• ผมมองว่ามันเป็น dilemma นะครับคือ ไม่ว่าอะไรที่มันต่อท้ายด้วย center แสดงว่ามันย่อมมี marginal อยู่
  • และไอ้สิ่งที่ข้ามไปนั่นคือ relation อย่างที่คุณแว้บว่า อันนี้เห็นด้วยว่ามันเป็นเรื่องสำคัญมาก
  • ผมไม่รู้ว่าเจ้าของทฤษฎีเค้าว่าอย่างไร เพราะผมไม่ชำนาญทฤษฎีนะครับ แต่เดาๆในแง่บวกว่า เค้าคงพูดถึง relation เหมือนกัน คือไม่ได้แยกส่วนกันนะครับระหว่าง เด็กกับครู หรือ Center กับ marginal แต่คนไทยอาจจะแปลมาผิด ก็เลยเหมาไปว่าเขาแยกส่วน  ที่จริงอาจจะไม่ใช่ก็ได้ แต่ "ความคับแคบ" ของโครงสร้างภาษาทำให้ผู้เขียนสื่อสารออกมาลำบาก 
  • ถ้า child-centered ก็ดี หรือ teacher-centered ก็ดี มันวางอยู่บนรากฐานการคิดแบบปัจเจก ผมเห็นด้วยกับความคิดว่าสิ่งที่จะทำให้ก้าวข้าม dilemma นี้ได้คือทะลุมิติมันไปเลย ให้เป็น participation แบบที่เน้นความเสมอภาค (เพศ, วัย, ศาสนา, ชาติพันธุ์, ชนชั้น, ฯลฯ)และสุขภาวะในการเรียนรู้ให้มากขึ้น
  • ผมใช้โจทย์ใหม่ตอบโจทย์เก่าของคุณแว้บ แต่โจทย์นี้จะมีคนคิดต่อด้วยคงดีนะครับ