• เป็นเรื่องที่น่าสนใจมากครับ ผมก็เคยเจอเรื่องในลักษณะแบบนี้เหมือนกัน เช่น ชาวบ้านเชื่อว่าผู้หญิงโดนผีเข้า ก็ให้พระมาปัดรังควาญ ซึ่งดูแล้วมัน "ทารุณ" ซะมากกว่า
  • ถ้ายกระดับเป็นนามธรรมขึ้นมา ก็เหมือนกับว่า ชุมชนพยายามเอา สิทธิชุมชน หรือภูมิปัญญาท้องถิ่น ไปรักษาผู้ป่วย คือเจตนาดี แต่หลักคิดวิธีการอาจจะไม่เพียงพอ ภูมิปัญญาพื้นบ้านจะนำไปใช้ก็ต้องตรวจสอบเหมือนกันครับ อย่างจู่ๆชาวบ้านจะเอาสมุนไพรให้ลูกชายผมกิน ผมก็ระวังมากๆ
  • ผมชอบชนบทครับ แต่ก็ไม่ถึงกับมองว่ามันโรแมนติก ทุกชุมชนไม่ว่าเมืองหรือชนบท ล้วนต้องการระบบคิดในการวิเคราะห์วิจัยอย่างสม่ำเสมอ ไม่งั้นก็ "งมงาย"ได้ทั้งนั้น
  • ถ้าคุณเห็นเพื่อนบ้านกำลังเตะลูกเตะเมีย คุณจะทำอย่างไร ในเมื่อเขาบอกว่าเป็นเรื่องส่วนตัว และสังคมไทยก็มักจะเชื่ออย่างนั้น แต่ถ้าคุณไม่ช่วยผู้หญิงตายแน่ๆ
  • พระสงฆ์เดินเท้ามา เห็นสีกากำลังจมน้ำ ไม่มีใครช่วยได้ จะว่ายน้ำลงไปช่วยไหม(ในพระไตรปิฎก บอกว่าเป็นพระสงฆ์รูปนั้น ลงไปช่วยครับ และพระพุทธองค์กล่าวยกย่องด้วย)
  • ส่วนตัวผมคิดว่าหลักยึดสำคัญที่ช่วยในการตัดสินเรื่องอย่างนี้มสองหลักควบคู่กัน คือหลักศีลธรรม และหลักกฏหมาย
  • ถ้าเห็นว่าการตัดสินใจช่วย ไม่ช่วยของเรา รองรับด้วยสองหลักนี้แล้ว หลักอื่นๆก็รองลงไปครับ
  • สิทธิชุมชนในการพิพากษา หรือกระทำต่อบุคคลถ้าเอกเทศ ขัดแย้งกับพุทธศาสนาแลขัดต่อกฏหมายบ้านเมือง ก็นำมาใช้ไม่ได้ครับ ฟังไม่ขึ้น
  • ขืนปล่อยให้ชาวบ้านทำบาปบริสุทธิ์อย่างนี้ต่อไป ผมว่าจะมีชาวบ้านติดคุกแน่ๆ แถมเจ้าหน้าที่อนามัยจะมีความผิดฐานสมรู้ร่วมคิดไปด้วย
  • ของอย่างนี้ ต้องมีหลักยึดเหนี่ยว และความเด็ดเดี่ยว กล้าชนเหมือนกันครับ บางทีเราก็ต้องอาศัยอำนาจทางกฏหมายและทางด้านศาลยุติธรรม แต่ก็ดีกว่าเราจะไม่ทำอะไรเลย แต่ปล่อยให้ภาพเหล่านี้มาหลอกหลอนเราไปจนตายครับ
  • เป็นการเรียนรู้ของสังคมทั้งหมดเพื่อสร้าง "สุขภาวะ"ร่วมกันด้วยครับ