ถ้ำใหญ่ตีเหล็ก เป็นถ้ำที่มีความสวยงาม มีขนาดใหญ่สูงมาก มีน้ำหยดตกลงมา กลายเป็นหินก้อนใหญ่เป็นสีขาว 2 ก้อน ในสมัยสงคราม สหายใช้เป็นที่ทำการและตีเหล็ก อยู่ประมาณ 100 คน ซึ่งมีทั้งหญิงและชาย ภาษาชาวบ้านเรียกว่า “ถ้ำสหายตีเหล็ก หรือ ถ้ำตีเหล็ก”

ดงหลวงยังมีพื้นที่ที่น่าสนใจอีกมาก ทั้งที่ผู้บันทึกรู้จักและไม่รู้จักโดยเฉพาะพื้นที่ป่าเขาที่เราไม่ค่อยมีโอกาสขึ้นไปสำรวจ ที่บ้านพังแดงซึ่งเป็นหมู่บ้านที่เราเดินทางไปที่บ่อยที่สุดเพราะเป็นที่ตั้งงานสูบน้ำเพื่อการชลประทาน และเราเช่าบ้านหนึ่งหลังที่นี่ แต่เราก็ยังไม่มีโอกาสขึ้นไปสำรวจป่าภูถ้ำนกซึ่งเป็นป่าที่มีลักษณะสูงชัน แค่ตั้งใจว่าจะต้องขึ้นไปให้ได้ก่อนปิดโครงการ  

บริเวณป่าภูถ้ำนก นี้เป็นเขตอุทยานแห่งชาติ และเป็นของคู่กับชาวไทโซ่ซึ่งมีวิถีชีวิตที่อาศัยธรรมชาติ หาของป่า ล่าสัตว์ เอาของป่าไปแลกข้าว ผู้เฒ่าได้เล่าว่า ภูถ้ำนกเป็นป่าดงที่ใหญ่มาก มีความอุดมสมบูรณ์ มีสัตว์ป่านานาชนิด   

หมุดแดงด้านบนคือป่าภูถ้ำนก หมุดแดงด้านล่างคือที่ตั้งบ้านพังแดง 

พื้นที่แถบนี้แต่ก่อนขึ้นต่ออำเภอนาแก จังหวัดนครพนม การปกครองยังไม่มีผู้ใหญ่บ้าน เพราะว่าห่างไกลจากตัวเมือง และถนนก็ยังไม่มี การเดินทางก็ต้องเดินด้วยเท้า ไม่มีรถ บริเวณภูถ้ำนกและเป็นรอยต่อของบ้านพังแดงและบ้านติ้วป่าภูถ้ำนกมีสิ่งที่น่าสนใจดังนี้ 

·        มีผึ้งทำรังตลอดทุกปี จำนวนประมาณ 300 รัง  

·        มีน้ำตกที่มีความสูงประมาณ 50 เมตร ส่วนมากจะตกในช่วงฤดูฝน  

·        ด่านคอยผาเล่า เป็นลานหินกว้างประมาณ 30 เมตร ชาวบ้านชอบมาดูคลื่นทะเลภูเขาข้างล่าง สามารถมองเห็นทัศนียภาพไกลออกไปถึงอำเภอคำชะอีและตัวจังหวัดมุกดาหาร 

·        ด่านก้อยเป็นที่ที่สวยที่สุด มีดอกไม้ประดับด้วยธรรมชาติสวยงามมาก มีเนื้อที่ประมาณ 50 ไร่ เป็นลานหินมีดอกไม้ป่าเหมือนปลูกไว้ เป็นของธรรมชาติที่เกิดขึ้นเองโดยไม่ได้ตกแต่ง 

·        ถ้ำผีกองกอง ที่ชาวบ้านเกรงกลัวแม้กระทั่งนายพรานก็จะไม่ใช้พักอาศัย ถ้ำใหญ่มีความสูง 50 เมตร กว้าง 100 เมตร มีน้ำที่ใช้อย่างสะดวกสบาย ในสมัยสงคราม มีสหายอาศัยอยู่ประมาณ 100 คน 

·        ถ้ำหมากก่อ เป็นถ้ำที่ใหญ่ที่สุด มีความสวยงามมาก ห่างจากถ้ำผีกองกอยประมาณ 200 เมตร มีน้ำใช้สบายตลอดทั้งปี เป็นน้ำที่สะอาด ความสูงของถ้ำ 20 เมตร กว้าง 100 เมตร ในสมัยสงคราม มีสหายอาศัยอยู่ 100 คน และเป็นโรงพยาบาลของสหาย  

·        ถ้ำใหญ่ตีเหล็ก เป็นถ้ำที่มีความสวยงาม มีขนาดใหญ่สูงมาก มีน้ำหยดตกลงมา กลายเป็นหินก้อนใหญ่เป็นสีขาว 2 ก้อน ในสมัยสงคราม สหายใช้เป็นที่ทำการและตีเหล็ก อยู่ประมาณ 100 คน ซึ่งมีทั้งหญิงและชาย ภาษาชาวบ้านเรียกว่า “ถ้ำสหายตีเหล็ก หรือ ถ้ำตีเหล็ก” 

 หมุดเขียวด้านล่างคือสถานที่จัดงานเฮฮาศาสตร์ 3 วงแดงๆด้านบนคือที่ตั้งป่าภูถ้ำนก

  • ผาเม็กผาคอย ทางทิศตะวันออกเป็นหน้าผาที่สวยงามและมีความสูงที่สุด อยู่บริเวณทิศตะวันออกห่างจากถ้ำงูใหญ่ประมาณ 400 เมตร 

ป่าแห่งนี้ไม่ใช่แหล่งท่องเที่ยว เพราะเป็นอุทยานแห่งชาติ  และชาวบ้านพังแดงขอกรมป่าไม้จัดทำเป็นป่าชุมชนแล้ว จึงมีกฎระเบียบจัดการดูแลอยู่ 

 เฮฮาศาสตร์ 3 เราแค่ผ่านหมู่บ้านนี้ครับ และไม่มีทางขึ้นโดยรถยนต์แต่อย่างใด ก็แค่อยากเล่าให้ฟังน่ะครับ