจ” ในกลุ่มนั้น ต้องเป็นผู้สร้างและใช้ความรู้ โดยมี “คุณอำนวย” ช่วยจุดประกายและหนุน ที่สำคัญต้องทำให้การจัดการความรู้ต่างมิติ ต่างระดับ ช่วยเสริมแรงหรือสร้าง synergy กัน
การจัดการความรู้ควรมีทั้ง ๓ ส่วน คือ ล-จ-ต แลกเปลี่ยนเรียนรู้ จับความรู้ออกมา ที่เรียกกันว่าถอดความรู้ และเติมความรู้จากภายนอกเข้าไป และทำให้ทั้ง ๓ ส่วนนี้เสริมพลังกัน
เสรี
ขอให้สนใจเครือข่าย เป็นวัฒนธรรมองค์กร ตนทำมา ๒๐ กว่าปี เป็นวิธีคิดอีกแบบ
สช. เป็นผู้ประสาน คข. networker อย่า institutionalize
Master Keywords : Facilitator, catalyst (กระตุ้นให้เกิดการ ปป เกิดสิ่งใหม่), เชื่อม คข ที่มีประสิทธิภาพ เกิด synergy ผนึกพลัง
UN Aids เป็นองค์กรประสาน คข
ใช้ cyber คข ทั่ว ปท เพื่อปฏิสัมพันธ์ ใช้ wiki ทำสารสนเทศ ใช้ bannok.com
**“ชวนเขามาทำงานให้เรา” “พวกเราทำงานด้วยกัน” “สช. หนุนภาคี” ใช้ SST
สุรินทร์
ขาดแรงกระตุ้นเล็กๆ ให้เกิดแรงบันดาลใจ แรงศรัทธาแบบใหม่ ชีวิตต้องการความสุข ตนใช้ (๑) ตั้งคำถาม มีคำหลัก เช่น เราต้องการความสุขหรืออะไรแน่ (๒) เรื่องเล่าจากคนจริง นิทาน (๓) ศิลปะ ซอ ละครมะขามป้อม ผู้เฒ่าเล่าประวัติศาสตร์ ชช ที่สะท้อนความเป็น ชช
ปรอง
ยาขม ความเป็นเจ้าของ พระเอก จริงๆ เราเป็นแค่ผู้ช่วยพระเอก
เปลี่ยนวิธีคิดด้วยเรื่องเล่า
ทุกข์กับสุข อยู่คนละมิติ ลดทุกข์ ไม่เพิ่มสุข
การสร้างโมเดลกลาง อย่าได้กระบวนท่า แต่ไม่มีลมปราณ
ยรรยง
ต้องการนักการตลาดเชิงยุทธศาสตร์ คิดสู่สื่อ realtime interactive ต้องการ initiator, strategist, catalyst
เผชิญ
ตรงความต้องการ ชช เสนอนโยบายสาธารณะได้เอง
เสรี
ล้มเหลวเพราะไปหาปัญหาและความต้องการของ ปชช.
ต้องเริ่มจากการค้นหาศักยภาพ หาสิ่งดีๆ เริ่มจากกำลังใจ ใจมา ปัญญาเกิด กระบวนการ รร ที่ได้ใจคน
สุทธิพงศ์
ตอนอยู่น่าน มี Fa เต็ม พท แต่ไม่มีโอกาสมาพบกัน ต้องการ promoter ให้ได้พบกัน
ได้รับการยอมรับจากสังคม ประกาศศักดา SST
วิจารณ์
KM มีหลายระดับของการเกิดพลัง ที่เราต้องการที่สุดคือระดับมีพลังเชื่อมใจถึงใจ คนแลกเปลี่ยนเรียนรู้แบบพูดออกมาจากใจ ไม่ใช่พูดออกมาจากสมอง ทำให้คนเกิดพลัง เกิดการเรียนรู้จากภายใน เกิดความสุข
อำพล
PSK สามเหลี่ยมเขยื้อนภูเขา
สานพลัง สร้างสุขภาวะ เป็นคุณอำนวย fa, catalyst, networker ให้เกิด interactive learning through action ผ่านการเชื่อม หนุน สร้างกระแส ผลักดันนโยบาย
สช จัดกำลัง ใช้พลังภายนอก
**ทักษะในการทำงานคุณอำนวย
ในฐานะคนที่ทุ่มชีวิต ๕ ปี ทำงานสร้างสรรค์ KM ให้แก่สังคมไทย ผมมีความสุขมากที่ KM จะได้เข้าไปเป็นเครื่องมือหลักชิ้นหนึ่งในการทำงานสร้างสรรค์ระบบสุขภาพแห่งชาติ โดย สช.
บรรยากาศในที่ประชุม
วิจารณ์ พานิช
๗ ก.พ. ๕๑
