การอ้างอิงคือวิชาการ
ขณะที่นั่งรออธิการบดีอยู่ที่ห้องอธิการฯ (อธิการให้รอ) เรา ๓ คนคือ ๑ หญิง ๑ ชาย จากคณะมนุษย์ฯ และอีก ๑ หญิงผู้เลขานุการของอธิการ เถียงกันถึงเรื่อง ตรงไหนคือความเป็นวิชาการ หนึ่งในคำตอบคือ การอ้างอิงแสดงถึงความเป็นวิชาการ และดูเหมือนคำตอบนี้ ผมมักจะได้ยินเสมอๆ "หนังสือวิชาการต้องมีการอ้างอิง"
บางครั้งมันน่าคิดว่า "อ้างอิง" หรือ "ตัดแปะ" ปีก่อนนั้น มีการเถียงถึงเรื่องนี้ โดยที่งานใดที่ไม่มีการอ้างอิงแหล่งที่มาของความรู้ งานนั้นกลายเป็นมีน้ำหนักเบา ไม่หนักแน่น ไม่น่าเชื่อถือ ดังนั้น ต้องอ้างอิง
การอ้างอิง อย่างไรคือสิ่งที่ต้องอ้างอิง เคยได้ข้อคิดเห็นจากผู้รู้ว่า สิ่งที่ต้องอ้างอิงเช่น ผลงานวิจัย สถิติ มิใช่อยากอ้างก็อ้าง
คำถามที่ตามมาคือ หนังสือวิชาการที่ไม่มีอ้างอิงถึงใครโดยเฉพาะผู้มีชื่อเสียงหรือผู้น่าเชื่อถือ นั้นไม่ใช่งานวิชาการ กระนั้นหรือ ทำให้มานั่งคิดว่า ต้องอ้างให้มากๆ หรือไม่ หรือว่า เรียบเรียงความรุ้คิดด้วยตนเองดี
วิชาการคือ อะไรกันแน่ คงไม่ใช่ยุติแค่การอ้างอิง และแต่ละศาสตร์น่าจะมีเอกลักษณ์ที่แตกต่างอยู่ไม่น้อย
วิชาการก็มีมายาคติเหมือนกับเรื่องอื่นๆ
อ้างอิงให้ดูขลังไงครับ(ฮา)
การอ้างอิงสำคัญอย่างไร ?
การอ้างอิง เป็นการพยายาม แสดงหลักฐาน จริงๆแล้วเราสามารถอ้างอิง "คำพูด" ของคนอื่นก็ได้ค่ะ ภาพถ่าย ก็เป็น "หลักฐานอ้างอิง" แบบหนึ่งค่ะ แต่เราต้องระบุว่า ใครพูด ที่ไหน เมื่อไร หรือภาพถ่ายใคร ที่ไหน เมื่อไร
การอ้างอิง เป็นการเคารพความคิดคนอื่น ทำให้แยกแยะออกว่า ส่วนไหนมาจากที่เราคิด ส่วนไหนมาจากคนอื่น การอ้างอิงโดยนัยนี้จึงแสดงถึง "ความมีจรรยาบรรณ" ของเรา ไม่ใช่คนอื่นเขาคิดมา แล้วเราลอกมาเขียนโดยไม่อ้างอิง คล้ายว่าเป็นสิ่งที่เราคิดเอง ในต่างประเทศ ถ้าคุณลอกเขามาโดยไม่อ้างอิง ก็ถูกฟ้องร้อง ถูกปรับเป็นสอบตกเหมือนการทุจริตได้
การอ้างอิงเป็นการปกป้องตัวเอง เพราะบางทีงานที่เราอ้างอิงมาก็ไม่ใช่งานที่ดีมากนัก หากผิดพลาด ก็พลาดตรงต้นเรื่อง (แต่ตรงนี้เราต้องระวัง)
การอ้างอิง แสดงว่าเราค้นคว้ามามาก แต่มีเหมือนกันที่ลอกหนังสือมา 1 เล่ม โดยที่ในเล่มนั้น อ้างอิงคนอื่นๆไว้เยอะ แล้วเราก็ลอกทั้งเนื้อหาทั้งการอ้างอิงนั้นมา ทำให้ดูขลัง อย่างนี้ไม่ถูกแน่นอน
......
ส่วนอ้างอิงมากแล้วจะขลัง จะน่าเชื่อถือหรือไม่นั้น ถ้าแค่ตัดแปะอ้างอิงเป็นตอนๆ แต่ไม่สามารถเชื่อมโยงเหตุและผล สิ่งต่างๆที่อ้างอิงมาได้ จนได้ข้อสรุปบางอย่างที่เป็นของคุณเอง ก็จบเห่เหมือนกันค่ะ
น่าสนใจมากค่ะ ทุกความเห็นอ่านแล้วใหความรู้สึกถึงความอึดอัดต่อคำจำกัดความคำว่า วิชาการ มาก ๆ เลย แต่ที่ประทับใจคือคำอธิบาย ของคุณ ปัทมาวดี โพชนุกูล ซูซูกิ ค่ะ ได้ใจความ ได้ความกระจ่าง และได้ความสะใจดีค่ะ ขอนำไปให้เพื่อน ๆ ได้อ่านด้วยนะคะ