การตรวจเต้านมด้วยตัวเอง

การตรวจเต้านมด้วยตนเอง

ควรเลือกใช้เวลาช่วงสั้น ๆ ซึ่งเป็นเวลาว่าง และเลือกใช้สถานที่ที่จะไม่มีผู้มารบกวนขณะทำการตรวจ เช่น ห้องอาบน้ำหรือห้องนอน เป็นต้น และควรมีกระจกเงาติดอยู่ด้วย เพื่อจะทำให้สามารถเห็นเต้านมได้อย่างชัดเจน ควรตรวจเต้านมอย่างสม่ำเสมอ ประมาณเดือนละครั้ง ระยะเวลาที่เหมาะสมในการตรวจคือ ภายหลังหมดประจำเดือนใหม่ ๆ ในแต่ละเดือน เพราะในช่วงของเวลาดังกล่าว ตัวเต้านมจะมีลักษณะอ่อนตัวมากกว่าระยะเวลาอื่น แม้ว่าจะเข้าสู่วัยหมดประจำเดือนแล้วก็ตาม ก็ยังควรทำการตรวจเต้านมด้วยตนเองเป็นระยะ ๆ อย่างสม่ำเสมอ

วิธีตรวจเต้านมด้วยตนเอง

สามารถปฏิบัติได้ดังนี้
1. เปลื้องเสื้อผ้าส่วนทรวงอกออกจนถึงระดับสะเอวแล้วนั่งหรือยืนหน้ากระจกเงา ปล่อยแขนทั้ง 2 ข้างห้อยลงข้าง ๆตัว ตรวจดูเต้านมทั้ง 2 ข้างในกระจกเงาอย่างละเอียด สังเกตว่ามีการเปลี่ยนแปลงเกี่ยวกับขนาดหรือรูปลักษระของเต้านมหรือไม่พยายามตรวจหาตำแหน่งที่อาจมีรอยบุ๋ม หรือรอยย่นของผิวหนังเต้านม ตลอดจนตำแหน่งที่มีการเปลี่ยนแปลงของรูปลักษณะตัวเต้านม
2. ชูแขนทั้ง 2 ข้างขึ้นเหนือศีรษะ ตรวจดูเต้านมทั้ง 2 ข้างให้ทั่วว่าเปลี่ยนแปลงไปจากผลการตรวจครั้งที่แล้วหรือไม่ อย่างไร ตรวจดูหัวนมว่ามีน้ำเลือด น้ำเหลือง หรือน้ำหนองไหลออกมาหรือไม่
3. นอนราบบนเตียง ใช้หมอนหนุนศีรษะ ใช้ผ้าพับหรือหมอนใบเล็ก ๆ รองใต้ไหล่ซ้าย เอามือซ้ายรองหนุนใต้ศีรษะ ใช้มือขวาลูบคลำดูบริเวณต่าง ๆ ของเต้านมข้างซ้าย โดยให้นิ้วมือขวาอยู่ชิดติดกัน และใช้ฝ่านิ้วคลำ ไม่ควรคลำด้วยปลายนิ้ว ให้แบ่งเต้านมซ้ายออกเป็น 4 ส่วน คือส่วนบนด้านในชิดกระดูกหน้าอก ส่วนบนด้านอกชิดแขน ส่วนล่างด้านในและด้านนอกเริ่มตรวจเต้านมส่วนบนด้านในก่อน ใช้ฝานิ้วกดค่อย ๆ อย่างสม่ำเสมอ พร้อมกับคลึงเป็นวงเล็ก ๆ ไปเรื่อย ๆ เริ่มต้นจากบริเวณกระดูกหน้าอก สังเกตว่ามีก้อน หรือผิวหนังด้าน หนา หรือมีสิ่งผิดปกติอื่นใดหรือไม่ ทำเช่นนี้จนถึงหัวนม และตรวจดูบริเวณรอบ ๆ หัวนมด้วย
4. ต่อจากนั้น ให้ตรวจเต้านมส่วนล่างด้านในด้วยวิธีการเดียวกัน เริ่มตั้งแต่บริเวณกระดูกหน้าอกกับกระดูกซี่โครงใต้ตัวเต้านม แล้วคลำคลึงช้า ๆ เรื่อยไปจนถึงหัวนม ซึ่งท่านอาจคลำพบว่า มีเนื้อเป็นสันแข็งในเต้านมส่วนนี้ ซึ่งเป็นสิ่งปกติตามธรรมชาติ
5. กลับเอาแขนซ้ายลงมาพาดไว้ข้าง ๆ ลำตัว แล้วตรวจเต้านมซ้ายส่วนล่างด้านนอก ด้วยนิ้วมือขวาต่อไป โดยเริ่มจากบริเวณเหนือกระดูกซี่โครงด้านนอกของเต้านม และคลำคลึงเข้ามาช้า ๆ จนถึงหัวนม
6. ต่อจากนั้นทำการตรวจเต้านมส่วนบนด้านนอก ด้วยวิธีเดียวกัน
7. และสุดท้าย ให้ใช้ฝ่านิ้วคลำตรวจดูบริเวณรักแร้ว่ามีก้อนแข็งหรือบวมบริเวณใดหรือไม่

หลังจากตรวจเต้านมข้างซ้ายเรียบร้อยแล้ว ให้ตรวจเต้านมข้างขวาต่อไปโดยให้ใช้ผ้าพับหรือหมอนเล็ก กลับมาหนุนไหล่ขวาแทน และเอามือขวาไปหนุนใต้ศีรษะ ใช้นิ้วมือซ้ายตรวจเต้านมข้างขวาแต่ละส่วนด้วยวิธีเดียวกับการตรวจเต้านมข้างซ้าย

ในกรณีที่ตรวจพบก้อน การเปลี่ยนแปลง หรือสิ่งผิดปกติใด ๆ ที่เต้านม ควรปรึกษาแพทย์ แต่ไม่ควรตื่นตระหนกจนเกินเหตุ ก้อนและความผิดปกตินั้น ส่วนใหญ่มักไม่ใช่มะเร็งแต่เพื่อความแน่นอน ควรรีบปรึกษาแพทย์เสียแต่เนิ่น ๆ จะเป็นการดีที่สุด

ที่มา สำนักงานสาธารณสุขอำเภอพนมสารคาม