คำตอบอยู่ที่ผู้เรียน(เป็นสำคัญ)ถามการเรียนรู้อย่างมีความสุขเกิดขึ้นหรือยังไอ้โลงที่บังฮีมกล่าว..ถูกต้องครับมันสะใจดีอุปมาว่าคนทำไม่ได้ใช้คนใช้ไม่ได้ทำ..โรงเรียนก็คือ..โลง...ที่รัฐจัดตั้งขึ้นเพื่อต้อนให้คนเข้าไปเรียน..ผลิตผลออกมาเป็นคล้ายสายพานการผลิตจากโรงงาน..ต้องมีคุณสมบัติตามกรอบคุณภาพการศึกษามีการประกันคุณภาพว่าจะต้องเก่ง ดี มีความสุข..ถามว่าเหตุใดเด็กปฏิเสธโรงเรียนจึงเพิ่มขึ้นทุกเทอม..คัดชื่ออออกกลางคันก็มาแปะไว้ที่ กศน. แล้วก็บอกว่าไม่มีคุณภาพ..นั่นคือภาพสะท้อนว่าเกิดจากอะไรครับ..ปฏิรูปครู..ปฏิรูปไปปฏิรูปมา..ครูมีวิทยฐานะสูงขึ้น...ผู้บริหารมีตำแหน่งใหญ่ขึ้นมากมายนั่งกระจุกอยู่ที่ สพฐ เขตพื้นที่ แออัดยัดเยียด.ขณะเดียวกันครูกันดารห่างไกลขาดแคลนไม่มีคนไปสอนต้องเอา ตชด. มาสอนแทนตามชายขอบยิ่งแย่..อนาถแท้การปฏิรูปการศึกษา

.