สายน้ำไหลเอิบอาบที่ราบใดความเป็นเผ่าไทยจะปรากฏตั้งบ้านเรือนที่นั้น

เมื่อบรรพบุรุษของผมเป็นชาวนา  ผมจึงสนใจในอดีตของเผ่าไทยปรากฏว่ามีอาชีพทำนาเป็นหลัก 

 เขาเหล่านั้นชอบตั้งบ้านเรือนอยู่ที่ราบลุ่มไม่ว่าจะอยู่ในรัฐฉานทางตอนเหนือของไทย  ในสิบสองปันนาทางตอนใต้ของจีนก็อยู่ในลุ่มแม่น้ำโขง  เผ่าไทยอาหมในรัฐอัสสัมของอินเดียก็อยู่ในลุ่มน้ำพรหมบุตร 

 นั้นคือสายน้ำไหลเอิบอาบที่ราบใดความเป็นเผ่าไทยจะปรากฏตั้งบ้านเรือนที่นั้น  สอดคล้องกับหมอด๊อดเดินทางเข้าไปสำรวจชุมชนเผ่าไทยในจีนเมื่อ ค.ศ. 1910 ก็เห็นเป็นเช่นนั้น...

แม้แต่จิตร  ภูมิศักดิ์  ก็กล่าวถึงวัฒนธรรมร่วมกันประการหนึ่งของชนเผ่าไทยคือ...เฮ็ดนาเมืองลุ่ม...อาจเป็นเพราะคนเผ่าไทยไม่ชอบตั้งบ้านเรือนบนภูเขา

  <p style="margin: 0cm 73.3pt 0pt 0cm" class="MsoNormal">                ส่วนชาวเขาพื้นเมืองเดิมมีชีวิตอยู่ด้วยหาของป่ามาแลกกับชนในที่ราบลุ่ม  การดำรงชีวิตของชาวเขาที่ชอบทำไร่เลื่อนลอย  จึงมีวิถีชีวิตด้อยกว่าคนเผ่าไทยในที่ราบ </p><p style="margin: 0cm 73.3pt 0pt 0cm" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 73.3pt 0pt 0cm" class="MsoNormal"> ชนภูเขาพื้นเมืองเดิมเช่น ลัวะขมุ...กะเหรี่ยง...แม้ว...มูเซอ  ทางภาคเหนือ    ข่า...  กุย...  ส่วย...  แสก ... กะเลิง...  ย้อ...  โซ่...  ภูไท...  ทางภาคอิสาน  และเงาะซาไก  ทางภาคใต้</p>  <p style="margin: 0cm 73.3pt 0pt 0cm" class="MsoNormal">                กาลต่อมากลุ่มเผ่าไทยในพื้นราบได้พัฒนาวัฒนธรรมแห่งตนเข้าสู้ระบบสังคมรัฐมีการปกครองตนเองยังมีร่องรอยอดีตปรากฏอยู่ในระบบสภาผู้เฒ่าทางอิสาน </p><p style="margin: 0cm 73.3pt 0pt 0cm" class="MsoNormal"></p> เช่น  เมื่อมีการผิดผี  เรื่องทำมาหากิน  ชู้สาว  ถือว่าลูกหลานทะเลาะกัน  โดยจัดผู้เฒ่าแต่ละฝ่ายมาหารือแล้วตัดสิน  โดยขอขมาโทษหรือปรับไหม  แล้วสั่งสอนไม่ให้กระทำอย่างนั้นอีก... นั้นเอง...