ไตผู้สูงอายุมีกำลังสำรองเพียงประมาณ50% ของคนหนุ่มสาว

                        กำลังสำรองของไต(renal functional reserve)

                กำลังสำรองของไต หมายถึง ความสามารถของไตที่จะทำงานได้เพิ่มขึ้นจากปกติ กำลังสำรองของไตวัดได้จากอัตราการกรองของไต(glomerular filtration rate :GFR)ที่เพิ่มขึ้นเมื่อมีการกระตุ้นให้ไตทำงานมากขึ้น เป็นที่ทราบกันว่าอาหารโปรตีนมีผลทำให้อัตราการกรองของไตเพิ่มสูงขึ้นทำให้บอกถึงกำลังสำรองของไตได้คร่าวๆ

                ในการศึกษาเรื่อง “ผลของอาหารโปรตีนสูงต่อการทำงานของไตในคนหนุ่มสาวและคนสูงอายุ” (ของ มงคล ศรีปัญญาสกุล วิทยานิพนธ์ วิทยาศาสตร์มหาบัณฑิต สาขาสรีรวิทยา มหาวิทยาลัยมหิดล ) ในการศึกษานี้ต้องการดูว่า ในผู้สูงอายุซึ่งตามปกติไตมักเสื่อมทั้งโครงสร้างและหน้าที่ไปตามอายุได้ ถ้าได้รับประทานอาหารโปรตีนสูง จะมีการเปลี่ยนแปลงของอัตราการกรองเช่นเดียวกับในวัยหนุ่มสาวหรือไม่เพียงใด ได้ทำการศึกษาในคนที่มีสุขภาพแข็งแรง 40 คน โดยแบ่งเป็น 2กลุ่ม เป็นคนหนุ่มสาวอายุ 20-30 ปี 20 คนเป็นกลุ่มควบคุมและผู้สูงอายุ อายุ 60-80 ปี 20 คน เพศละเท่าๆกัน ดูว่าหลังจากรับประทานอาหารแล้ว GFR เปลี่ยนแปลงจาก baseline อย่างไร 

                 การหา baseline GFR ใช้หาจากความสามารถของไตในการกำจัดสารครีเอทีนีนต่อนาที(creatinine clearance) โดยการเก็บปัสสาวะ 24 ชั่วโมงและเจาะเลือดในช่วงของการอดอาหารเช้าของวันที่เก็บปัสสาวะครบ สำหรับการดูผลของอาหารโดยการตรวจเลือดและปัสสาวะหลังรับประทานอาหารโปรตีนต่ำ(0.1 gm/kg BW)และหลังรับประทานอาหารโปรตีนสูง( 1.5 gm/kg BW) โดยตรวจในนาทีที่ 30,60,90,120,180, และ 240 หลังรับประทานอาหาร ซึ่งถือว่าเป็นการศึกษาผลอย่างเฉียบพลัน( acute effect) ของอาหารโปรตีน

                  ผลการศึกษาพบว่า

                  1. baesline GFR ในคนหนุ่มสาวมีค่ามากกว่าในคนสูงอายุ โดยกลุ่มคนสูงอายุมีค่า GFR คิดเป็นประมาณ82-89 % ของค่าในคนหนุ่มสาว และไม่มีความแตกต่างทางสถิติระหว่างเพศ ทั้ง 2 กลุ่มอายุ

                  2. renal functional reserve หรือ GFR หลังรับประทานอาหารโปรตีนสูงแสดงถึงว่าไตผู้สูงอายุมีกำลังสำรองเพียงประมาณ 50 % ของกลุ่มหนุ่มสาวโดยดูจากการเพิ่มของ GFR ที่มีค่าเพิ่มสูงสุดในช่วง 30 นาทีหลังรับประทานอาหาร โดยมีค่าดังนี้ *ในคนกลุ่มหนุ่มสาวหลังรับประทานอาหารโปรตีนต่ำและโปรตีนสูง GFR เพิ่มจาก baeline GFR 62.2 % และ 155.2% ตามลำดับ *ในผูสูงอายุหลังรับประทานอาหารโปรตีนต่ำและโปรตีนสูง GFR เพิ่มจาก baeline GFR 69.2 % และ 88.2% ตามลำดับ

                  การศึกษาครั้งนี้ทำให้เกิดความรู้ความเข้าใจในสรีรวิทยาบางส่วนของไตในคนไทยและใช้เป็นข้อมูลพื้นฐานที่เป็นประโยชน์ในทางคลินิคเกี่ยวกับการดูแลและการให้การรักษาโรคทางไตในผู้สูงอายุซึงนับวันจะเป็นกลุ่มประชากรที่เพิ่มจำนวนขึ้นเรื่อยๆ