มาหรา(สดชื่น) แต่เช้า ๆ ครับ งั้นกงหรา ที่พัทลุง ก็น่าจะเป็นเมืองอากาศดี สดชื่น ด้วยเพราะมีเขาล้อมรอบ ตอนแรกเข้าใจว่า กงหรา คือ กาหลง หมายถึงกายังหลง คนเลยหลงเป็นว่าเล่นเมื่อเข้าไป
     การแก้บน กับการคงอยู่ของมโนราห์ ก็เป็นเพียงข้อเท็จจริงหนึ่ง แต่อาจจะไม่ใช่เครื่องมือ (Means) ที่ดีที่จะอนุรักษ์มโนราห์ก็ได้ หรืออาจจะดีก็ได้ ตรงนี้แล้วแต่จะมองจาก etic หรือ emic ผมว่ายังต้องพิสูจน์และต้องใช้ข้อมูลมายืนยัน การแก้บนก็เกิด “หรา” ได้แน่ ๆ เพราะ “หรา” จากการรับบน จึงต้องมาแก้บน แต่พอจ่ายค่าพธีกรรมแก้บน จะ “หรา” ต่อไหม อันนี้ไม่แน่ใจครับ (ยิ้ม)
     แต่ผมก็เชื่ออย่างนี้นะครับ เชื่อมากด้วย หากดีและเหมาะกับปัจจุบันจริง ไม่ต้องลงทุนเยอะเพื่ออนุรักษ์ จะยังคงอยู่ได้เองครับ ไม่ว่าอะไร ประเด็นที่เชื่อตรงนี้คือแนวทางการอนุรักษ์ต้องทำให้เห็นว่าดีจริง (เห็นกันชัด ๆ ) รับรองว่าจะยังคงอยู่ ไม่ใช่ดัดแปลงจนไม่เหลือเค้าเดิม แล้วมาบอกว่าไม่มีใครสนใจ ยกตัวอย่างที่ป่าพะยอม น้องนานำเด็ก ๆ มาฝึกฝนการรำมโนราห์ แล้วน้องนาพบว่าเด็ก ๆ เหล่านี้มีผลการเรียน (เกรด) ดีขึ้นกว่าเดิมทุกคน มีนิสัยที่ไม่หยาบ พูดจาไพเราะ อย่างนี้เป็นต้น