สามคำถามในอภิปรัชญา ๑

หัวข้อนี้ ผู้เขียนคิดได้เองเมื่อแรกเรียนปรัชญา โดยเป็นการประมวลแนวคำตอบที่แตกต่างกันของสำนักปรัชญาต่างๆ (แม้ตอนหลังผู้เขียนจะพบว่ามีผู้จำแนกทำนองนี้ไว้แล้วเช่นกันก็ตาม)...

สำหรับผู้คุ้นเคยกับวิชาปรัชญาอาจเข้าใจว่าอภิปรัชญาว่าด้วยเรื่องอะไรบ้าง... แต่บางท่านอาจยังไม่คุ้นเคย ฉะนั้น ผู้เขียนจะเล่าถึงโครงสร้างของวิชาปรัชญาก่อนที่จะเริ่มสามคำถามเหล่านี้....

ปรัชญา แบ่งเป็น ๒ ภาค คือ ปรัชญาบริสุทธิ์ และ ปรัชญาประยุกต์์... ในส่วนของปรัชญาประยุกต์ก็คือแนวคิดของวิชาต่างๆ นั้นเอง เช่น สังคมวิทยาก็จะเป็นปรัชญาสังคม หรือวิทยาศาสตร์ก็จะเป็นปรัชญาวิทยาศาสตร์ เป็นต้น... ประเด็นปรัชญาประยุกต์นี้ ผู้เขียนจะผ่านไป

ปรัชญาบริสุทธิ์ หรือปรัชญาหลัก จะแบ่งการศึกษาออกเป็น ๓ ประเด็น กล่าวคือ

  • ญาณวิทยา (หรือ ทฤษฎีความรู้)  จะศึกษาว่าความรู้คืออะไร หรือเรื่องบ่อเกิดของความรู้ เป็นต้น
  • อภิปรัชญา จะศึกษาในเรื่องความจริง ซึ่งผู้เขียนจะขยายความต่อไป
  • คุณวิทยา จะศึกษาคุณค่าบางอย่างที่มนุษย์มองเห็นหรือให้ความสำคัญ เช่น ศึกษาเรื่องคุณค่าของการกระทำเรียกว่าจริยศาสตร์ หรือศึกษาเรื่องคุณค่าของความงามเรียกว่าสุนทรียศาสตร์ เป็นต้น
อนึ่ง การแบ่งทำนองนี้ เป็นเพียงมติหนึ่งซึ่งยอมรับกันโดยมากเท่านั้น ยังมีมติอื่นๆ อีก เช่น เมื่อถือเอาตามมตินี้ ภววิทยา จะเป็นส่วนหนึ่งของอภิปรัชญา... แต่บางมติกลับเอาภววิทยาขึ้นเป็นใหญ่และจัดอภิปรัชญาไว้เป็นส่วนหนึ่งของภววิทยา เป็นต้น


<p>……….</p><p>เมื่อถามว่า อภิปรัชญาศึกษาเรื่องความจริงเกี่ยวกับอะไร ก็คือความจริงของตัวเราเอง ของโลกและชีวิต หรือขยายความออกไปก็คือความจริงของทุกสิ่งทุกอย่าง… ประมาณนี้</p><p>เล่ากันมาว่า วิชาปรัชญาเกิดจากความสงสัย เฉพาะอภิปรัชญาก็อาจกล่าวได้ว่า สงสัยตัวเราเอง สงสัยโลกและชีวิต และเมื่อค้นคว้าออกไปก็กลายเป็นว่าสงสัยทุกสิ่งทุกอย่าง...</p><p>ผู้เขียนประมวลคำตอบของสำนักปรัชญาทั้งหมดแล้วคิดว่า สาเหตุหนึ่งของคำตอบทางอภิปรัชญาแตกต่างกัน เพราะมาจากคำถามที่แตกต่างกัน ซึ่งแยกได้เป็น ๓ คำถาม กล่าวคือ</p><ul style="background-color: #00ffff">

  • ตัวเราเอง โลกและชีวิต หรือทุกสิ่งทุกอย่าง มาจากไหน ?
  • ตัวเราเอง โลกและชีวิต หรือทุกสิ่งทุกอย่าง คืออะไร ?
  • ตัวเราเอง โลกและชีวิต หรือทุกสิ่งทุกอย่าง เป็นอย่างไร ?

    • </ul><p>ผู้เขียนคิดว่า สามคำถามนี้ พวกเราก็ตอบได้… ส่วนสำนักปรัชญาจะตอบคำถามเหล่านี้อย่างไรบ้าง ผู้เขียนจะนำมาเล่าในตอนต่อไป…. </p><p> </p>