สำนวนไทย

สำนวนไทย ในชีวิตประจำวันของคนเรามีการใช้สำนวนไทยอย่างมาก โดยเฉพาะไนการสื่อสารของมนุษย์ ดังนั้นการศึกษาเกี่ยวกับสำนวนไทยจึงมีความจำเป็นอย่างยิ่ง ในที่นี้จะได้ทราบถึงสาเหตุของการเกิดสำนวนไทยมีความเป็นมาอย่างไร สำนวนไทยมีลักษณะของคำเป็นอย่างไร และสำนวนไทยมีประโยชน์และมีความจำเป็นมากน้อยเพียงใดในชีวิตประจำวันของมนุษย์/ตัวอย่างสำนวนไทยกรุงศรีอยุธยาไม่สิ้นคนดี : สำนวนคำพังเพยประโยคนี้เป็นสำนวนเก่า ซึ่งอาจจะมีมาจากครั้งสมัยกรุงศรีอยุธยาก็ได้เพราะปรากฏมีหลักฐานในเสภาขุนช้างขุนแผน ตอนเถรกวาดแก้แค้นพลายชุมพลตอนหนึ่งด้วยว่า " คนดีไม่สิ้นอยุธยา " สำนวนนี้เป็นความหมาย ี้อธิบายอยู่ในตัวแล้ว " คนดี " ก็คือคนเก่งหรือผู้มีความสามารถในทางต่อสู้และความคิดอยู่พร้อม อย่าชะล่าใจนักจักเสียที.
กลิ้งครกขึ้นภูเขา : สำนวนนี้ มักจะพูดกันว่า ''เข็นครกขึ้นภูเขา '' กันส่วนมาก แต่แท้จริง '' ครก '' ต้องทำกริยา '' กลิ้ง '' ขึ้นไปจึงจะถูก กล่าวคำว่า '' เข็น '' แปลว่า เรื่องที่กำลังจะทำหรือจะทำให้สำเร็จบรรลุผลนั้น ยากลำบากแสนเข็ญมิใช่ของที่ทำได้ง่ายนักเปรียบได้กับ การกลิ้งครกขึ้นภูเขาไปสู่ยอดเขา
กลืนไม่เข้าคายไม่ออก : แปลว่าหมดหนทางที่จะทำหรือไม่รู้จะทำอย่างไรดีหรือ เป็นการทำให้ตัดสินใจไม่ถูก เพราะจะไม่ทำลงไปก็ไม่ดี ทำลงไปก็ไม่ดีเป็นการยากที่จะตัดสินใจทำลงไปได้ง่าย เหมือนก้างปลาหรือเศษอาหารอะไรอย่างหนึ่ง เข้าไปติดอยู่กลางลำคอกลืนก็ไม่เข้าคายก็ไม่ออก.
กว่าถั่วจะสุก งาก็ไหม้ : สำนวนพังเพยนี้ มาจากการคั่วถั่วกับงาในกระทะเดียวกัน ถั่วเป็นของสุกช้างาสุกเร็วมัวรอไห้ถั่วสุก งาก็ไหม้เสียก่อน สำนวนนี้หมายถึงการทำอะไรสองอย่างพร้อมกันหรือทำอะไรสักอย่างที่ไม่รอบคอบ มัวคิดแต่จะได้ทางหนึ่งต้องเสียทางหนึ่งในความหมายอีกแง่ก็แปลว่าการทำอะไรมัวรีรออยู่ ไม่รีบลงมือทำเสียแต่แรกครั้นพอลงมือจะทำ ก็ไม่ทันการเสียแล้วเพราะคนอื่นเขาเอาไปทำเสียก่อน.
กำขี้ดีกว่ากำตด : ความหมายว่า ได้ในสิ่งที่เห็นหรือเป็นของได้แน่ ดีกว่าคิดอยากได้ในสิ่งหรือของที่ไม่เห็นเหมือนไม่มีตัวตน การกินการอยู่ใครไม่สู้พ่อ การพายการถ่อพ่อไม่สู้ใคร : สำนวนนี้อธิบายความหมายอยู่ในตัวแล้วแสดงว่า เรื่องกินแล้วเก่งจนไม่มีใครสู้แต่ถ้าเรื่องงานแล้วยอมแพ้ ซึ่งแปลว่าขี้เกียจนั้นเอง.
สำนวนไทยที่ขึ้นต้นด้วย ฆฆ้องปากแตก
ว.ปากโป้งเก็บความลับไม่อยู่
ชอบนำความลับของผู้อื่นไปโพนทะนา

ฆ่าควายเสียดายเกลือ
ทำงานใหญ่แก่ไม่ยอมลงทุนเท่าที่ควร

ฆ่าควายเสียดายพริก
ทำงานใหญ่แต่เสียดายของเล็ก

ฆ่าไม่ตายขายไม่ขาด
ก.ตัดไม่ขาด(มักใช้แก่พ่อแม่ที่รักลูกมาก
ถึงจะโกรธจะเกลียดอย่างไรก็ตัดไม่ขาด)สำนวนไทยที่ขึ้นต้นด้วย ง.งมเข็มในมหาสมุทร
สำเร็จได้ยาก

งอมพระราม
ว.มีความทุกข์ยากลำบากเต็มที่
เช่นทศกัณฑ์จะงอมพระรามที่ไหน
เกรงพระรามจะงอมพระราม
ไปเองเสียอีก(ลักวิทยา)

งอมืองอตีน
ก.เกียจคร้านไม่สนใจขวนขวายทำการงาน
ไม่คิดสู้

ง่อยเปลี้ยเสียขา
ว.มีร่างการพิการจนเดินไม่ได้อย่างปรกติ

งูกินหาง
ว.เกี่ยวโยงกันไปเป็นทอดๆ

เงยหน้าอ้าปาก
ว.มีฐานะดีขึ้นกว่าเดิมพอทัดเทียมเพื่อน

เงาตามตัว
น.ผู้ที่ไปไหนไปด้วยกันแทบไม่คลาดกันเลยโง่เง่าเต่าตุ่น
ว.โง่ที่สุดเช่นเพราะโง่เง่าเต่าตุ่นพ่อคุณเอ๋ย
ผู้ใดเลยจะประสงค์จำนงหมาย(นิราศทวาราวดี)

โง่แล้วอยากนอนเตียง
ว.โง่แล้วไม่เจียมตัวว่าโง่ไปทำสิ่งที่ต้นไม่รู้ไม่เข้าใจ
- นายว่า ขี้ข้าพลอยชั่วเจ็ดปีดีเจ็ดหน

ความเห็น

บทความในวันเดียวกัน