๑. ชื่อผลงาน สร้างสรรค์โครงงานวิทยาศาสตร์จากสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน
๒. สนองนโยบาย สพฐ. กลยุทธ์ที่ ๓ การพัฒนาคุณภาพและมาตรฐานการศึกษาทุกระดับ
๓. จุดประสงค์และเป้าหมาย
๑) วัตถุประสงค์
๑.๑) เพื่อให้นักเรียนได้สัมผัสกับธรรมชาติในสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียนอย่างใกล้ชิด
๑.๒) เพื่อให้นักเรียนได้เรียนรู้อย่างมีความสุขมองเห็นคุณค่าของพืชพรรณในสวนพฤกษศาสตร์มาใช้ประโยชน์ในชีวิตประจำวันตามศักยภาพของตนเอง
๑.๓) เพื่อสนองโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืช อันเนื่องมาจากพระราชดำริสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี
๒) เป้าหมายของนวัตกรรม
๒.๑) นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ที่เรียนโครงงานวิทยาศาสตร์ทุกคนสามารถทำโครงงานวิทยาศาสตร์ได้ด้วยตนเอง
๒.๒) นักเรียน ครู และผู้ปกครองได้มีส่วนร่วมเข้าชมนิทรรศการผลงานโครงงานวิทยาศาสตร์
๒.๓) นักเรียนสามารถเป็นตัวแทนโรงเรียนส่งผลงานเข้าร่วมประกวดโครงงานวิทยาศาสตร์ที่หน่วยงานอื่นจัดได้
๔. แรงบันดาลใจและแนวคิดหลักในการออกแบบงาน
๔.๑ แรงบันดาลใจ
การจัดการเรียนการสอนวิชาเริ่มต้นโครงงานวิทยาศาสตร์ซึ่งเป็นวิชาวิทยาศาสตร์เพิ่มเติม มีเวลาเรียนน้อยสัปดาห์ละ ๑ ครั้ง ทำให้นักเรียนต้องเรียนรู้ด้วยตนเองนอกห้องเรียน พบว่านักเรียนส่วนใหญ่เกิดปัญหาการคิดหรือหาปัญหาในการจัดทำโครงงานไม่ได้ นักเรียนมักคิดว่าการทำโครงงานเป็นเรื่องที่ยาก กลัวทำไม่สำเร็จ รู้สึกเครียด จึงไม่อยากทำ ดังนั้นผู้สอนจึงหาวิธีการที่จะทำให้นักเรียนรู้สึกผ่อนคลาย มีความสุข โดยนำธรรมชาติใกล้ตัว นั่นคือ “สวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน” ในโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชฯ ที่นักเรียนพบเห็นทุกวันมาเป็นสื่อ โรงเรียนหนองบัวมีพื้นที่จำนวนมากถึง ๒๘๑ ไร่ เป็นป่าธรรมชาติ ๑๐๐ กว่าไร่ ที่เหลือรอบๆ เป็นสวนหย่อม สวนดอกไม้ สวนสมุนไพร ที่นักเรียนได้ใช้อาศัยร่มเงา พักผ่อน นั่งทำงานในเวลาที่ว่างจากการเรียนหรือพักกลางวัน ธรรมชาติรอบตัวที่มีพืชพรรณหลากหลายมีดอกผล สีสันสวยงาม ทำให้รู้สึกสดชื่น สบายตา สบายใจผ่อนคลายซึมซับธรรมชาติเหล่านั้นไว้ โดยไม่รู้ตัว เกิดความคิดสร้างสรรค์ อยากเรียนรู้ ศึกษาหาประโยชน์ มองเห็นคุณค่าจนเกิดความรู้สึกรัก อยากดูแลรักษาพืชพรรณนั้นไว้ให้คงอยู่ผู้สอนจึงให้นักเรียนศึกษาพืชพรรณในสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียนมาจัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์
๔.๒ แนวคิดหลักในการออกแบบงาน
นักเรียนและครูร่วมกันคิดวางแผนจัดกิจกรรมค่ายเยาวชนอนุรักษ์พันธุกรรมพืชฯ และจัดกิจกรรมการเรียนรู้
แนวคิดหรือทฤษฎีรองรับ
๑) แนวคิด จากแนวพระราชดำริบางประการของสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี
“การสอนและการอบรมให้เด็กมีจิตสำนึกในการอนุรักษ์พืชพรรณนั้น ควรใช้วิธีปลูกฝังให้เด็กเห็นคุณค่าความงดงาม ความน่าสนใจ และเกิดความปิติที่จะทำการศึกษาและอนุรักษ์พืชพรรณต่อไป ....”
๒) ทฤษฎีรองรับการจัดการเรียนรู้ตามแนวปรัชญา Constructivism ของ จอห์น ดิวอี้ ที่เสนอว่าผู้เรียนต้องเรียนรู้ควบคู่ไปกับการกระทำ (Learning by doing) โดยผู้สอนได้จัดให้ผู้เรียนได้ศึกษา คิด ค้นคว้า ทดลอง ระดมสมอง ศึกษาจากแหล่งเรียนรู้แล้วเชื่อมโยงความรู้ใหม่กับความรู้เดิม โดยผู้สอนจะต้องช่วยเหลือแนะแนวทาง
๕. วิธีการ / วิธีปฏิบัติจนได้ประสบผลสำเร็จ
๕.๑ ให้นักเรียนทำแบบทดสอบก่อนเรียนเรื่องการคิดและเลือกประเภททำโครงงานวิทยาศาตร์แล้วบันทึกคะแนนไว้
๕.๒ นักเรียนศึกษาวิธีทางวิทยาศาสตร์และทักษะกระบวนการฝึกปฏิบัติตามใบงานและฝึกเพิ่มเติมที่ห้องคลินิกวิทยาศาสตร์
๕.๓ จัดกิจกรรมการเรียนรู้พัฒนาความคิดและทักษะการทำงาน โดยนักเรียนร่วมกันคิดวางแผนเลือกพืชที่กลุ่มสนใจมา ๑ ชนิด ศึกษาลักษณะทางพฤกษาศาสตร์อย่างละเอียด
๕.๔ นักเรียนทุกกลุ่มรวบรวมข้อมูลจากภาคสนามและการสืบค้นทางอินเตอร์เน็ตจัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์รายงานเป็นเอกสารหรือแผ่น CD นำเสนอครูผู้สอน
๕.๕ นักเรียนทำแบบทดสอบหลังเรียนเรื่องการคิดและเลือกประเภททำโครงงานวิทยาศาสตร์แล้วบันทึกคะแนนนำมาเปรียบเทียบคะแนนก่อนเรียนหาค่า t-test
๖. ข้อมูลที่แสดงให้เห็นว่าผลงานประสบผลสำเร็จจริง
๖.๑ ผลการใช้นวัตกรรม
๑) นักเรียนมีความรู้ ความเข้าใจในการทำโครงงานวิทยาศาสตร์ได้ด้วยตนเอง
๒) นักเรียนเรียนรู้อย่างมีความสุข รู้จักชื่อ ชนิดพืชพรรณไม้ในสวนพฤกษศาสตร์
๓) นักเรียนมีจิตสำนึกและตระหนักในการอนุรักษ์ธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
๖.๒ การเผยแพร่นวัตกรรม
๑) การแก้ปัญหาหรือพัฒนาคุณภาพของกลุ่มเป้าหมาย
๑.๑) นักเรียนเกิดทักษะและประสบการณ์ตรงในการทำโครงงานวิทยาศาสตร์
๑.๒) นักเรียนรู้จักแก้ปัญหาสามารถทำงานเป็นทีม เกิดความรักสามัคคีในหมู่คณะ
๑.๓) นักเรียนได้รับการปลูกจิตสำนึกให้รู้จักอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
๒) การยอมรับและการเผยแพร่
๒.๑) ได้รับรางวัลยอดเยี่ยม การประกวดโครงงานวิทยาศาสตร์ ปี ๒๕๔๘ และปี ๒๕๔๙ สพท.นว. ๓
๒.๒) ได้รับรางวัลดีเด่น การประกวดนวัตกรรมปีงบประมาณ ๒๕๔๙ สพท.นว.๓
๒.๓) นักเรียนเป็นตัวแทนส่งโครงงานวิทยาศาสตร์เข้าร่วมประกวดงานศิลปะหัตถกรรมนักเรียนภาคเหนือ ปี ๒๕๕๐ ได้รับรางวัลเหรียญทองระดับ สพท.นว.๓ และเหรียญเงินระดับภาค
๒.๔) เผยแพร่ในโรงเรียนและกลุ่มโรงเรียนในเขตอำเภอหนองบัว ตลอดจนผู้สนใจทั่วไป
๗. ชื่อผู้เสนอนวัตกรรม
นางธัญญารัตน์ สว่างวงศ์ โรงเรียนหนองบัว อำเภอหนองบัว สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษานครสวรรค์ เขต ๓ โทรศัพท์ ๐-๕๖๒๕๑๒๘๑ e-mail address : ratub๘๘๘๕@yahoo.com
ยอดเยี่ยมครับ
เผยแพร่ต่ออย่าหยุดนะครับ
มีประโยชน์ทุกอย่างในการเทียบเคียงครับ