![]()
- จริยธรรม (Ethos, Ethicity) คือคุณธรรมทุกด้านที่ประสานกันเป็นระบบ เช่น จริยธรรมพุทธ คริสต์ อิสลาม พราหมณ์ ฮินดู ซิกซ์ จริยธรรมคอมมิวนิสต์ จริยธรรมมนุษยนิยม จริยธรรมแบบรตินิยม จริยธรรมแบบเอพิคิวเรียน จริยธรรมแบบสโทอิก เป็นต้น
- ศีลธรรม (Mores, Morality) คือระบบจริยธรรมของศาสนาใดศาสนาหนึ่ง
- เศรษฐกิจพอเพียง (Sufficiency Economy) พอคือไม่ขาด เพียงคือไม่เกิน
- ธรรมาภิบาล (Good Governance) การบริหารงานที่ดี ทั้งในภาครัฐ เอกชน และส่วนบุคคล
- สมานฉันท์ (Reconciliation) คือความประสานกลมกลืน จะเกิดขึ้นได้ก็โดยทุกฝ่ายยอมรับปรัชญาแห่งการไม่ยึดมั่นถือมั่น คือแต่ละฝ่ายและแต่ละคนมีหลักยึดเหนี่ยวของตน แต่ไม่ยึดติดจนเป็นการยึดมั่นถือมั่น ยอมให้ผู้อื่นมีหลักยึดเหนี่ยวต่างจากของเราได้ ในทางปฎิบัติจึงต้องเสนากันเพื่อแสวงหาจุดร่วม สงวนจุดต่าง จุดร่วมคือจุดที่จะต้องร่วมมือกัน ส่วนจุดต่างถือว่าเป็นพรสรรค์ที่แต่ละคนพึงใช้เพื่อประโยชน์ส่วนตนคู่ส่วนรวม ปฏิบัติจนเคยชินคือสามัคคี
คุณธรรมอาจจะมีชื่อเรียกได้ ต่างๆนานามากมาย และอาจจะเพิ่มชื่อให้มากยิ่งๆขึ้นได้อย่างไม่จำกัด ความผิดเพี้ยนอาจจะขึ้นกับลักษณะต่างๆของการกระทำ ใครเป็นผู้ ทำทำต่อใครและทำอย่างไร ฯลฯ แม้ ผิดเพี้ยนกันนิดเดียว ก็ อาจจะตั้งชื่อให้โดยเฉพาะได้ แล้วแต่นักจริยศาสตร์ได้วิเคราะห์เรื่องนี้ไว้นานกว่า 2 พันปีแล้วและเห็นพ้องต้องกันว่าไม่ว่าคุณธรรมใด เรียกชื่อเป็นอย่างไร ต้องมีองค์ 4 เป็นองค์ประกอบเสมอ มีมากมีน้อยต่างกันไปตามชนิดของคุณธรรมว่าจะเน้นองค์ประกอบใด องค์ประกอบ 4 ดังกล่าวได้ชื่อว่า
คุณธรรมแม่บท 4 ประการ
หากขาดประการใดแม้แต่ประการเดียวจะกลายเป็นความประพฤติเลว และถ้า
ทำจนเคยชินก็จะกลายเป็นกิเลสไปทันที คุณธรรมทุกชนิดจึงได้แก่คุณธรรมแม่บทผสมผสานกันในอัตราส่วนต่ างๆกันนั่นเอง เปรียบเหมือนสีที ่อาจจะมีชื่อเรียกได้เป็นหมื่นเป็นแสนหรือเป็นล้านชนิด แต่จริงๆแล้วมีแม่สีอยู่เพียง 3 สีที่ผสมกันในอัตราส่วนต่างๆ ทำให้เกิดชนิดของสีที่แตกต่างกันได้ไม่รู้จบ
![]()