สวัสดีครับท่าน ผอ.สมนึก โทณผลิน

ประเด็นนี้สนุกครับ มีผู้รู้มาให้ข้อคิดเห็นที่หลากหลาย

หากเรามองในส่วนของรัฐเองก็จะเป็นแบบที่ท่าน ผอ.เขียนมาครับ ว่า "การพัฒนาที่ไม่เกิดจาก ระเบิดออกมาจากภายใน ก็จะมีสภาพเหมือนกับสิ่งที่คุณอธิบายมาทั้งหมด  ยิ่งเป็นหน่วยงานภาครัฐแล้ว นวตกรรมใหม่ ๆ พวกเราไม่มีโอกาสได้เห็นอย่างแน่นอน เพราะกิจกรรมหลักของการทำงาน คือ การปักป้ายถ่ายรูป"

อาจด้วยเรื่องข้อจำกัดหลายเรื่อง

• งบประมาณ
• กำลังคน
• กำลังสติปัญญา
• รวมถึงจิตสำนึกของ คนของรัฐ 
• อื่น ฯลฯ

หากจะโทษที "ระบบ" ก็เป็นจำเลยอีก  "การศึกษา"เป็นจำเลยที่สอง

เพราะเหตุนี้ครับการพัฒนาโดยรัฐจึงไม่ประสบความสำเร็จที่ถึงระดับต่อยอดได้

ผมเคยทำงานกับนายทหารท่านหนึ่ง  ทำงานวิจัยด้วยกัน ท่านยกปรัชญาของในหลวงมาใช้เป็นหลักคิด

"เข้าใจ  เข้าถึง พัฒนา"

หากไม่เข้าใจ  แล้วไม่สามารถเข้าถึงชุมชนได้ และไม่เข้าใจไม่เข้าถึงจะพัฒนาชุมชนได้อย่างไร

ที่สำคัญ "จริงใจ" หรือไม่  อันนี้เป็นคำถามนักพัฒนาที่ฉาบฉวย

ในฐานะคนทำงานกับชุมชนผมขอมองต่อยอดท่านดังนี้ครับ

1. ผมเชื่อว่าทุกชุมชนค่อนข้างมีความต้องการได้รับความช่วยเหลือจากหน่วยงานภาครัฐ

ชุมชนทุกชุมชนต้องการความช่วยเหลือจากภาครัฐแน่นอนครับ เพียงแต่ว่าจะอยู่ในระดับใด แม้แต่ชุมชนที่เข้มแข็งก็ยังต้องการพึ่งพารัฐในบางเรื่อง

   2. ผมเชื่อว่าวิธีการหรือรูปแบบของการพัฒนา ชุมชนสามารถลอกเลียนกันได้

วิธีการพัฒนาสามารถเรียนรู้จากที่หนึ่ง ไปใช้อีกที่หนึ่งได้ และเป็นเรื่องที่ดี ถือว่าเป็นการเรียนรู้ในระดับต่อยอด เพียงแต่ว่า ต้องให้สอดคล้องกับศักยภาพ และบริบทของพื้นที่

และสิ่งที่ผมคิดว่าเป็นไปได้ และเราทำในหลายๆพื้นที่วิจัยก็คือ การสร้างโมเดล เล็กๆ และเรียนรู้ ขยายผล ที่ท่านบอกว่า "เล็กและลึก" นั่นหละครับ

ส่วนมากเราถนัดทำใหญ่ มันเป็นภาพ ที่ไม่ค่อยยั่งยืน การคิดใหญ่ดี แต่การทำอาจต้องทำเล็กๆให้เหมาะสม เมื่อถอดบทเรียน แล้ว ค่อยขยายผลไปแบบนี้เป็นแนวทางที่น่าจะเป็นคำตอบได้ของการพัฒนาแบบยั่งยืนระดับชุมชนครับ

ขอบคุณท่านผอ.มากครับ ที่ช่วยเติมบันทึกให้สมบูรณ์มากยิ่งขึ้น