สมุนไพรบำบัด

โครงการสมุนไพรบำบัด

 

 

ผู้รับผิดชอบโครงการกุลทัชชา แก้วสำราญ   มีนา วงษ์หนองแล้ง     จิตตานันท์  รุจิกาญจน์ศกุณ   อรุณรัศมี  หิรัญนุเคราะห์  บานเย็น ไชยศรี    นางพัฒนียา  มีศิลป์

ที่ปรึกษา     คุณดวงพร  สีจร และอุบล จ๋วงพานิช 

มุมสมุนไพร เช่น นำขิง ผลไม้รสเปรี้ยวและAromatherapy ค่ะ

ที่มาของปัญหา  ในปัจจุบันการรักษาด้วยยาเคมีบำบัดได้ผลดี   ทำให้ภาวะปลอดโรคมากขึ้นและการพยากรณ์โรคค่อนข้างดี  ผู้ป่วยมีชีวิตยืนยาวขึ้นแต่ต้องเผชิญกับความเครียดจากการรักษาเสริมด้วยยาเคมีบำบัด ผู้ป่วยต้องเผชิญกับการเปลี่ยนแปลงทางด้านร่างกายจากอาการข้างเคียงของยา โดยเฉพาะ พิษต่อระบบทางเดินอาหารที่พบบ่อย ได้แก่   อาการคลื่นไส้อาเจียน โดยยาเคมีบำบัดจะมีผลในการกระตุ้น chemo receptor trigger zone ที่อยู่บริเวณก้านสมอง   มีการศึกษาวิจัย พบว่าสมุนไพรหลายชนิดออกฤทธิ์ต่อระบบทางเดินอาหารโดยตรง และลดอาการคลื่นไส้อาเจียนเป็นอย่างดี   คือ ขิง โดยจะไปออกฤทธิ์ผ่านระบบประสาทที่ควบคุมการบีบตัวของลำไส้ นักวิจัยมหาวิทยาลัยลาบามา  ทดลองใช้ขิง ยับยั้งอาการคลื่นไส้อาเจียนจากยาเคมีบำบัด และผลไม้รสเปรี้ยวสามารถลดอาการคลื่นไส้อาเจียนได้   จึงได้จัดทำโครงการนี้ขึ้น เพื่อลดคลื่นไส้อาเจียนใน ผู้ป่วยมะเร็งที่ได้รับยาเคมีบำบัด 

วัตถุประสงค์  เพื่อลดคลื่นไส้อาเจียนในผู้ป่วยมะเร็งที่ได้รับยาเคมีบำบัดระยะเวลาดำเนินการ   1 มกราคม 2549 - ปัจจุบัน 

ขั้นตอนการดำเนินการ

ขั้นเตรียมการ ผู้รับผิดชอบโครงการช่วยจัดหาวัสดุ/อุปกรณ์    กระติกน้ำร้อน  ภาชนะสำหรับใส่ผลไม้รสเปรี้ยว   จัดทำป้ายอธิบายประโยชน์ของสมุนไพรบำบัดให้ผู้ป่วยได้อ่าน    การจัดหาสมุนไพรประจำวัน  เช่น  มะยม มะขาม น้ำมะตูม น้ำใบเตย และอื่นๆ มาไว้ในหอผู้ป่วย   โดยมอบหมายให้ผู้ช่วยพยาบาลและพนักงานการแพทย์ เป็นผู้จัดซื้อ หรือได้รับบริจาคจากผู้ป่วยและญาติ 

 

มะยม สำหรับผู้ป่วยมะเร็งที่ได้รับยาเคมีบำบัด

ขั้นดำเนินการประจำวัน  พนักงานการแพทย์ เวรเช้า   มีหน้าที่จัดเตรียมดังนี้

 1) ล้างกระติกน้ำร้อน  เวลา 8.00 น.และต้มน้ำสมุนไพรไทยไว้ให้ผู้ป่วยดื่ม  เช่น  น้ำ ใบเตย  น้ำขิง    

 2) จัดหาผลไม้ทีรสเปรี้ยวให้ผู้ป่วยรับประทานเพื่อลดอาการคลื่นไส้อาเจียน เช่น มะยม  มะขาม  มะขามป้อม  สมอไทย     ผู้ช่วยพยาบาลแจกแบบสอบถามประเมินตามแบบสอบถามความพึงพอใจในการใช้กลิ่นบำบัด พยาบาลวิเคราะห์ข้อมูลในแต่ละไตรมาศ  

ตัวชี้วัดความสำเร็จ ผู้ป่วยที่ได้รับการบำบัดด้วยกลิ่น มีภาวะผ่อนคลายและพึงพอใจ 

ผลลัพธ์การดำเนินการ (outcome) ผลการใช้สมุนไพรบำบัดในหอผู้ป่วย 5จ    ปี พ.ศ. 2549และปี พ.ศ. 2550 ผลไม้รสเปรี้ยว มะยม มะขาม  ทำให้ลดอาการคลื่นไส้ได้ ในระดับดีมากการดื่มน้ำสมุนไพรอุ่นๆ ทำให้ลดอาการคลื่นไส้ได้  ในระดับดีมาก 

ผลลัพธ์  ผู้ป่วยที่รับประทานผลไม้ที่มีรสเปรี้ยวและดื่มน้ำสมุนไพร ทำให้ลดอาการคลื่นไส้  อาเจียนในระดับดีมาก 

บทเรียนรู้ที่สำคัญ      การนำเอาผลไม้รสเปรี้ยวที่สามารถหาได้ง่ายและออกผลทุกฤดูกาลมาใช้กับผู้ป่วยที่ได้รับยาเคมีบำบัด ก่อให้เกิดประโยชน์อย่างมากมาย คือ  สามารถลดอาการคลื่นไส้อาเจียน ลดอาการขมในช่องปากได้ดี ราคาไม่แพง หาซื้อง่ายหรือบางครั้งก็เป็นของที่ผู้ป่วยหรือญาติผู้ป่วยนำมาฝาก ก็เป็นการแบ่งปันสิ่งที่ดีๆแก่ผู้ป่วยผู้อื่นด้วย เมื่ออาการคลื่นไส้อาเจียนลดลง ก็ทำให้สภาพจิตใจของผู้ป่วยดีขึ้น คุณภาพชีวิตก็ดีขึ้น เป็นผลต่อเนื่องกันไป  ช่วยให้การรักษาแบบแพทย์แผนปัจจุบันมีประสิทธิภาพมากขึ้น จึงควรมีการดำเนินการต่อเนื่อง 

โอกาสหรือแผนการพัฒนางานต่อ   จัดทำกิจกรรมนี้อย่างต่อเนื่อง ประชาสัมพันธ์ให้ผู้ป่วยและญาติรับทราบถึงประโยชน์ของผลไม้ และสมุนไพร หากที่บ้านของผู้ใดมีพืชสมุนไพรเหล่านี้  ก็สามารถนำมาบริจาคให้แก่หอผู้ป่วยได้ตามอัธยาศัย แล้วทางหอผู้ป่วยจะนำมาจัดให้แก่ผู้ป่วยได้รับประทานอย่างทั่วถึงและต่อเนื่อง  เมื่อได้ผลลัพธ์ที่ดีเราก็สามารถเผยแพร่นวตกรรม โดยบอกต่อแก่ผู้อื่นหรือหอผู้ป่วยอื่นที่มีการให้ยาเคมีบำบัดได้อีกด้วย 

การเผยแพร่นวัตกรรม ได้รับเชิญเป็นวิทยากรเผยแพร่ให้บุคลากรอื่นๆ ได้เรียนรู้ร่วมกัน มีการเผยแพร่ใน Blog คุณกุลทัชชา  ฝึกนำเสนอผลงาน 10 กค 50