เมื่อบรรพบุรุษของผมเป็นชาวนา ผมจึงสนใจในอดีตของเผ่าไทยปรากฏว่ามีอาชีพทำนาเป็นหลัก
เขาเหล่านั้นชอบตั้งบ้านเรือนอยู่ที่ราบลุ่มไม่ว่าจะอยู่ในรัฐฉานทางตอนเหนือของไทย ในสิบสองปันนาทางตอนใต้ของจีนก็อยู่ในลุ่มแม่น้ำโขง เผ่าไทยอาหมในรัฐอัสสัมของอินเดียก็อยู่ในลุ่มน้ำพรหมบุตร
นั้นคือสายน้ำไหลเอิบอาบที่ราบใดความเป็นเผ่าไทยจะปรากฏตั้งบ้านเรือนที่นั้น สอดคล้องกับหมอด๊อดเดินทางเข้าไปสำรวจชุมชนเผ่าไทยในจีนเมื่อ ค.ศ. 1910 ก็เห็นเป็นเช่นนั้น...
แม้แต่จิตร ภูมิศักดิ์ ก็กล่าวถึงวัฒนธรรมร่วมกันประการหนึ่งของชนเผ่าไทยคือ...เฮ็ดนาเมืองลุ่ม...อาจเป็นเพราะคนเผ่าไทยไม่ชอบตั้งบ้านเรือนบนภูเขา
<p style="margin: 0cm 73.3pt 0pt 0cm" class="MsoNormal"> ส่วนชาวเขาพื้นเมืองเดิมมีชีวิตอยู่ด้วยหาของป่ามาแลกกับชนในที่ราบลุ่ม การดำรงชีวิตของชาวเขาที่ชอบทำไร่เลื่อนลอย จึงมีวิถีชีวิตด้อยกว่าคนเผ่าไทยในที่ราบ </p><p style="margin: 0cm 73.3pt 0pt 0cm" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 73.3pt 0pt 0cm" class="MsoNormal"> ชนภูเขาพื้นเมืองเดิมเช่น ลัวะขมุ...กะเหรี่ยง...แม้ว...มูเซอ ทางภาคเหนือ ข่า... กุย... ส่วย... แสก ... กะเลิง... ย้อ... โซ่... ภูไท... ทางภาคอิสาน และเงาะซาไก ทางภาคใต้</p> <p style="margin: 0cm 73.3pt 0pt 0cm" class="MsoNormal"> กาลต่อมากลุ่มเผ่าไทยในพื้นราบได้พัฒนาวัฒนธรรมแห่งตนเข้าสู้ระบบสังคมรัฐมีการปกครองตนเองยังมีร่องรอยอดีตปรากฏอยู่ในระบบสภาผู้เฒ่าทางอิสาน </p><p style="margin: 0cm 73.3pt 0pt 0cm" class="MsoNormal"></p> เช่น เมื่อมีการผิดผี เรื่องทำมาหากิน ชู้สาว ถือว่าลูกหลานทะเลาะกัน โดยจัดผู้เฒ่าแต่ละฝ่ายมาหารือแล้วตัดสิน โดยขอขมาโทษหรือปรับไหม แล้วสั่งสอนไม่ให้กระทำอย่างนั้นอีก... นั้นเอง...