- มาแบบพวกนัก (เลง) สังคมวิทยาอีกแล้วครับ คือ ในมุมผมมองว่า การเขียนคือเรื่องของอำนาจ ไม่ว่าจะเป็นการเอ็มพาวเวอร์ตัวเองก็ดี หรือเป็นการต่อรองเพื่อสร้างอำนาจ หรือถูกครอบงำ / ผลิตซ้ำ / รับใช้อำนาจให้กับใครก็ดี
- ไม่มีงานเขียนใดที่อยู่นอกปริมณฑลของการใช้อำนาจเลยครับ การเขียนจึงเป็นเรื่องของ "ความรุนแรง" ได้เสมอ แม้บางเรื่อง ดูเบาๆ โรแมนติก แต่ก็นั่นแหละ ที่มันแฝงอำนาจที่รุนแรงในการชักจูงให้เราคล้อยตาม ยิ่งอ่อนหวานเรายิ่งง่ายต่อการขาดวิจารณญาณในการตรวจสอบมัน (เหมือนเจอนางงามสุดสวย หนุ่มๆก็มักจะใจอ่อนระทวยก็เป็นแถวๆ) ทั้งที่ความจริง สิ่งที่เกิดขึ้นจริง มันย่อมจะเป็นคนละเรื่องกับสิ่งที่เขียน ไม่มากก็น้อย
- ผมเคยไปพูดที่กรุงเทพในการประชุมประจำปีทางมานุษยวิทยา หลายปีแล้วครับ ว่า การเขียนมีข้อจำกัดมากมาย อย่างน้อย เราต่างล้วนเขียนในสิ่งที่ตายไปแล้ว ผ่านไปแล้ว คนละ space & time และเราก็เอาเหตุการณ์จริงซึ่งมีความซับซ้อนหลายมิติ มาถอดออกเป็นส่วนๆจำลองด้วยระบบสัญลักษณ์ถ่ายทอดลงบนกระดาษแบนๆ
- การบิดเบือน บูดเบี้ยวจาก "ความจริง" จึงเป็นเรื่องธรรมดาของงานเขียนทุกชิ้นในโลก
- แต่กระนั้น กระบวนการทำความเข้าใจกับบริบทของการเขียน บริบทของผู้เขียน เป็นสิ่งจำเป็นที่จะทำให้เราถอดความหมายที่ซ่อนเร้นที่ผู้เขียนนำเสนอออกมาให้ได้
- ภาษาสมัยที่ผมเรียนมานุษยวิทยา อาจารย์บอกว่า ต้อง "อ่านระหว่างบรรทัด" คืออ่านให้รู้มากไปกว่าสิ่งที่ผู้เขียนเขียนครับ เช่น บริบทของผู้เขียน บริบทของรูปแบบภาษา วิธีคิดของผู้เขียน สิ่งที่ผู้เขียน "เผลอ" แสดงออกมาในงานเขียนซึ่งขัดกับสิ่งที่เขาเขียน เป็นต้น
- สำหรับผม ปัญหาไม่ได้อยู่ที่เรามองว่าการเขียนมันแปลกแยกจากตัวตนของผู้เขียนแค่ไหน แต่น่าจะอยู่ที่ว่า เราจะสร้างภูมิคุ้มกันอย่างไร ให้รู้เท่าทันอำนาจ หรือมายาคติ อคติต่างๆที่แฝงฝังอยู่ในถ้อยคำเหล่านี้
- อย่างที่ว่า โดยภาพรวม ทางสังคมวิทยาร่วมสมัย มองในแง่มุมว่า การเขียนมันเป็นระบบสัญลักษณ์ ซึ่งชนชั้นหรือกลุ่มชนที่มีอำนาจสร้างขึ้นมาใช้สร้าง "ความจริง" หรือมาตรฐานเพื่อปกครองคนกลุ่มอื่นๆ ภาษาจึงเป็นเรื่องของการใช้อำนาจที่เกี่ยวข้องกับเรื่องต่างๆมากมาย
- ถ้าเป็นบรรดาเฟมินิสต์ ก็จะมองว่า ภาษาแบบเป็นทางการเป็นสิ่งที่ผู้ชายสร้างขึ้น เพื่อกดขี่กีดกันการสื่อสารแบบผู้หญิง หรือแบบอื่นๆ
- ถ้าสุพัฒน์สนใจเรื่องเหล่านี้ ผมแนะนำให้ไปอ่านงานของมิเชล ฟูโกต์ ภาคภาษาไทยก็มีนะครับ หรือไป search ดูแนวคิดพวก post modernism นี่รื้อสร้าง (deconstruct) การใช้ภาษาไว้ อ่านแล้ว "หลุด" อะไรต่อมิอะไรไปเยอะ อย่างน้อยก็ไม่ตกหลุมพรางของ "ภาษา" ได้ง่ายๆ
- (ถ้าชอบที่จะหลุดจากกรอบนะครับ)