ญาติเชิญวิญญาณผู้ตายมาทรงร่างม้าขี่ติดต่อถามความเป็นอยู่ในเมืองผี

ความผูกพันในเครือญาติ ความห่วงหาอาลัยยิ่งแก่ผู้จากไปอยู่ในปรโลกทำให้ญาติผู้ที่ยังอยู่เป็นคนต้องเสียใจ โหยหาอาลัยยิ่งอยากทราบว่าผู้ที่ตายจากไปมีความเป็นอยู่อย่างไรจึงต้องเชิญวิญญาณผู้ตายมาลงขอนกระด้าง  โดยการที่ญาติต้องเตรียมเสื้อผ้าของผู้ตายและเสื้อผ้าคนอื่นปะปนกันเพื่อทดสอบว่าเป็นวิญญาณผู้ตายมาเข้าทรงจริงหรือไม่

เมื่อถึงเวลาญาติผู้ตายไปพบกับม้าขี่หรือคนทรงเจ้าบอกชื่อผู้ตายเสร็จพ่อเจ้าที่เป็นสื่อก็จะไปตามเอาวิญญาณผู้ตายมาเข้าร่างม้าขี่(คนทรง)เป็นสื่อกลาง เมื่อวิญญาณผู้ตายเข้าร่างสิงม้าขี่แล้ว ร่างม้าขี้เกิดอาการเหมือกับศพผู้ตายนอนกระด้างอยู่  ลักษณะนี้เองผู้คนเรียกกันว่า  ผีขอนกระด้าง  รอเวลาพอสมควรผู้ที่เป็นตั้งเข้า(ผู้ช่วยม้าขี่)ก็เรียกชื่อผู้ตาย              ผีขอนกระด้างก็จะลุกขึ้นโดยมีวิญญาณผู้ตายอยู่ในร่างทรงพูดกับญาติๆ   หากญาติต้องการถามอะไรก็ถามไป  วิญญาณในคราบร่างทรงก็พูดจาเหมือนดังตัวคนธรรมดาๆนั่งพูดคุยกันที่แน่ๆญาติจะนำเอาเสื้อผ้าปะปนกันที่เตรียมไว้แล้วให้ร่างทรงเลือกว่าอันใดเป็นของผู้ตายวิญญาณผู้ตายในร่างของเจ้าทรงก็เลือกเสื้อตนเองที่ยังใช้เมื่อยังเป็นคนหากเลือกได้ถูกต้องก็เป็นอันว่าผีที่พูดอยู่กับญาติๆนั้นเป็นวิญญาณของผู้ตายจริง

ลักษณะการเข้าร่างทรงของวิญญาณผู้ตายมักมีอาการเหมือนกับการสิ้นใจตาย  เช่น  ตายเพราะรถคว่ำพุ่งคอหัก  ตอนที่วิญญาณเข้าร่าง ตัวเจ้าทรงก็จะหกพุ่งเหมือนอาการที่ตาย  หรือ คนที่ถูกยิงดิ้นพลาดๆแล้วตาย   เมื่อวิญญาณเข้าร่างก็ดิ้นพลาดๆบอกอาการที่ตายให้เห็น   ขณะที่ญาติกำลังพูดกับวิญญาณผ่านร่างทรงอาจมีการนำอาหารของที่ถููกใจมาร่วมวง  คนที่ชอบดื่มเหล้า เบียร์ก็ดื่มกันไปพูดคุยประทานกันเหมือนดั่งเป็นคนเมื่อถึงเวลาหมดการขออนุญาตจากผีเจ้าพ่อที่พาวิญญาณมา  วิญญาณก็จะรีบลาญาติพี่น้อง บอกให้ทำบุญ  ต้องการอะไรก็บอกเสียตอนที่จะจากกันไกลไม่พบกันอีกแล้วชาตินี้ เพื่อว่าญาติจะได้นำสิ่งที่ผู้ตายต้องการอุทิศทำบุญส่งกุศลไปให้อยู่ในปรโลกอย่างเป็นสุข ถึงเวลาพรากกันวิญญาณก็เกิดอาการเหมือนกับตอนตายนั่นแหละ บางคนก็ดิ้นพลาดๆ  บางคนก็ร้องเหมือนถูกต้มสุก  บางคนที่มีจิตสงบดีก็นอนอย่างสงบ สิ้นลมหายใจไปตามธรรมชาติของสังขาร  ให้ญาติพี่น้องได้เห็นทบทวนความจำลักษณะอาการตายครั้งสุดท้าย ...... สุดท้ายจริงๆ

เมื่อนำวิญญาณผู้ตายไปลงผีขอนกระด้างเสร็จ ญาติๆก็กลับมาบ้านหาสิ่งของที่ผู้ตายสั่งมาทำบุญอุทิศส่วนกุศลไปให้ผู้ตายตามต้องการ

เรื่องผีขอนกระด้างโดยสรุปก็จบลงด้วยเหตุดั่งนี้แล......เป็นความเชื่อส่วนบุคคลแต๊แล..