สวัสดีครับ คุณเบิร์ด

ผมว่ายุคสมัยนี้เป็นเสมือน การปฏิบัติการต่อรองของภูมิปัญญาท้องถิ่น เป็นรอยต่อของยุคสมัยที่วิ่งเข้าสู่โลกของความเร็ว ที่เร็วจนทำร้ายผู้คนด้วยกัน

ผลกระทบจากความเร็วสูงนี่เองทำให้ระบบวิถีเปลี่ยนแปลงกันไปหมด ปรับตัวได้เร็วก็ดีไป ปรับตัวไม่ได้ก็ทุกข์มากครับ

มีคนว่า ผมมักโหยหาอดีตที่งดงามของชนบท (nortalgia of rural romanticism) และเขียนเรื่องราวที่ย้อนกลับไป ในความเป็นจริงผมย้อนกลับไปไม่มากหรอกครับ วิถีชีวิตคนบนดอยก็ดั้งเดิมอยู่มาก บางครั้งแทบไม่น่าเชื่อว่าวิถีเช่นนั้นจะมีอยู่จริง

ไม่มีความรู้ใดเลยในโลกนี้มีแก่นแกนสารัตถะเบ็ดเสร็จอยู่ในตัวเอง หากแต่ความรู้เหล่านั้นเชื่อมโยงสัมพันธ์เช่น องค์ความรู้ท้องถิ่น(indigenous Knowledge) ที่ผมเขียนในบันทึกนี้ และหลายๆบันทึกของผม

ผมทำงานภาคสนามในพื้นที่ที่ไกลแสนไกลเหล่านี้ แม้เพียงส่วนหนึ่ง ผมก็ได้สัมผัสถึงความยิ่งใหญ่ของวิธีคิด ความงามของภูมิปัญญาที่มีนัยตรงกับความเป็นอยู่ของชนเผ่า ดูเหมือนไม่มีเหตุผล แต่จริงๆแล้วแยบยลยิ่งกว่าเราคิดหลายเท่า

วาทกรรมเหล่านี้จำเป็นต้องทำความเข้าใจอย่างใจที่เปิดกว้าง และใช้เวลาอย่างมากในการเข้าไปเรียนรู้ และเขียนเป็นปรากฏการณ์ออกมาเพื่อเป็นข้อมูล แล้วแต่วัตถุประสงค์ของงานที่เราต้องการ

ในส่วนโลกทัศน์ทางด้านสุขภาพ แบบชาวบ้าน ผมมองว่าสำคัญมาก หากเรามองอยู่มุมเดียวกับชาวบ้าน เราก็พบว่า กระบวนการเยียวยา รวมถึงการดูแลสุขภาพตนเอง(Self health care)น่าสนใจยิ่งนัก หากเราเรียนรู้มากขึ้น เราจะสามารถเชื่อมโยงกับองค์ความรู้สมัยใหม่ได้อย่างน่าสนใจและมีประโยชน์มากในวงการแพทย์และสาธารณสุข

น่าเสียดายว่า นักวิจัย นักพัฒนาที่เข้าไปเรียนรู้ปรากฏการณ์เหล่านี้กลับหยิบออกมาเป็นเพียงส่วนน้อยและสรุปเหมารวมด้วยศาสตร์สมัยใหม่ บวกความคิดของตนเอง(มากไป)ทำให้เกิดประโยชน์น้อยกว่าที่เป็น

รวมถึงมีการนำหมอเมืองสวมชุดกาวว์ ซึ่งก็ค่อนข้างแปลกแยกกับวิถี ถึงแม้ว่าวัตถุประสงค์จะเน้น การสืบทอดก็ตาม ความไม่ลึกซึ้ง และละเอียดพอกับวิถีเดิมกับท้องถิ่น กับชุมชน ทำให้การพัฒนาช้าลงกว่าที่เป็น การจัดการความรู้ในระดับท้องถิ่นก็ไม่ได้ดีเท่าที่ควร

คุณเบิร์ด เคยคุยกับผมสองสามครั้งประเด็นนี้ ผมคิดว่าเรายังมีประเด็นแบบนี้ที่ยังรอการพัฒนาอีกมาก และใช้เวลากับความเข้าใจของคนทำงาน

คิดว่าในอนาคตคงได้แลกเปลี่ยนกันมากขึ้นครับ

ผมอยากรู้ว่าคุณเบิร์ดสนใจประเด็นไหนครับ หรือว่า สุขภาพชุมชนโดยรวมๆครับ คิดว่าสามารถตั้งประเด็นได้ครับ และผมจะหาข้อมูลมาแลกเปลี่ยน - - -น่าสนใจดี ปกติผมชอบการแลกเปลี่ยนประเด็นแบบเจาะลึกครับ

ขอบคุณมากครับ

จตุพร วิศิษฏ์โชติอังกูร - เอก