งานที่ใช้แนวทางอย่าง ‘ประมวลศัพท์พุทธศาสตร์’ ‘กาลานุกรม : พระพุทธศาสนาในอารยธรรมโลก’ และ ‘พุทธธรรม’ โดย สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ ( ป.อ.ปยุตโต ) ที่ทำให้นึกถึงอีก 2-3 แหล่ง คือ ‘ความเป็นมาของคำสยาม ไทย, ลาว และขอม และลักษณะทางสังคมของชื่อชนชาติ’ ของจิตร ภูมิศักดิ์ ชอบและน่าทึ่งมาก เหมือนการศึกษาพหุวิทยาการสังคมวิทยา ใช้นิรุกติศาสตร์เป็นแกน ใช้หลักฐานข้อมูล การวิพากษ์เพื่อให้น้ำหนักคุณค่าแะลควาหมายอย่างลึกซึ้ง ได้ความรอบด้านและรอบรู้ในกระบวนการทางการศึกษา กระบวนการสร้างทรรศนะ การเห็นโลกกว้างหลายมิติ ที่สะท้อนยึดโยงกับสิ่งที่มีบทบาทใกล้ชิดกับสิ่งต่างๆ ที่มิใช่เรื่องหลักภาษาเท่านั้น

อีกงานหนึ่ง คือ พุทธประวัติจากพระโอษฐ์ งานนิพนธ์ในวัย 26 ปี ของท่านพุทธทาสภิกขุ ซึ่งใช้วิธีวิพากษ์แหล่งสารัตถชั้นต้นอีกแบบหนึ่ง แผ่ขยายออกไปจนสุดพรมแดนอีกรอบด้าน เช่นเดียวกับวิธีการในงานหลายชิ้นของ สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ ( ป.อ.ปยุตโต ) การศึกษา สร้างความรู้และสร้างภูมิปัญญาด้วยโลกทรรศน์และชีวทัศน์อันทัดเทียมกับความจำเป็นของยุคสมัย และหยั่งลึกยาวไกลไปถึงฐานรากร่วมกันของสังคม อย่างนี้ ยิ่งใหญ่ งดงามอย่างสุดประมาณมากจริงๆครับ เป็นงานศิลปะและประติมากรรมแห่งภูมิปัญญาของมนุษย์ ที่เจิดจ้าแพรวพราย