อธิบายลักษณะบังคับวิชชุมมาลาฉํนท์ ๘

ด้วยวิชชุมมาลา ฉันท์ ๘

วิชชุมมาลา คุณค่าคำฉันท์

มีหลักสำคัญ กำหนดจดจำ

บทมีสี่บาท อย่าขาดถ้อยคำ

บาทหนึ่งขอย้ำ สี่คำเท่ากัน

คำหนักทั้งหมด บาทบทพริ้งเพรา

ไม่มีคำเบา เราต้องเลือกสรร

สัมผัสจัดจับ ส่งรับผูกพัน

บังคับสำคัญ เชิงฉันท์บรรยาย

คำท้ายวรรคหนึ่ง ส่งถึงคล้องจอง

คำสองวรรคสอง ครรลองสืบสาย

ท้ายวรรคสองส่ง มาลงเสียงปลาย

วรรคสามคำท้าย อย่าหน่ายร้อยเรียง

คำท้ายวรรคห้า ส่งมาวรรคหก

คำสองต้องตก รับกับสำเนียง

คำท้ายวรรคสี่ คราวนี้ส่งเสียง

สัมผัสจัดเคียง ท้ายวรรคหกมา

ท้ายวรรคหกนี้ ยังมีทีเด็ด

สัมผัสวรรคเจ็ด ท้ายวรรคหลักว่า

แต่งบทต่อไป จงได้ตรวจตรา

คำท้ายบทหน้า สัมผัสคำใด

หลักบอกแจ้งชัด สัมผัสต่างบท

คำท้ายกำหนด บาทสองบทใหม่

บทต้นบทต่อ คล้องคลอโยงใย

จำให้ขึ้นใจ นำไปแต่งเอย