ที่มาของพระนาม "ภูมิพลอดุลยเดช"

พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวเสด็จพระราชสมภพ ณ โรงพยาบาลเมานต์เออเบิร์น (Mount Auburn) ซึ่งขณะนั้นใช้ชื่อว่า โรงพยาบาลเคมบริดจ์ (Cambridge Hospital) ตั้งอยู่ในเมืองเคมบริดจ์ รัฐแมสซาชูเซตส์ สหรัฐอเมริกา เมื่อเวลา ๐๘.๔๕ น. ของวันจันทร์ที่ ๕ ธันวาคม ๒๔๗๐ ตรงกับปีเถาะ

 

สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนาฯ ทรงเล่าถึง การตั้งพระนามพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวไว้ในหนังสือ "เจ้านายเล็ก ๆ ยุวกษัตริย์" ว่า "หลังจากที่พระโอรสประสูติได้ไม่ถึง ๓ ชั่วโมง ทูลหม่อมฯ"

 

ทรงรีบส่งโทรเลขถวายสมเด็จพระพันวัสสาฯ ว่า "ลูกชายเกิดเช้าวันนี้ สบายดีทั้งสอง ขอพระราชทานนามทางโทรเลขด้วย"

 

สมเด็จพระศรีสวรินทรา บรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า เสด็จฯ ไปเข้าเฝ้าฯ พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๗ พระองค์ได้โปรดเกล้าฯ พระราชทานพระนามว่า "ภูมิพลอดุลเดช" (โปรดสังเกตว่า สะกดแบบไม่มี "ย")

 

หลังจากนั้นสมเด็จพระพันวัสสาฯ จึงมีลายพระหัตถ์ ลงวันที่ ๑๔ ธันวาคม ถึงหม่อมเจ้าดำรัสดำรงค์ อดีตอัครราชทูตไทย ณ กรุงเบอร์ลิน ซึ่งทรงย้่ายกลับมากรุงเทพฯ แล้ว เพื่อทรงแจ้งเรื่องพระนามที่พระราชทาน โดยทรงแนบลายพระราชหัตถ์ของพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวไปให้ด้วย และทรงขอให้ส่งโทรเลขตอบกลับไป

 

"โทรเลขภาษาอังกฤษที่หม่อมเจ้าดำรัศฯ ทรงส่งไปคือ "Your son's name is Bhumibala Aduladeja" แม่บอกว่า เมื่อได้รับโทรเลขฉบับนี้แล้ว ไม่ทราบว่า ลูกชื่ออะไรกันแน่ในภาษาไทย คิดว่าชื่อ "ภูมิบาล"

 

ด้วยเหตุนี้เองจึงทรงสะกดพระนามของพระโอรสในสูติบัตรว่า Bhumibal Aduldej Songkla หรืออ่านเป็นภาษาไทยตามที่ทรงเข้าใจในขณะนั้นได้ว่า "ภูมิบาลอดุลเดช สงขลา" ส่วนพระอิสริยยศเมื่อเสด็จพระราชสมภพ คือ พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้า

 

สำหรับคำว่า "อดุลเดช" นั้นเป็นการสะกดเหมือนกับพระนามของพระบิดาซึ่งสะกดแบบไม่มี "ย" มาแต่ต้น คือ มหิดลอดุลเดชฯ แต่ต่อมามีการเขียนแบบ "อดุลยเดช" ด้วย ในที่สุดจึงนิยมใช้แบบ "อดุลยเดช" ทั้งสองพระองค์

 

นอกจากนี้จะสังเกตได้ว่า พระนามของสมเด็จพระเชษฐภคินี สมเด็จพระบรมเชษฐาธิราช และพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ได้รับการตั้งให้มีความคล้องจองกัน คือ กัลยาณิวัฒนา อานันทมหิดล ภูมิพลอดุลเดช จะต่างกันตรงที่ ผู้พระราชทานพระนามสมเด็จพระเชษฐภคินี และสมเด็จพระบรมเชษฐาธิราช คือ พระบาทสมเด็จพระมงกุฏเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๖

 

สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี เคยมีรับสั่งกับพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ถึงความหมายของพระนาม "ภูมิพล" ไว้ว่า "อันที่จริงเธอก็ชื่อภูมิพล ที่แปลว่า กำลังของแผ่นดิน แม่อยากเธออยู่กับดิน"

 

ต่อมาภายหลัง พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมีพระราชปรารภถึงสิ่งที่สมเด็จพระบรมราชชนนนีเคยรับสั่งว่า "เมื่อฟังคำพูดนี้แล้วก็กลับมาคิด ซึ่งแม่ก็คงจะสอนเรา และมีจุดมุ่งหมายว่า อยากให้เราติดดินและอยากให้ทำงานให้ทำงานแก่ประชาชน"

 

ขอบคุณข้อเขียนดี ๆ จากนิตยสาร "สารคดี" ปีที่ ๒๓ ฉบับที่ ๒๗๔ เดือนธันวาคม ๒๕๕๐  หน้า ๘๐

 

ด้วยเกล้า ด้วยกระหม่อม

ขอพระองค์ทรงพระเจริญยิ่งยืนนาน 

บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย  ใน ผมรักในหลวง

คำสำคัญ (Tags)#เรารักในหลวง#ที่มาของพระนาม ภูมิพลอดุลยเดช

หมายเลขบันทึก: 159638, เขียน: 16 Jan 2008 @ 20:14 (), แก้ไข: 23 Jun 2012 @ 10:43 (), สัญญาอนุญาต: สงวนสิทธิ์ทุกประการ, ดอกไม้: 3, ความเห็น: 18, อ่าน: คลิก


ความเห็น (18)

เขียนเมื่อ 

สวัสดีค่ะ เพิ่งเข้าไปเขียนแสดงความคิดเห็นที่ เรื่องพระมหากษัตริย์ที่ประเสริฐที่สุดในโลก ได้กล่าวถึง พระนามของพระองค์ เลยมองมาเห็นหัวข้อนี้ ดีจังเลยค่ะ มาขอบคุณอีกครั้งที่ได้ทราบความหมายที่มาโดยละเอียด เคยทราบแต่คร่าวๆ เฉพาะที่ในหลวงทรงตรัส จำได้ตลอดก็เลยเล่าให้ทุกคนที่รู้จักในต่างประเทศเกี่ยวกับ พระองค์ท่านด้วยความภาคภูมิใจค่ะ

เขียนเมื่อ 

สวัสดีครับ พี่ a l i n l u x a n a =)

  • ยินดีครับที่ได้เข้ามาเยี่ยมเยือนบันทึกเกี่ยวกับในหลวง บันทึกนี้
  • หลังจาก เขียนไว้เมื่อ 16 ม.ค.51 แต่ยังไม่มีท่านใดเขียน Comment แม้แต่คนเดียว
  • ก็จะพยายามหาเรื่องราวเกี่ยวกับพระองค์ท่านมาเขียนเรื่อย ๆ นะครับ เพราะพี่จะได้นำเรื่องราวไปเล่าให้เพื่อน ๆ พี่ ๆ น้อง ๆ ที่ต่างประเทศฟัง ครับ

ขอบคุณด้วยใจจริง ครับ :)

จุฑามาศ
IP: xxx.27.147.171
เขียนเมื่อ 

ขอบคุณมากๆเลยค่ะ อ่านแล้วทราบซึ้งใจและได้ระลึกถึงพระองค์ท่าน เพิ่งกลับจากต่างประเทศเพราะต้องไปช่วงวันที่ 5 กลับมาเห็นพระบรมฉายาลักษณ์แทบอยากจะก้มกราบ คนอ่านเขาคงไม่เข้าใจ ว่าเราได้ผ่านวิกฤตต่างแดนมาได้ได้รอดมากราบท่าน รู้สึกอบอุ่นและโล่งใจเมื่อได้มีชีวิตรอดกลับมายืนบนผืนแผ่นดินไทยและกล่าวคำว่าทรงพระเจริญอีกครั้ง

เขียนเมื่อ 

ขอบคุณ คุณ จุฑามาศ ครับ ;)

ขอพระองค์ทรงพระเจริญยิ่งยืนนาน

ด้วยเกล้าด้วยกระหม่อม

เขียนเมื่อ 

ขอบคุณมากค่ะ ได้ความรู้มากขึ้นค่ะ

เขียนเมื่อ 

ขอบคุณเช่นกันครับ น้อง berger0123 ;)

ร.2 พัน.2 รอ.
IP: xxx.27.122.137
เขียนเมื่อ 

ทรงพระเจริญ

ไพรทูรย์
IP: xxx.27.122.137
เขียนเมื่อ 

ขอพระองค์จงทรงพระเจริญ ยิ่งยืนนาน

เขียนเมื่อ 

ขอบคุณครับ คุณทหารจาก ร.2 พัน.2 รอ. ;)

เขียนเมื่อ 

ขอบคุณครับ คุณ ไพรทูรย์ ;)

ศิริวรรณ
IP: xxx.31.126.67
เขียนเมื่อ 

เรารักพระเจ้าอยู่หัว ขอพระองค์ทรงพระเจริญยิ่งยืนนาน

เขียนเมื่อ 

ขอบคุณครับ คุณ ศิริวรรณ ;)

ไทเก้อ
IP: xxx.96.31.43
เขียนเมื่อ 

เป็นเกร็ดความรู้ อย่างยิ่งคับ

อารีย์
IP: xxx.49.57.220
เขียนเมื่อ 

สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี เคยมีรับสั่งกับพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ถึงความหมายของพระนาม "ภูมิพล" ไว้ว่า "อันที่จริงเธอก็ชื่อภูมิพล ที่แปลว่า กำลังของแผ่นดิน แม่อยากเธออยู่กับดิน"

เปิดมาอ่านเมื่อไหร่น้ำตาเริ่มไหลตามมาด้วยความปลาบปลื้มทุกครั้ง

เขียนเมื่อ 

ขอบคุณมากครับ คุณ ไทเก้อ ;)...

เขียนเมื่อ 

ขอบคุณมากครับ คุณ อารีย์ ;)...

In dream
IP: xxx.158.167.161
เขียนเมื่อ 

ขอบคุณสำหรับความรู้ดีๆค่ะ หนูููไม่เคยคิดจะหาความหมายหรือที่มาของพระนามของพระองค์ท่านเลย จนกระทั่งวันนี้หลังจากที่ผ่านวันที่13/10/59มาได้7วัน หนูรักในหลวงค่ะ แม้มันจะช้าไป แต่หนูจะพยายามทำตามคำสอนของพระองค์ท่านใหัได้มากที่สุดเท่าที่หนูจะพอทำได้ดีที่สุดค่ะ

เขียนเมื่อ 

เดินตามรอยพระบาทของพระองค์ครับ น้อง In dream ...