การสอนโจทย์ปัญหาคณิตศาสตร์แบบร่วมมือกันเรียนรู้

ชื่องานวิจัย            การพัฒนากิจกรรมการเรียนการสอนคณิตศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 เรื่องโจทย์ปัญหา โดยใช้การสอนแบบร่วมมือกันเรียนรู้ชื่อผู้วิจัย                 นางแสงเวียน  ผ่องสามสวนปีที่วิจัย                   ปีการศึกษา  2546ผู้เชี่ยวชาญที่ปรึกษางานวิจัยนางสาวเกษแก้ว  ปวนแดงศึกษานิเทศก์ 7 สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาชัยภูมิเขต 2บทคัดย่อ                การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) พัฒนากิจกรรมการเรียนการสอนคณิตศาสตร์ที่เน้นทักษะการแก้โจทย์ปัญหาด้วยวิธีการสอนแบบร่วมมือกันเรียนรู้ (2) พัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน เรื่อง โจทย์ปัญหาการบวก การลบ การคูณ การหาร และโจทย์ปัญหาระคน กลุ่มสาระการเรียนรู้คณิตศาสตร์ ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4                กลุ่มเป้าหมายที่ใช้ในการวิจัยเป็นนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2546 โรงเรียนบ้านโจดโนนข่า สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาชัยภูมิเขต 2 จำนวน 30 คน                เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย แบ่งเป็น 3 ประเภท คือ (1) เครื่องมือที่ใช้ในการทดลองปฏิบัติ ได้แก่ แผนการจัดการเรียนรู้คณิตศาสตร์ที่เน้นทักษะการแก้โจทย์ปัญหาด้วยการสอนแบบร่วมมือกันเรียนรู้ จำนวน 17 แผน (2) เครื่องมือที่ใช้ในการสะท้อนผลการปฏิบัติ ได้แก่ แบบบันทึกการสังเกตพฤติกรรมการสอนของครู แบบบันทึกภาคสนาม (ผลการใช้แผนการจัดการเรียนรู้) แบบบันทึกประจำวันของครูผู้วิจัย (Diaries) แบบบันทึกประสบการณ์การเรียนรู้ของนักเรียน แบบสัมภาษณ์นักเรียน แบบฝึกทักษะ และแบบทดสอบย่อย (3) เครื่องมือที่ใช้ประเมินประสิทธิภาพของรูปแบบการสอน ได้แก่ แบบทดสอบวัดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน                การวิจัยครั้งนี้ใช้เทคนิคการวิจัยเชิงปฏิบัติการ ซึ่งมีวงจรปฏิบัติการ 4 วงจร คือ วงจรปฏิบัติที่ 1 ประกอบด้วยแผนการจัดการเรียนรู้ที่ 1-4 วงจรปฏิบัติการที่ 2 ประกอบด้วยแผนการจัดการเรียนรู้ที่ 5-8 วงจรปฏิบัติที่ 3 ประกอบด้วยแผนการจัดการเรียนรู้ที่ 9-12 และวงจรปฏิบัติที่ 4 ประกอบด้วยแผนการจัดการเรียนรู้ที่ 13-17 โดยใช้รูปแบบการสอนที่สร้างขึ้น ในการเก็บรวบรวมข้อมูลผู้วิจัยใช้บันทึกสนาม การสังเกต และการสัมภาษณ์นักเรียน เมื่อทำการทดลองจบลงในแต่ละวงจรปฏิบัติจึงทำการทดสอบย่อย เพื่อประเมินความก้าวหน้าของนักเรียน แล้วจึงสะท้อนผลการปฏิบัติที่ผู้วิจัยและครูผู้ช่วยวิจัยนำข้อมูลที่ได้จากการสังเกต บันทึกสนาม และการสัมภาษณ์นักเรียนมาวิเคราะห์อภิปรายเพื่อปรับปรุงแผนการจัดการเรียนรู้ให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น                ผลการวิจัย                1. การวิจัยในครั้งนี้ได้พัฒนากิจกรรมการเรียนการสอนคณิตศาสตร์ที่เน้นทักษะการแก้โจทย์ปัญหาด้วยการสอนแบบร่วมมือกันเรียนรู้ ประกอบด้วยขั้นตอนที่สำคัญ 5 ขั้นตอน คือ                ขั้นนำ ผู้วิจัยจะแจ้งจุดประสงค์ทางการเรียน ทบทวนความรู้เดิมโดยใช้เกม เพลง คำกลอน การวิเคราะห์โจทย์แบบง่าย ๆ และกิจกรรมสร้างสรรค์ต่าง ๆ                ขั้นสอน ผู้วิจัยได้เสนอสถานการณ์ปัญหาที่เกี่ยวข้องกับชีวิตประจำวันของนักเรียน ในรูปแบบของเรื่องราว คำกลอน แล้วให้นักเรียนร่วมกันสร้างโจทย์ปัญหาจากสถานการณ์เหล่านั้น ร่วมกันวิเคราะห์โจทย์ปัญหาที่สร้างขึ้น โดยใช้สื่ออย่างหลากหลาย เช่น แถบประโยค รูปภาพ แผนภาพ เพื่อให้นักเรียนเกิดความคิดรวบยอดและเข้าใจในเนื้อหา                ขั้นสรุป ผู้วิจัยกับนักเรียนร่วมกันสรุปความคิดรวบยอดของเนื้อหาที่เรียน                ขั้นศึกษากลุ่มย่อย นักเรียนร่วมกันศึกษาจากบัตรงาน ประกอบด้วย บัตรเนื้อหา บัตรกิจกรรม รายงานกิจกรรมผลงานกลุ่ม โดยมีครูคอยให้คำปรึกษา และให้สิ่งเสริมแรงอย่างใกล้ชิด                ขั้นฝึกทักษะย่อย ให้นักเรียนทำการฝึกทักษะของเนื้อหาที่เรียนในชั่วโมงโดยให้ผู้เรียนปรึกษากันได้ ปัญหาที่พบในขั้นตอนนี้ครูจะช่วยเป็นที่ปรึกษา เพื่อหาทางแก้ไขปัญหาดังกล่าว                2. ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน นักเรียนมีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนสูงกว่าเกณฑ์ที่กำหนดไว้ร้อยละ 70 คิดเป็นร้อยละ 75.25                3. นักเรียนเกิดคุณลักษณะที่พึงประสงค์ ได้แก่ทักษะการทำงานกลุ่มย่อย มีความเชื่อมั่นในตนเอง กล้าแสดงออก มีความรับผิดชอบต่อตนเองและกลุ่ม