แนวทางการทำงานของสมาชิกสภามหาวิทยาลัยในสหราชอาณาจักร : (๘) หลักปฏิบัติในการทำหน้าที่สภามหาวิทยาลัย (ต่อ)

 

          Part II  General Principles of Governance ของเอกสาร  Guide for Members of Higher Education Governing Bodies in the UK ต่อ

หลักปฏิบัติในการทำหน้าที่ของสภามหาวิทยาลัย

การวางแผนเชิงยุทธศาสตร์
          ๑. อธิการบดีเป็นผู้รับผิดชอบการบริหารงาน และดูแลงานประจำของมหาวิทยาลัย     และทำหน้าที่ให้คำแนะนำแก่สภาฯ เกี่ยวกับประเด็นเกี่ยวข้องที่สภาจะต้องมีมติ     ตัวสภามหาวิทยาลัยมีหน้าที่หลักที่ยุทธศาสตร์ในการพัฒนามหาวิทยาลัย     โดยสภาฯ แสดงบทบาทสำคัญในการพัฒนาและทำหน้าที่อนุมัติแผนยุทธศาสตร์ของมหาวิทยาลัย ซึ่งจะเป็นตัวบ่งชี้แนวทางการตัดสินใจต่อเรื่องต่างๆ ของสภาฯ     และสภาฯ มีหน้าที่อนุมัติแผนปฏิบัติการรายปีของมหาวิทยาลัย    
          ๒. แผนยุทธศาสตร์ของมหาวิทยาลัยจะทำหน้าที่กำหนดความสัมพันธ์กับหน่วยจัดสรรงบประมาณของรัฐ
          ๓. มหาวิทยาลัยจะต้องใช้ risk-based approach ในการจัดทำแผนยุทธศาสตร์

การจัดการความเสี่ยง
          ๔. ความเสี่ยงหมายถึง ความท้าทายหรือโอกาสที่การกระทำอย่างใดอย่างหนึ่งจะมีผลร้ายหรือผลดีต่อการบรรลุเป้าหมายหลักขององค์กร    มหาวิทยาลัยจะต้องจัดการความเสี่ยงอย่างจริงจัง     สภามหาวิทยาลัยมีหน้าที่รับผิดชอบจัดการความเสี่ยงระดับที่มีผลต่อการดำรงอยู่ขององค์กร     จะต้องมีรายงานการจัดการความเสี่ยงในรายงานประจำปี    อยู่ในส่วนของคณะกรรมการตรวจสอบ (Audit Committee) 
          ๕. ทุกปี คณะกรรมการตรวจสอบต้องรายงานเรื่องการจัดการความเสี่ยง (Risk Management)  การควบคุม (Control)  และธรรมาภิบาล (Governance) ต่อสภาฯ     ก่อนสภาจะลงมติรับรองงบการเงินที่ผ่านการตรวจสอบแล้ว

การมอบอำนาจ (Delegation)
          ๖. งานหรือความรับผิดชอบของสภาฯ ส่วนใหญ่สภาฯ ไม่ได้ทำหรือตัดสินใจเอง     แต่มอบอำนาจให้คณะกรรมการต่างๆ ของสภา  หรือมอบอำนาจให้ฝ่ายบริหาร ดำเนินการและตัดสินใจแทน    โดยที่การมอบอำนาจนั้นต้องทำเป็นลายลักษณ์อักษรที่มีความชัดเจน    แต่สภาฯ ยังต้องรับผิดรับชอบต่อผลการดำเนินการและการตัดสินใจนั้น  

การมอบอำนาจให้แก่นายกสภาฯ
          ๗. สภามหาวิทยาลัยต้องกำหนดภารกิจของสภาฯ ที่มอบอำนาจให้นายกสภาฯ เป็นผู้กระทำแทนสภาฯ และจัดทำเป็นคำสั่งหรือประกาศที่ผ่านความเห็นชอบของสภาฯ    งานที่มอบมักเป็นงานที่ไม่จำเป็นต้องปรึกษาหรือหารือกันในการประชุม เช่นการลงนามในเอกสารประจำวัน  การดำเนินการในรายละเอียดของประเด็นที่มีการกำหนดหลักการไว้แล้วโดยสภาฯ
          ๘. ในกรณีที่มีเรื่องเร่งด่วนที่รอการประชุมตามปกติไม่ได้     นายกสภาฯ มีทางเลือก ๓ ทาง คือ (๑) เรียกประชุมสภาวาระพิเศษ   (๒) ขอมติโดยหนังสือเวียน  หรือ (๓) นายกสภาฯ ตัดสินใจเอง     ทางเลือกที่ ๓ ควรใช้อย่างจำกัดที่สุด และไม่เกินอำนาจที่ได้รับมอบหมายจากสภาฯ
          ๙. นายกสภาฯ จะต้องตอบคำถามต่อการตัดสินใจตามข้อ ๘ ข้างบน    และจะต้องนำเรื่องที่ได้ตัดสินใจไปแล้วเสนอสภาฯ ในการประชุมครั้งต่อไป

การมอบอำนาจแก่คณะกรรมการโดยสงวนอำนาจบางอย่างไว้
          ๑๐. หน้าที่ส่วนใหญ่ของสภามหาวิทยาลัยดำเนินการโดยคณะกรรมการที่ได้รับมอบอำนาจ     แต่สภาฯ จะต้องสงวนอำนาจหน้าที่สำคัญไว้ทำเอง  ได้แก่ การอนุมัติโดยสภาฯ อย่างเป็นทางการหลังจากผ่านการพิจารณาของคณะกรรมการแล้ว    การอนุมัติแผนยุทธศาสตร์ขององค์กร     การพิจารณาและให้ความเห็นชอบผลการประกอบการประจำปี (รวมทั้งให้ความเห็นชอบรายงานการเงินที่ผ่านการตรวจสอบแล้ว) และแผนปฏิบัติงานประจำปี (รวมทั้งแผนการเงิน)    การแต่งตั้งอธิการบดี และเลขานุการสภาฯ 
          ๑๑. พรบ. ของบางมหาวิทยาลัยอาจระบุหน้าที่บางประการของสภาฯ ที่มอบอำนาจให้ผู้อื่นทำแทนไม่ได้    หรืออาจระบุให้มีคณะกรรมการบางชุดที่เมื่อดำเนินการแล้วต้องนำมาให้สภาฯ มีมติเห็นชอบ
          ๑๒. คณะกรรมการของสภาฯ ต้องมีการกำหนดหน้าที่ อำนาจ ข้อจำกัดอำนาจ และค่าตอบแทนของคณะกรรมการชุดต่างๆ ไว้อย่างชัดเจนและเป็นลายลักษณ์อักษร     คณะกรรมการต้องระมัดระวังไม่กระทำการเกินอำนาจหน้าที่ของตน    และต้องแยกแยะให้ชัดเจน ว่าเรื่องใดที่คณะกรรมการมีอำนาจตัดสินเป็นข้อยุติ  เรื่องใดต้องนำเสนอให้สภามหาวิทยาลัยอนุมัติ    โดยอาจปรึกษาเลขานุการสภาฯ ในกรณีที่ไม่ชัดเจน    ในกรณีของการทำหน้าที่ที่ได้รับมอบต่อจากสภา ต้องสรุปรวบรวมผลการดำเนินการเสนอสภาฯ เป็นระยะๆ

ในตอนต่อไปจะเป็นเรื่อง คณะกรรมการต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับธรรมาภิบาลของกิจการสาธารณะ

 

วิจารณ์ พานิช
๑๕ ม.ค. ๕๑