ถ้าวันไหนผีกิ๋นสิ่งใดห้ามเอาสิ่งนั้นหรือกิ๋นสิ่งนั้นจั่กทำหื้อเสียหายหรือต๋ายแต๊แหล่

การดำเนินชีวิตผู้คนต้องพบกับปัญหาจิปาถะ ทั้งปัญหามากน้อยไปตามเรื่อง ตามกรรมของแต่ละคน อย่างผู้คนล้านนาเขามีต๋ำฮา(ตำรา)เกี่ยวกับผีกิ๋น(กิน)สิ่งต่างๆ  หากวันใดผีกินสิ่งใดห้ามเอาสิ่งนั้นเข้าบ้านหรือห้ามรับประทานสิ่งนั้นเลียนแบบผี  จะทำให้มีอันเป็นไป ด้วยตำราที่ค้นคว้าจากปั๊บ(พับ)สาของคนล้านนาว่าไว้  ดั่งนี้

หากเป็นเวลาเดือนออก(ข้างขึ้น)ว่าไว้ดั่งนี้

ออก  1  ค่ำ และออก  11  ค่ำ ผีกิ๋นผี  บ่ดีเสียผี    

ออก  2  ค่ำและเป็ง  15 ค่ำ  ผีกิ๋นหมาบ่ดีเอาหมาเข้าบ้าน

ออก  3   ค่ำผีกิ๋นควายบ่ดีซื้อควาย บ่ดีกิ๋นเนื้อควาย

ออก  4   ค่ำผีกิ๋นจ๊าง(ช้าง)บ่ดีซื้อจ๊าง

ออก  5   ค่ำ และออก  9  ค่ำ  ผีกิ๋นม้า  บ่ดีซื้อม้ามาขี่มาเลี้ยง

ออก  6    ค่ำและออก  10  ค่ำผีกิ๋นคน บ่ดีฮับ(รับ)เอาคนเข้าบ้าน

ออก  7    ค่ำและออก  12 ค่ำผีกิ๋นไก่  บ่ดีซื้อไก่ บ่ดีกิ๋นไก่

ออก  8    ค่ำและออก 13 ค่ำผีกิ๋นเป็ด  บ่ดีซื้อเป็ด บ่ดีกิ๋นเป็ด

ออก 14  ค่ำผีกิ๋นหมูบ่ดีซื้อหมูมาเลี้ยง บ่ดีกิ๋นจิ๊นหมู

ที่กล่าวมาเป็นตำราการบริหารจัดการ  การนำเอาคน สัตว์เข้าบ้านและนำเนื้อสัตว์มาบริโภค  โดยใช้ผี มาเป็นตัวกำหนดในวันเดือนออกหรือข้างขึ้น