เช้าวันที่ 15 ต.ค.50 คุณเปาแห่ง SCF (มูลนิธิสยามกัมมาจล) มาเล่าเรื่องการไปร่วมประชุม Asian CSR Fourm ที่โฮจิมินห์ ซิตี้ เวียดนาม แล้วเราก็สนทนาเข้าไปในเรื่องกิจกรรมพัฒนาเยาวชน ที่เป็นความมุ่งมั่นของ SCF
ผมบอกว่าสังคมไทยเลี้ยงลูกวัยรุ่นผิด เรากำลังสอนลูกให้เป็นโจร
หัวข้อบันทึกวันนี้จึงไม่ใช่วิธีเลี้ยงลูกของผม หรือของใครคนใดคนหนึ่ง แต่เป็นเรื่อง "วิธีเลี้ยงลูกของเรา" "เรา" ในที่นี้หมายถึงคนไทยทั้งประเทศ
เน้นที่ลูกวัย teen age คือ 13 - 19 ปี ซึ่งเป็นวัยแสวงหาตัวตนและมีกำลังมาก มีพลังเหลือเยอะ
"เรา" กำลังเลี้ยงลูกโดยชี้ช่องให้เขาแสวงหาตัวตนโดยวิธีที่ผิดเป็นทางอบาย เป็นทางที่สร้างปัญหาหรือความทุกข์ยากในชีวิต โดยเราไม่รู้ตัว
คล้าย ๆ กับว่า เราสร้างถนนที่เส้นทางใหญ่ ลาดผิวถนนอย่างดี ปลูกต้นไม้ระหว่างทางสวยงามเพื่อให้น่าเดิน น่าขับรถ เพื่อนำลูกไปนรก ถนนนี้เรียกว่า "แนวทางสร้างตัวตนโดยการบริโภค"
เยาวชนสมัยนี้ถูกสังคม (โดยเฉพาะการโฆษณา) ชักนำให้ภูมิใจ มั่นใจตนเองจากการมีสิ่งของต่าง ๆ บริโภคสิ่งของ ใช้ของแบรนด์เนม แต่งตัวตามแฟชั่น สร้างความมั่นใจตนเองจากสิ่งของประดับตน ความเป็นตัวตนอยู่ที่ปัจจัย "ภายนอก" มาจากการบริโภค
ผมเชื่อว่า "ถนนสู่สวรรค์ในชีวิต" คือ แนวทางสร้างตัวตนจากการสร้างสรรค์ จากการลงมือทำไม่ใช่ลงมือบริโภค เป็นการ "งอกงามจากภายใน" ไม่ใช่ตกแต่งจากภายนอก ไม่ใช่อยู่ที่การย้อมผม การแต่งกายตามแฟชั่น
เพราะเมื่อเราเลี้ยง "ลูกของเรา" ให้ภูมิใจในตัวตนจากการบริโภคสิ่งภายนอก ลูกของเราจะมีกำลังเหลือมาก ก็จะเอากำลังเหลือไปใช้ในทางที่ไม่สร้างสรรค์ ทำร้ายตนเอง (ในระยะยาว) และทำร้ายสังคมอย่างที่เห็น ๆ กันอยู่
แต่ถ้าเราเลี้ยง "ลูกของเรา" ให้ภูมิใจในตัวตนจากการลงมือทำงาน ลงมือทำกิจกรรมที่เป็นประโยชน์ด้วย สนุกด้วย ประเทืองปัญญาด้วย ลูกของเราก็จะได้ใช้กำลังอยู่กับการกระตุ้นสมองของตนเองให้เติบโตจากภายใน เติบโตทั้งทางอารมณ์ ทักษะ และความรู้ความเข้าใจ
เราต้องช่วยกันเปลี่ยนสังคม จากการเลี้ยงลูกจากเลี้ยงให้สร้างตัวตนจากการบริโภค เปลี่ยนเป็นเลี้ยงลูกให้สร้างตัวตนโดยการเป็นนักลงมือทำสิ่งที่สร้างสรรค์และเป็นประโยชน์ต่อผู้อื่น
วิจารณ์ พานิช
16 ต.ค.50
