ที่มาของพระนาม "ภูมิพลอดุลยเดช"

พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวเสด็จพระราชสมภพ ณ โรงพยาบาลเมานต์เออเบิร์น (Mount Auburn) ซึ่งขณะนั้นใช้ชื่อว่า โรงพยาบาลเคมบริดจ์ (Cambridge Hospital) ตั้งอยู่ในเมืองเคมบริดจ์ รัฐแมสซาชูเซตส์ สหรัฐอเมริกา เมื่อเวลา ๐๘.๔๕ น. ของวันจันทร์ที่ ๕ ธันวาคม ๒๔๗๐ ตรงกับปีเถาะ

 

สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนาฯ ทรงเล่าถึง การตั้งพระนามพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวไว้ในหนังสือ "เจ้านายเล็ก ๆ ยุวกษัตริย์" ว่า "หลังจากที่พระโอรสประสูติได้ไม่ถึง ๓ ชั่วโมง ทูลหม่อมฯ"

 

ทรงรีบส่งโทรเลขถวายสมเด็จพระพันวัสสาฯ ว่า "ลูกชายเกิดเช้าวันนี้ สบายดีทั้งสอง ขอพระราชทานนามทางโทรเลขด้วย"

 

สมเด็จพระศรีสวรินทรา บรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า เสด็จฯ ไปเข้าเฝ้าฯ พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๗ พระองค์ได้โปรดเกล้าฯ พระราชทานพระนามว่า "ภูมิพลอดุลเดช" (โปรดสังเกตว่า สะกดแบบไม่มี "ย")

 

หลังจากนั้นสมเด็จพระพันวัสสาฯ จึงมีลายพระหัตถ์ ลงวันที่ ๑๔ ธันวาคม ถึงหม่อมเจ้าดำรัสดำรงค์ อดีตอัครราชทูตไทย ณ กรุงเบอร์ลิน ซึ่งทรงย้่ายกลับมากรุงเทพฯ แล้ว เพื่อทรงแจ้งเรื่องพระนามที่พระราชทาน โดยทรงแนบลายพระราชหัตถ์ของพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวไปให้ด้วย และทรงขอให้ส่งโทรเลขตอบกลับไป

 

"โทรเลขภาษาอังกฤษที่หม่อมเจ้าดำรัศฯ ทรงส่งไปคือ "Your son's name is Bhumibala Aduladeja" แม่บอกว่า เมื่อได้รับโทรเลขฉบับนี้แล้ว ไม่ทราบว่า ลูกชื่ออะไรกันแน่ในภาษาไทย คิดว่าชื่อ "ภูมิบาล"

 

ด้วยเหตุนี้เองจึงทรงสะกดพระนามของพระโอรสในสูติบัตรว่า Bhumibal Aduldej Songkla หรืออ่านเป็นภาษาไทยตามที่ทรงเข้าใจในขณะนั้นได้ว่า "ภูมิบาลอดุลเดช สงขลา" ส่วนพระอิสริยยศเมื่อเสด็จพระราชสมภพ คือ พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้า

 

สำหรับคำว่า "อดุลเดช" นั้นเป็นการสะกดเหมือนกับพระนามของพระบิดาซึ่งสะกดแบบไม่มี "ย" มาแต่ต้น คือ มหิดลอดุลเดชฯ แต่ต่อมามีการเขียนแบบ "อดุลยเดช" ด้วย ในที่สุดจึงนิยมใช้แบบ "อดุลยเดช" ทั้งสองพระองค์

 

นอกจากนี้จะสังเกตได้ว่า พระนามของสมเด็จพระเชษฐภคินี สมเด็จพระบรมเชษฐาธิราช และพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ได้รับการตั้งให้มีความคล้องจองกัน คือ กัลยาณิวัฒนา อานันทมหิดล ภูมิพลอดุลเดช จะต่างกันตรงที่ ผู้พระราชทานพระนามสมเด็จพระเชษฐภคินี และสมเด็จพระบรมเชษฐาธิราช คือ พระบาทสมเด็จพระมงกุฏเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๖

 

สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี เคยมีรับสั่งกับพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ถึงความหมายของพระนาม "ภูมิพล" ไว้ว่า "อันที่จริงเธอก็ชื่อภูมิพล ที่แปลว่า กำลังของแผ่นดิน แม่อยากเธออยู่กับดิน"

 

ต่อมาภายหลัง พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมีพระราชปรารภถึงสิ่งที่สมเด็จพระบรมราชชนนนีเคยรับสั่งว่า "เมื่อฟังคำพูดนี้แล้วก็กลับมาคิด ซึ่งแม่ก็คงจะสอนเรา และมีจุดมุ่งหมายว่า อยากให้เราติดดินและอยากให้ทำงานให้ทำงานแก่ประชาชน"

 

ขอบคุณข้อเขียนดี ๆ จากนิตยสาร "สารคดี" ปีที่ ๒๓ ฉบับที่ ๒๗๔ เดือนธันวาคม ๒๕๕๐  หน้า ๘๐

 

ด้วยเกล้า ด้วยกระหม่อม

ขอพระองค์ทรงพระเจริญยิ่งยืนนาน 

บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย  ใน ผมรักในหลวง



ความเห็น (18)

เขียนเมื่อ 

สวัสดีค่ะ เพิ่งเข้าไปเขียนแสดงความคิดเห็นที่ เรื่องพระมหากษัตริย์ที่ประเสริฐที่สุดในโลก ได้กล่าวถึง พระนามของพระองค์ เลยมองมาเห็นหัวข้อนี้ ดีจังเลยค่ะ มาขอบคุณอีกครั้งที่ได้ทราบความหมายที่มาโดยละเอียด เคยทราบแต่คร่าวๆ เฉพาะที่ในหลวงทรงตรัส จำได้ตลอดก็เลยเล่าให้ทุกคนที่รู้จักในต่างประเทศเกี่ยวกับ พระองค์ท่านด้วยความภาคภูมิใจค่ะ

เขียนเมื่อ 

สวัสดีครับ พี่ a l i n l u x a n a =)

  • ยินดีครับที่ได้เข้ามาเยี่ยมเยือนบันทึกเกี่ยวกับในหลวง บันทึกนี้
  • หลังจาก เขียนไว้เมื่อ 16 ม.ค.51 แต่ยังไม่มีท่านใดเขียน Comment แม้แต่คนเดียว
  • ก็จะพยายามหาเรื่องราวเกี่ยวกับพระองค์ท่านมาเขียนเรื่อย ๆ นะครับ เพราะพี่จะได้นำเรื่องราวไปเล่าให้เพื่อน ๆ พี่ ๆ น้อง ๆ ที่ต่างประเทศฟัง ครับ

ขอบคุณด้วยใจจริง ครับ :)

จุฑามาศ
IP: xxx.27.147.171
เขียนเมื่อ 

ขอบคุณมากๆเลยค่ะ อ่านแล้วทราบซึ้งใจและได้ระลึกถึงพระองค์ท่าน เพิ่งกลับจากต่างประเทศเพราะต้องไปช่วงวันที่ 5 กลับมาเห็นพระบรมฉายาลักษณ์แทบอยากจะก้มกราบ คนอ่านเขาคงไม่เข้าใจ ว่าเราได้ผ่านวิกฤตต่างแดนมาได้ได้รอดมากราบท่าน รู้สึกอบอุ่นและโล่งใจเมื่อได้มีชีวิตรอดกลับมายืนบนผืนแผ่นดินไทยและกล่าวคำว่าทรงพระเจริญอีกครั้ง

เขียนเมื่อ 

ขอบคุณ คุณ จุฑามาศ ครับ ;)

ขอพระองค์ทรงพระเจริญยิ่งยืนนาน

ด้วยเกล้าด้วยกระหม่อม

เขียนเมื่อ 

ขอบคุณมากค่ะ ได้ความรู้มากขึ้นค่ะ

เขียนเมื่อ 

ขอบคุณเช่นกันครับ น้อง berger0123 ;)

ร.2 พัน.2 รอ.
IP: xxx.27.122.137
เขียนเมื่อ 

ทรงพระเจริญ

ไพรทูรย์
IP: xxx.27.122.137
เขียนเมื่อ 

ขอพระองค์จงทรงพระเจริญ ยิ่งยืนนาน

เขียนเมื่อ 

ขอบคุณครับ คุณทหารจาก ร.2 พัน.2 รอ. ;)

เขียนเมื่อ 

ขอบคุณครับ คุณ ไพรทูรย์ ;)

ศิริวรรณ
IP: xxx.31.126.67
เขียนเมื่อ 

เรารักพระเจ้าอยู่หัว ขอพระองค์ทรงพระเจริญยิ่งยืนนาน

เขียนเมื่อ 

ขอบคุณครับ คุณ ศิริวรรณ ;)

ไทเก้อ
IP: xxx.96.31.43
เขียนเมื่อ 

เป็นเกร็ดความรู้ อย่างยิ่งคับ

อารีย์
IP: xxx.49.57.220
เขียนเมื่อ 

สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี เคยมีรับสั่งกับพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ถึงความหมายของพระนาม "ภูมิพล" ไว้ว่า "อันที่จริงเธอก็ชื่อภูมิพล ที่แปลว่า กำลังของแผ่นดิน แม่อยากเธออยู่กับดิน"

เปิดมาอ่านเมื่อไหร่น้ำตาเริ่มไหลตามมาด้วยความปลาบปลื้มทุกครั้ง

เขียนเมื่อ 

ขอบคุณมากครับ คุณ ไทเก้อ ;)...

เขียนเมื่อ 

ขอบคุณมากครับ คุณ อารีย์ ;)...

In dream
IP: xxx.158.167.161
เขียนเมื่อ 

ขอบคุณสำหรับความรู้ดีๆค่ะ หนูููไม่เคยคิดจะหาความหมายหรือที่มาของพระนามของพระองค์ท่านเลย จนกระทั่งวันนี้หลังจากที่ผ่านวันที่13/10/59มาได้7วัน หนูรักในหลวงค่ะ แม้มันจะช้าไป แต่หนูจะพยายามทำตามคำสอนของพระองค์ท่านใหัได้มากที่สุดเท่าที่หนูจะพอทำได้ดีที่สุดค่ะ

เขียนเมื่อ 

เดินตามรอยพระบาทของพระองค์ครับ น้อง In dream ...

หมายเลขบันทึก

159638

เขียน

16 Jan 2008 @ 20:14
()

แก้ไข

23 Jun 2012 @ 10:43
()

สัญญาอนุญาต

สงวนสิทธิ์ทุกประการ
ดอกไม้: 3, ความเห็น: 18, อ่าน: คลิก