บทความตีพิมพ์ที่แนวหน้า ฉบับวันเสาร์ที่ 13 กันยายน 2551

 

ผู้นำกับจริยธรรมและความศรัทธา

 

ผมเขียนบทความ หลังจากเมื่อวันอังคารที่ศาลรัฐธรรมนูญได้ตัดสิน 9 : 0 ว่าอดีตนายกฯ สมัคร ทำผิดกฎหมายรัฐธรรมนูญ ต้องออกจากการเป็นนายกรัฐมนตรี เหตุการณ์ที่เกิดขึ้น คนไทยหลาย คนรวมทั้งชาวต่างประเทศที่ไม่ได้ติดตามการเมืองไทย อย่างใกล้ชิดก็จะรู้สึกประหลาดใจในเรื่องคดีที่เกิดขึ้น

ภาษาอังกฤษ เขาใช้คำว่า “Cooking Show”  ภาษาไทยเรียกว่ารายการ “ชิมไปบ่นไป”  ชาวต่างชาติคงงงว่า นายกฯ คนนี้ ทำไมจึงต้องออกจากตำแหน่งเพราะรายการ “Cooking Show”  ในความรู้สึกของเขา คงจะคิดว่าเป็นรายการประเภท “แม่บ้าน”   แบบที่  Martha  Stewart  ทำอยู่ประจำที่ทีวีสหรัฐฯ

            แต่สำหรับ การเมืองไทย จะรู้ว่า ปัญหาของคุณสมัคร คือเรียนกฎหมายมาก็จริง แต่ก็อาจจะประมาท ไม่ได้อ่านกฎหมายรัฐธรรมนูญ ปี 2550 อย่างรอบคอบ  และคิดว่าคงจะเป็นเรื่องเล็ก  หารู้ไม่ว่า รัฐธรรมนูญ 2550 เขาเน้นนักการเมืองที่ชอบประพฤติเพื่อ ผลประโยชน์ทับซ้อน ซึ่งเป็นรัฐธรรมนูญที่ป้องกันนักการเมืองที่มองการเมืองเหมือนผลประโยชน์ของฉัน ไม่ได้เข้ามาในการเมือง เพื่อส่วนรวม ต้องพึงระวังเป็นพิเศษ

            ความสามารถในการโต้ตอบ แบบโต้วาทีของคุณสมัครกับการที่ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ  9 คนวิเคราะห์พิจารณาและพิพากษาที่คุณสมัคร “สร้างหลักฐานทางการเงินที่ไม่ตรงกับความจริง”เป็นประเด็นที่คนไทยน่าจะวิเคราะห์ให้ดี  หนังสือพิมพ์ฝรั่ง Herald Tribune ฉบับวันพฤหัสบดี ใช้คำว่า

            “There has been an attempt to fabricate the evidence and hide his action”

            ซึ่งคำว่า fabricate แปลคล้ายว่า “สร้างหลักฐานเท็จ”  เน้นให้เห็นว่า ไม่ใช่เรื่องเล็ก ๆ แบบนักการเมือง แต่ซีกพลังประชาชน ชอบพูดว่า ไม่ได้ผิดอะไร คือ ผิดแบบไม่ได้ตั้งใจ ซึ่งศาลรัฐธรรมนูญได้ชี้แจงอย่างชัดเจนว่าคุณสมัครตั้งใจจะหลีกเลี่ยงกฎหมายรัฐธรรมนูญ

            เป็นจุดที่คนไทย ต้องสนใจว่ายุคการเมืองต่อจากนี้ไปประชาธิปไตยยุคใหม่ ทุก ๆ อย่างจะโปร่งใสขึ้น คนที่ชอบการเมืองแบบเดิม ๆ โดยถือเสียงข้างมาก แต่ขาดคุณธรรม จริยธรรม คงจะต้องพิจารณาอย่างรอบคอบ

            ส่วนจริยธรรมอีกเรื่องหนึ่งก็คือ ความพยายามที่จะเปิดสภาภายในวันศุกร์ที่ 12 กันยายน เพื่อเลือกนายกฯ คนใหม่ และหลายฝ่ายซีกพลังประชาชนบอกว่าจะเลือกคนเดิมคือ นายสมัครกลับมา

            จุดนี้ประชาชนทั่ว ๆ ไปต้องคิด วิเคราะห์ให้รอบคอบว่าเหมาะสมกับมาตรฐานคุณธรรม จริยธรรมไหม ถึงกฎหมายไม่ได้ห้ามไว้ แต่คุณสมัครจะเหมาะสมหรือไม่

            ผมชอบใจที่ มีนักข่าวหลาย ๆ คนกล้าถามนักการเมืองซีกรัฐบาลบางกลุ่มว่า ในญี่ปุ่น หรือ เกาหลี นักการเมืองเขาก็จะละอายต่อพฤติกรรมที่ขาดจริยธรรม ถึงจะถูกกฎหมาย และไม่ขัดรัฐธรรมนูญ นักการเมืองก็มักจะลาออกไป  เช่นการเมืองในญี่ปุ่น เป็นตัวอย่างที่ดี อดีตนายกฯ ฟูกูดะ  ลาออกไปเมื่อเขาคิดว่า คะแนนนิยมประชาชนแคลงใจ   สงสัย และไม่ไว้ใจเขา ขณะที่พรรคของเขายังครองเสียงข้างมาก

            ไม่ว่าอะไรจะเกิดขึ้นกับการเมืองไทย การตัดสินของศาลรัฐธรรมนูญครั้งนี้ ก็คือ การผ่อนคลายของการเมืองที่ร้อน ๆ ทำให้ผมอดคิดไม่ได้ว่าประเทศไทย มักจะหลุดจากวิกฤติ และมีทางออกไปสู่อนาคตอันสดใสเสมอ

            ขณะเดียวกัน ขอฝากให้พันธมิตรด้วยว่า เมื่อการเมืองมีแนวทางที่สดใสขึ้น  ก็ต้องหาทางพบกันเพื่อเจรจาหาทางออกที่เหมาะสมชนะเล็ก ๆ เพื่อหาทางชนะใหญ่ต่อไป ซึ่งผมพูดหลายครั้ง ว่าอย่าเป็น Win / Lose ควรเน้น Win / Win อย่าให้ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งได้สูงสุด (Maximization)ต้องให้ทุกฝ่ายรับในจุดที่อยู่ได้โดยเน้น (Minimization)

             คนไทย ทั้ง 64 ล้านคน ต้องเรียนรู้ การเมืองยุคนี้เป็นการเมืองที่ประชาชนไม่ใช่แค่เรียนรู้ แต่ต้องคิดคือวิเคราะห์ด้วย ว่าอะไรเป็นอะไร อย่ามองแค่ผิวเผิน ฝรั่งเรียกว่า อย่า React  คืออย่ามีพฤติกรรมแค่สะท้อนในสิ่งที่เกิดขึ้น ต้อง Act เพราะว่า  ฉันก็จะทำเพราะจำเป็นและถูกต้อง ถึแม้จะไม่เร่งด่วน  ต้องไม่ทำเพราะถูกกระตุ้นเท่านั้น

            นอกจากการเมือง องค์กรอย่าง กกต. ต้องเน้นการพัฒนาประชาธิปไตย ให้ความรู้ กับประชาชนอย่างแท้จริง ไม่ใช่ดูแลเฉพาะเลือกตั้ง

            องค์กรอย่าง ปปช. (สำนักงานคณะกรรมการการป้องกันและปราบปราบการทุจริตแห่งชาติ)  ก็ต้องเน้นการสร้างจิตสำนึกเรื่องการไม่คดโกงเป็นหลักสูตรระดับโรงเรียน ตั้งแต่ประถมศึกษาถึง มัธยมศึกษา

            อาทิตย์นี้ เศรษฐกิจโลก มีความหวัง ขึ้น เพราะกระทรวงการคลังสหรัฐฯ ตัดสินใจเข้ามาอุ้มสถาบันการเงินที่ปล่อยสินเชื่อ ด้านอสังหาริมทรัพย์ คือ Fannie Mae and Freddie Mac ซึ่งมีทรัพย์สินที่ด้อยคุณภาพคือบ้าน และที่อยู่อาศัยเป็นจำนวน Trillion dollar ที่กำลังจะล้มละลาย รัฐบาลเข้ามาสร้างความมั่นใจให้แก่ประชาชน โดยการมาอุ้มองค์กรทั้งสองแห่ง

            บทเรียนครั้งนี้ สอนให้เห็นว่า ยุคเศรษฐกิจใหม่ คงจะต้องมี Concepts  4 เรื่องที่จะต้องพิจารณาพร้อมกัน เพื่อสร้างความสมดุลให้สังคม และอยู่อย่างยั่งยืน

1.      บทบาทของตลาด ซึ่งหลักเศรษฐกิจเสรี ยังสำคัญอยู่ แต่ตลาดไม่เคยปราณีใคร บางครั้งก็ต้องระวังไม่ให้การทำงานของตลาดสร้างปัญหาให้มนุษย์และสังคมแบบโหดร้ายจนรับไม่ได้

2.      บทบาทของรัฐ รัฐจะต้องฉลาดในจังหวะ และความเหมาะสมในการแทรกแซง ความหนักหน่วงของการแทรกแซงเช่นครั้งนี้ในสหรัฐ ถ้าไม่แทรกแซงผู้กู้บ้านส่วนใหญ่ที่เป็นลูกค้าชั้นดี  ก็อยู่ไม่ได้ จึงถือว่าจำเป็น

3.      ทุนมนุษย์ ผลกระทบต่อมนุษย์ ความจริงนโยบายเศรษฐกิจทุก ๆ อย่างก็คือ ประชาชนส่วนใหญ่ได้อะไร ถ้านโยบายดี เฉพาะธุรกิจ แต่ไม่ทำให้มนุษย์อยู่รอดก็ไม่มีประโยชน์อะไร

4.      เศรษฐกิจโลกจะต้องมีปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง กำกับเพื่อให้พฤติกรรมของมนุษย์ไม่โลภจนเกินไปมีความรู้คู่คุณธรรมเดินสายกลาง

บทเรียนครั้งนี้ ชี้ให้เห็นว่ารัฐบาล ระบอบทักษิณ แทรกแซงเพื่อการเมืองมากเกินไปไม่ได้เน้นความสามารถสร้างมนุษย์ในระยะยาว ขาดความสมดุล ไม่เกิดความยั่งยืน

เช่นรัฐบาลยุคคุณสมัคร ยกเลิกภาษีสรรพสามิตน้ำมัน ที่ราคาน้ำมันลดอย่างรวดเร็ว ลดราคาน้ำมันถูกกว่าความจำเป็น ทำให้รัฐเสียรายได้ ประชาชนกลับมาใช้น้ำมันมากขึ้น โดยไม่ประหยัด

หรือยุคเงินเฟ้อ รัฐบาลอย่ากระตุ้นเศรษฐกิจมากไป  แต่กลับเร่ง Mega Project เพื่อการเมืองและหาเสียง อาจจะสร้างแรงกดดันให้ภาวะเงินเฟ้อเพิ่มขึ้น

บทบาทของตลาด ยังต้องดูว่าตลาดไปทางไหน รัฐจะแทรกแซง ในจังหวะเวลาที่พอดี เมื่อสำเร็จแล้วก็ถอยออกไป

บทเรียนครั้งนี้ แม้กระทั่งนโยบายการเงินของแบงก์ชาติ คงไม่ใช่เฉพาะ ควบคุมอัตราเงินเฟ้อ แต่ควรจะสร้างวินัยทางการออมให้ประโยชน์ไปสู่รากหญ้าให้ได้

สัปดาห์นี้ผมไปแสดงความยินดีกับการเปิดตัวของสถานที TNN 24 และ TNN 2 เมื่อวันที่ 9 กันยายน  2551 ประธานฯ คุณธานินทร์ เจียรวนนท์ กล่าวปาฐกถา  มีแขกมากมายจากหลายวงการมาร่วมแสดงความยินดีด้วย  ผมมองเห็น TNN 24 เพราะเป็นสถานีข่าวตลอด 24 ชั่วโมง  ช่อง TNN 2 ก็จะเอาจริงกับสารคดี และรายการวิเคราะห์วิจารณ์ทั่ว ๆ ไป ขอให้ทำให้ดีต่อไป และเป็นกลาง ผมจะเป็นกำลังใจ

ส่วนบทบาทของผมอีกด้านหนึ่ง ได้ไปปฐมนิเทศให้นักศึกษาปี 1 ของ Stamford International University จะเริ่มเรียนเทอม 2 ที่มหาวิทยาลัยแห่งใหม่ที่ พระราม 9 ซึ่งผมภูมิใจที่มีเด็กจะเรียนกับเรามากขึ้น และมีแนวโน้มเป็นระดับ นานาชาติมากขึ้น ผมเน้นว่าให้เกิดสังคมการเรียนรู้ รู้จริง คิดเป็น และออกไปทำงานเป็นทุนมนุษย์ที่มีคุณภาพในระดับนานาชาติด้วย