ทั้งสามครูนี้ แม้จะมีความสำคัญเสมอกันแบบ ไม่มีอะไรน้อยกว่ากัน แต่เราก็ต้องจัดนำมาจัดอันดับของความน่าเชื่อถือ ในกรณีที่มีความสงสัยและข้อโต้แย้ง เพื่อความง่ายในการตัดสินใจ

   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ในวันที่ ๑๘ พฤศจิกายน ๕๐ เป็นวันที่ ๒ ของการประชุมของกิจกรรมเฮฮาศาสตร์ ครั้งที่  ๓</p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">เราได้เดินทางไปทัศนศึกษาทรัพยากร ศิลปะ วัฒนธรรม และแหล่งท่องเที่ยวของอำเภอดงหลวง ที่มีอย่างหลากหลาย และเป็นแหล่งของข้อมูลเพื่อการเรียนรู้</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p> ผมได้เคยกล่าวในหลายวาระ เรื่อง “ครู” หรือแหล่งข้อมูล เพื่อการเรียนรู้ ที่มีอยู่ทั้งหมด สามแหล่ง </p><p>ที่เราได้ทำอย่างครบชุดในกิจกรรม “เฮฮาศาสตร์” ครั้งที่ ๓ ที่อำเภอดงหลวง ในครั้งนี้ ซึ่งได้แก่</p><blockquote><p>·        ครูธรรมชาติ</p></blockquote><blockquote>

·        ครูคน และ

·        ครูเครื่อง (รวมถึงเอกสาร ตำรา และแหล่งข้อมูลต่างๆที่คนผลิตขึ้น) 

</blockquote><p>ทั้งสามครูนี้ แม้จะมีความสำคัญเสมอกันแบบ ไม่มีอะไรน้อยกว่ากัน แต่เราก็ต้องจัดนำมาจัดอันดับของความน่าเชื่อถือ ในกรณีที่มีความสงสัยและข้อโต้แย้ง เพื่อความง่ายในการตัดสินใจ  </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">การตัดสินใจนั้น เราจะต้องเข้าใจเสียก่อนว่า</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal" align="center"> อะไรน่าจะเป็นจริงมากกว่ากัน </p>  ซึ่งน่าจะอยู่กับระดับการ “แปลงข้อมูล” เป็นประเด็นสำคัญ  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">จากเกณฑ์ดังกล่าว จะเห็นได้ว่า</p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal">1.    ครูธรรมชาติ สิ่งที่เป็นอยู่ และปรากฏการณ์ธรรมชาติ น่าจะเป็นสิ่งที่เชื่อถือได้มากที่สุด</p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 54.0pt" class="MsoNormal">·        โอกาสแห่งความผิดพลาดมีอยู่เพียง “ความสามารถในการรับรู้”ข้อมูล และปรากฏการณ์ตามธรรมชาติ ของผู้เรียนรู้เท่านั้น</p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal">2.    ครูคน ที่เป็นผู้ทั้งรับรู้ข้อมูลมาจากธรรมชาติ และเป็นผู้ผลิตข้อมูลที่ได้จากธรรมชาติ อีกทีหนึ่ง</p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 54.0pt" class="MsoNormal">·        ที่มีโอกาสแห่งความผิดพลาดอย่างน้อย ในสามขั้นตอน คือ ความสามารถใน</p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 72.0pt" class="MsoNormal">a.    “การรับรู้”  ข้อมูล และปรากฏการณ์ตามธรรมชาติ ของครู และ</p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 72.0pt" class="MsoNormal">b.    “การถ่ายทอด” ข้อมูล ของครู และ</p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 72.0pt" class="MsoNormal">c.     “การรับรู้”ข้อมูล ของผู้เรียนรู้</p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal">3.    ครูเครื่อง (รวมถึงเอกสาร ตำรา และแหล่งข้อมูลต่างๆที่คนผลิตขึ้น)</p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 54.0pt" class="MsoNormal">·        ที่มีโอกาสแห่งความผิดพลาดอย่างน้อย ในสามขั้นตอน เช่นเดียวกัน คือ ความสามารถใน</p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 72.0pt" class="MsoNormal">a.    “การรับรู้”  ข้อมูล และปรากฏการณ์ตามธรรมชาติ ของผู้เขียน และ</p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 72.0pt" class="MsoNormal">b.    “การถ่ายทอด” ของผู้เขียน และ</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 72.0pt" class="MsoNormal">c.     “การรับรู้ ตึความ”ข้อมูล ของผู้เรียนรู้ </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 72.0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 72.0pt" class="MsoNormal" align="center">และ ความรู้ในธรรมชาติ จะเป็นฐานตรวจสอบความถูกต้องได้มากที่สุด และดีที่สุด </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 72.0pt" class="MsoNormal" align="center">รองลงมาก็คือความรู้ในตัวบุคคลที่เป็นความรู้ฝังลึก (Tacit knowledge) เป็นส่วนใหญ่ มีความรู้ชัดแจ้ง (Explicit knowledge) อยู่บ้างที่อาจนำมาแลกเปลี่ยนเรียนรู้ หรือถ่ายทอดกันได้ </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 72.0pt" class="MsoNormal" align="center"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 72.0pt" class="MsoNormal" align="center">สำหรับครูที่สาม เป็นข้อมูลจากระบบฐานข้อมูล เอกสารต่างๆ ที่พัฒนามาจากความรู้ชัดแจ้ง ที่อาจอ้างอิงถึงความรู้ฝังลึกบ้าง แต่อาจจะมีคนเข้าใจไม่มากนัก นอกจากสิ่งที่เป็นผิวเผินของความรู้ดังกล่าว </p><h1 style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 72.0pt" class="MsoNormal" align="center"> ·        ทั้งหมดนี้ ต้องอาศัย knowledge management enzymes  (น้ำยาเรียนรู้) </h1><p style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 72.0pt" class="MsoNormal" align="center">·        ทั้งการย่อย และการเชื่อมโยงให้เกิดการเรียนรู้อย่างเชื่อมโยง </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 72.0pt" class="MsoNormal" align="center">·        จนเป็นการสร้างความรู้ ปัญญา และความสามารถในการทำงานที่สร้างสรรค์  ต่อการพัฒนาตัวเอง ผู้อื่น และสังคมโดยรวม ครับ </p>