ความคิดของนักเรียน จะออกมาเป็นอย่างไร
ภูมิปัญญากับเทคโนโลยี
(ตอนที่ 1)
อีกมุมหนึ่งของคนผลิตสื่อครับ ที่จะได้นำเอากรเชื่อมโยงมาใช้ โดยจะขอ
นำเอาเรื่องของสื่อการสอน (Instructional Media) มาเล่าสู่กันฟังตามสภาพจริง
ที่ผมได้จัดการเรียนรู้ให้กับนักเรียนในระดับชั้น ม.4 ครับ เคยได้เล่าถึงคำว่า สื่อ
ไปบ้างแล้ว คงพอจำกันได้ แต่ที่ต้องนำเอามาพูดซ้ำก็เพราะว่า ผมเปิดสอนวิชา
ภูมิปัญญาไทยกับเทคโนโลยี ศ 40208 วิชานี้เป็นวิชาเพิ่มเติมในระดับชั้น ม.4
โดยสาระสำคัญของวิชาแล้ว เด็กจะเรียนรู้ และฝึกปฏิบัติ 3 สาระย่อยด้วยกัน คือ 1. ภูมิปัญญาไทย ซึ่งได้มีการจัดแบ่งเอาไว้ เป็น 4 ด้านบ้าง 9 ด้านบ้าง 2. เทคโนโลยีชาวบ้าน สิ่งที่ชาวบ้านสร้างสรรค์เอาไว้เครื่อง เช่น เครื่องมือที่เขาทำกันยุคก่อน 3. สื่อ/นวัตกรรมและเทคโนโลยีทางการศึกษา ในภาพรวม ๆ เมื่อนักเรียนได้ทราบจุดประสงค์ หรือผลการเรียนรู้ที่คาดหวังแล้ว จะเป็นการเรียนรู้ในภาพกว้าง ๆ ของวิชาไปก่อน ได้แก่ เรียนรู้เรื่องของ
ภูมิปัญญาทุกๆ ด้าน เรียนรู้เทคโนโลยีชาวบ้านหลาย ๆ ประเภท และเรียนรู้เรื่องของสื่อ/นวัตกรรมและเทคโนโลยีในยุคปัจจุบัน ต่อจากนั้นผมก็แนะนำให้นักเรียน
คิด วิเคราะห์ตนเองว่า ตัวของนักเรียนมีความสนใจ ถนัดในเรื่องของภูมิปัญญาด้านใด เช่น นักเรียนสนใจ และถนัดด้าน ขนมไทย ก็ให้ศึกษาในเรื่องของขนมไทยตั้งแต่ขั้น
เรียนรู้ ขั้นฝึกปฏิบัติ จนถึงขั้นนำไปใช้ ส่วนนักเรียนที่สนใจ และถนัดเรื่องศิลปะการแสดง ก็ไปศึกษาในเรื่องของศิลปะการ แสดงด้านนั้น ๆ (กลองยาว, เพลงกล่อม,
เพลงอีแซว, เสภา ฯลฯ) ตั้งแต่ขั้นเรียนรู้จนถึงเห็นคุณค่า (พึ่งตนเองได้) แล้วนำเอา
ความรู้มาสรุปให้เพื่อนสมาชิกในกลุ่มได้รับรู้กัน นักเรียนทำได้ดีครับ สามารถไปสืบหาข้อมูล ได้ภาพถ่าย และนำความรู้มาอธิบายได้ ต่อมาผมให้นักเรียน เรียนรู้เทคโนโลยีชาวบ้าน อย่างน้อย 1 ชนิด จากบุคคลในท้องถิ่น 1 คน จะโดยการไปพบบุคคลคนนั้น หรือสอบถามจากผู้ใกล้ชิดหรือศึกษา
จากเอกสารก็ได้ แล้วนำเอาความรู้มาเล่าให้เพื่อนฟัง การเรียนรู้ตอนนี้นักเรียนเริ่มมีความแตกต่างกันครับ 1. นักเรียนบางคนไปถึงตัวบุคคลแห่งภูมิปัญญาได้ และสรุปความรู้มาเล่าได้อย่างเป็นจริง 2. นักเรียนบางคน ศึกษาจากบุคคลใกล้ชิด ให้ลูกหลานท่านนั้นเล่าให้ฟัง ได้ข้อมูลมาน้อยนิด 3. นักเรียนส่วนหนึ่ง ศึกษาจากเอกสาร และค้นหาทางอินเทอร์เน็ต แล้วนำเรื่องมาเล่า ผมชี้ประเด็นให้เด็ก ๆ เห็นว่า ผู้ที่ไปถึงตัวบุคคลแห่งภูมิปัญญาท้องถิ่นที่นักเรียนสนใจได้ นับว่า นักเรียนเป็นผู้สืบค้นที่มีความพยายามสูงมากส่วนคนที่
ศึกษาจากเอกสาร จะเสียเปรียบที่ไม่มีโอกาสได้ฝึกปฏิบัติจริงแล้ว ให้โอกาสนักเรียนได้ปรับปรุง ต่อมาผมแนะนำให้นักเรียน ได้เรียนรู้และฝึกปฏิบัติเกี่ยวกับการจัดทำสื่อ/นวัตกรรม และเทคโนโลยีทางการศึกษา จากสื่อที่ผมผลิต ผมแนะนำบางอย่าง
ไปให้เพื่อเป็นแนวทาง เช่น ให้ศึกษา เรื่อง แฟ้มสะสมงาน วีซีดีเพลงพื้นบ้าน เทปบันทึกเสียงเพลงกล่อม ภาพแขวนการขยายพันธ์พืช ฯลฯ นักเรียนศึกษา
เรื่องของเทคโนโลยีจากแหล่งเรียนรู้ในห้องและอินเทอร์เน็ต แล้วนำองค์ความรู้ที่สรุปได้มาเล่าให้เพื่อนทุกคนฟังในภาพรวมนักเรียนจะได้ สื่อประเภทโปสเตอร์
ภาพถ่าย แผ่นตั้ง ภาพแขวน แผ่นพับ แฟ้มสะสมภาพและเรื่องราว ผมตั้งปัญหาว่านักเรียนสามารถนำเอาสื่อ/นวัตกรรมที่เรียนรู้มาแล้วนำเรื่องราวของภูมิปัญญาไทย ไปยังผู้ที่จะเรียนรู้ได้อย่างไร ขอให้นักเรียนวางแผนการทำงานมาส่งครู ท่านคิดว่า “ความคิดของนักเรียนจะออกมาเป็น
อย่างไรครับ” (ชำเลือง มณีวงษ์. ภูมิปัญญากับเทคโนโลยี. 2550)
ชอบมากค่ะ แต่เนื้อหาไม่ค่อยเข้าใจเลย
คุณ นิติภูมิศาสตร์