ระบบวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรม

         การประชุม "Southeast Asia Research Councils Forum : The Innovation Agenda" ที่ IDRC จัดที่สิงคโปร์   ช่วงครึ่งวันแรก (10 ก.ย.50) ทำให้ผมคิดว่า

- ระบบวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรมของประเทศกำลังพัฒนา  เป็น "ระบบที่ไม่เรียนรู้"   แต่ของประเทศพัฒนาแล้ว (เช่น สิงคโปร์) เป็น "ระบบที่เรียนรู้"
- ระบบวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรม ต่างจากระบบกลไก (เช่น รถยนต์ นาฬิกา) ตรงที่มันเป็นระบบที่ซับซ้อนและปรับตัว (complex adaptive systems - CAS)   ธรรมชาติที่แท้จริงของมันเป็น CAS ไม่ใช่ mechanical system
- แต่ประเทศกำลังพัฒนาจัดการระบบแบบระบบกลไก   จึงมีความแข็งตัว   ไม่เป็นธรรมชาติ  และไม่เรียนรู้
- นั่งฟังระบบของสิงคโปร์เทียบกับของอินโดนีเซีย  ฟิลิปปินส์  เวียดนาม  และไทย   ผมพบว่าสิงคโปร์จัดการระบบแตกต่างใน 3 ประเด็น
         - มีการ bridge (เชื่อมโยง) ส่วนต่าง ๆ ของระบบ
         - มีการ break โครงสร้างเดิมเป็นระยะ ๆ
         - ภาคเอกชนมีบทบาทมาก
- สิ่งที่ขาดในระบบของไทย  คือแนวความคิดหรือกระบวนทัศน์ว่า  แต่ละหน่วยงาน  แต่ละองค์กร  แต่ละโครงการ  เป็น "ส่วนหนึ่งของภาพรวมทั้งหมด" (part of the whole)  แต่ละภาคส่วนต้องทำงานโดยเชื่อมโยงกับภาพรวมหรือกับภาคส่วนอื่น   และต้องมีกลไกเชื่อมโยง (networking mechanism)
- ผมมองว่า Southeast Asia Research Councils Forum ควรเปลี่ยนเป็น Southeast Asia Research Councils Network  และเป็น Network of the Networks
- หวังว่าวิธีจัดการ network โดยกลไกของ IDRC จะช่วยทำให้เกิด network ภายในประเทศไทย

วิจารณ์  พานิช
 11 ก.ย.50
สิงคโปร์ โรงแรมอินเตอร์คอนติเนนตัล