ความเห็น: ทุนที่สำคัญในการพัฒนาระดับปัจเจกและชุมชน: ปัญญา ผู้นำ และสามัคคี

เรียน อาจารย์ ดร.แสวง ที่เคารพ

ปัญหานี้เป็นปัญหาซ้ำซาก และ หายๆปัญหาไม่ได้มีการเรียนรู้จากปัญหาเพื่อสู่สิ่งที่ดีกว่า..เลยแก้เอาเฉพาะหน้า ภาพรวมจึงดูว่าไม่ถึงไหน หากดูตามพลวัตการเคลื่อนไป เราก็แพ้ตลอดเวลา เราไม่เคยทัน

ผมขอเพิ่มอีกประเด็น เรื่องของ "ภูมิสังคม" ผมไปอ่าน เอกสารที่พี่ชายท่านหนึ่งส่งมาให้ เป็นการบรรยายของ อ.ดร.สุเมธ ที่ มหาวิทยาลัยแห่งหนึ่งทางภาคเหนือ น่าสนใจทีเดียวครับ

"...

เราเกิดความ “ทุกข์” จากผลพลวงการพัฒนาที่ไม่ใช้ “ปัญญา” ใช้แต่ “กิเลส” กับ “ตัณหา” ไม่ต้องไปดูอะไรที่ไกลตัว เอาแค่สถาบันการศึกษายังไม่ทำเป็นตัวอย่างให้เกิด “จิตสำนึก” แล้วจะไปสอนให้เด็ก เกิดจิตสำนึกได้อย่างไร ทำไมผมพูดอย่างนี้ พวกเราลองมองดูห้องเรียนของเราดูสิ ห้องเรียนหนึ่งห้องใช้หลอดไฟ 120 ดวง เฉพาะผมคนเดียวถ้าใช้ไฟสป๊อตไลท์ก็ 8 ดวงเข้าไปแล้ว สอนเสร็จผมคงกลายเป็นด๊อกเตอร์แดดเดียว ที่ญี่ปุ่นถึงเขาจะเป็นประเทศที่มีความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี แต่เขามีนโยบายให้เปิดแอร์ที่อุณภูมิ 28 องศาเซลเซียส ของเราอุณหภูมิห้องกำลังดี คือ ประมาณ 26 เซลเซียส แต่เราก็แปลกดันเปิดแอร์ให้เย็นฉ่ำแล้วก็ใส่เสื้อผ้าหนาๆกันมาเรียนหรืออาจารย์เองก็ใส่สูตรมาสอน ผมจึงขอย้ำว่าเรากำลังดำรงอยู่โดยไม่ใช้ “สติปัญญา“ ในการดำรงอยู่ การพัฒนาแบบยั่งยืนก็พูดกันมานาน พูดไปแต่ไม่มีการกำหนดอะไรที่ชัดเจน แค่พอจะประกาศให้ลดเวลาการออกอากาศของโทรทัศน์ลงเหลือ 20 ชม.ต่อวัน คนก็พากันออกมาเต้นแร้งเต้นกาว่าไม่เอา อยากดูตลอด 24 ชั่วโมง ดังนั้นการพัฒนาที่ฉลาด จะต้องสร้างสมดุละหว่าง “ภูมิสังคม” กับ “ธรรมชาติความเป็นมนุษย์” ให้ได้…” และแนวคิดการพัฒนาตามแบบ “ภูมิสังคม”“…ยึดถือสภาพจริงของ “ภูมิประเทศ” ในด้านภูมิศาสตร์ ทรัพยากร สิ่งแวดล้อม และด้าน “สังคมวิทยา” ที่เกี่ยวกับนิสัยใจคอ ภูมิปัญญา ค่านิยม วัฒนธรรม ประเพณีของคนในพื้นที่พัฒนาเป็นหลักในการพัฒนา เราต้องให้ความเคารพกับ “ภูมิ” อย่าฝืน “ภูมิ” ความสำเร็จในอเมริกานำกลับมาใช้ในประเทศเราได้เฉพาะบางเรื่องเท่านั้นเพราะ “ภูมิ” ต่างกัน ความล้มเหลว ก็เพราะคิดอะไรได้ก็เอามาใช้เหมือนกันหมดทั้งประเทศ บางแห่งถ้าภูมิเอื้อก็สำเร็จ บางแห่งภูมิไม่เอื้อก็ไม่สำเร็จ เช่น การปลูกปล์าม ซึ่งเป็นพืชน้ำมัน เป็นพืช ฝนแปด แดดสี่ ถ้าภูมิเป็นแบบนี้ก็เข้าล๊อคปล์ามเลย ปลูกไปก็ได้ผลผลิตดี ถ้าอยู่แบบฝืน “ภูมิ” ไม่รอดเช่น ปลูกบ้านสไตล์ทรงสเปนในภาคกลางซึ่งเป็นลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยา และเป็นพื้นที่อู่ข้าว อู่น้ำ น้ำจึงมาก ชาวบ้านพอหน้าน้ำมาเขาก็จะรู้กันว่าต้องขนของหนีน้ำ จึงปลูกบ้านเรือนสูง ฉนั้นอย่าได้สู้กับธรรมชาติเป็นอันขาด ต้องเคารพและปรับตัว …“