ปากประตูห้องนอนใหญ่ต้องแป๋งหำยนต์กั๋นผีเข้ารังควาน

เราๆท่านๆคงได้ยินคำว่าทับหลังกันมาทุกคนนะครับ  ทับหลังคือรูปการแกะสลักหรือการทำแผ่นหินที่มีศิลปะลวดลายอย่างมีความหมายวางทับบนขอบประตู  ทับหลังที่โด่งดังระดับโลกถูกลักเอาไปเมืองนอกก็คือ  ทับหลังนารายณ์บรรทมสินธุ์  เป็นข่าวเกรียวกราวไปแล้ว

อันว่าหำยนต์ก็อย่างเดียวกันนั่นแหละ ใช้แกะสลักไม้วางบนกรอบประตูเข้าห้องนอนใหญ่เพื่อกันผีสาง  ผีซะป๊ะอย่างเข้าห้องนอน ดังคำกล่าวในการสร้างบ้านคนล้านนาว่า หำยนต์กั๋นผี ขอบธรณีกั๋นขึ้ด    หมายความว่า  หำยนต์ที่บนขอบประตูกันผี ส่วนขอบธรณีประตู(อยู่ด้านล่างตรงกับหำยนต์กั้นระหว่างห้องนอนกับเติ๋น)กันเสนียดจัญไรต่างๆ

กล่าวถึงหำยนต์  เป็นการแกะแผ่นไม้เป็นรูปราหูอมจันทร์บ้าง บางบ้านก็เป็นรูปเครือเขาเกี้ยวกันไปมา  แล้วแต่เจ้าของจะสร้าง   คติความเชื่อเรื่องเครื่องเพศชายเกี่ยวกับลึงค์หรืออัณฑะวิเศษนี้ คงคล้ายกับลัทธิบางอย่างที่มีความเชื่อว่า หากผู้ใดลอดหำยนต์แล้วจะสูญเสียพลังวิเศษของตนเอง ทำให้หมดฤทธิ์สิ้นสภาพ  (ให้ย้อนไปอ่านเรื่องผีก้ะ ที่ผีก้ะตัวผู้ยืนคร่อมหัวบันไดเพื่อให้คนลอด หรือหมอผีลอดก็จะสิ้นฤทธิ์ เสื่อมพระคาถา)  ดังเรามักได้ยินคำว่า  จักรยนต์  ที่เข้าสร้างไว้ในถ้ำ ตามกรุที่ฝังของมีค่า   โพรงฝังมหาสมบัติหากมีคนเข้าไปจักรยนต์ก็จะหมุนตัดหัวกุดเหลือแต่คอตั้งบ่านั่นเอง...กลายเป็นผีหัวกุดวิ่งไปมาร้องตะโกนโหวกเหวก..แอ๊ะ..แอ๊ะ

พิธีการทำหำยนต์กันผี สะหล่า(ช่าง)ต้องวัดความยาวเท้าของเจ้าของบ้านหากเป็นประตูใหญ่ก็จะใช้สี่เท่า แต่หากประตูขนาดเล็กก็จะใช้ความยาวสามเท่าของเท้าเจ้าของบ้านมาเป็นม้อก(มาตรฐาน)ในการทำหำยนต์แล้วทำการแกะสลักตามลายที่เจ้าบ้านต้องการ หำยนต์จะขลังยิ่งขึ้นเมื่อบ้านเก่า..เก่า...เก่าลง....เก่าลง...ยิ่งบ้านเก่าหำยนต์ยิ่งขลัง มิน่าเล่า ตามร้านขายของเก่าปัจจุบันมีแผ่นหำยนต์ขายกันแผ่นละราคาเป็นหมื่นเป็นแสน ก็เพราะเอามาจากบ้านเก่าๆ..แม่นก่อเจ้า......แม่นละ...แอ๊ะ....แอ๊ะ...(ถามเองตอบเองเน้อ...)

อย่างไรก็ตามเมื่อมีการซื้อขายบ้าน  หากเจ้าของบ้านที่มาอยู่ใหม่จะต้องยกหำยนต์เก่าออกไป และแป๋ง(ทำ)หำยนต์ใหม่แทนที่เพราะถือว่าหำยนต์เก่าเป็นของเจ้าบ้านเก่า ผีมันต่างกัน หำยนต์ก็ต้องต่างกัน เอาเป็นว่าเรื่องหำยนต์หรืออัณฑะวิเศษกันผีก็เอวังเท่านี้ ก่อนและนายเฮย