วันที่ 6 พฤษภาคม 2558

การปาฐกถาพิเศษหัวข้อ "การพัฒนาการท่องเที่ยวแบบบูรณาการ"

โดย นางธิดา จงก้องเกียรติ ผู้ช่วยปลัดกระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา

จากการทำงานกระทรวงท่องเที่ยวมา 12 ปี ทำให้เห็นพัฒนาการตั้งแต่แรกตั้งกระทรวง มีความรู้ไม่มาก เพราะตั้งจากกรมพลศึกษา และมีบุคลากรที่ยังไม่แข็งแกร่งเรื่องการท่องเที่ยว

เราเรียนรู้การท่องเที่ยวจากททท. และประสบการณ์ทำงานของพวกเรา

พบว่า ในการพัฒนาการท่องเที่ยว ปัจจัยสำคัญสุดในการทำงานให้ประสบความสำเร็จคือการมีส่วนร่วมของประชาชนและเครือข่ายค่อนข้างสูง นอกเหนือจากการพัฒนาปัจจัยสนับสนุนต่างๆที่เกี่ยวข้องกับการท่องเที่ยวไม่ว่าจะเป็นแหล่งท่องเที่ยว สินค้าบริการการท่องเที่ยว สิ่งอำนวยความสะดวกต่างๆ โลจิสติกส์ต่างๆ ภาพลักษณ์การท่องเที่ยว การประชาสัมพันธ์การตลาด

สิ่งที่สำคัญที่สุดคือ สิ่งที่เกี่ยวข้องกับการสร้างความพึงพอใจให้แก่นักท่องเที่ยวไม่ว่าจะเป็นการประพฤติปฏิบัติที่พึงพอใจโดยเฉพาะสินค้าและของที่ระลึกต่างๆ

การท่องเที่ยวเกี่ยวเนื่องกับหลายหน่วยงาน

คนทำการท่องเที่ยวไม่ใช่เจ้าของแหล่งท่องเที่ยว เจ้าของสินค้าบริการการท่องเที่ยว และไม่ได้เป็นผู้เชี่ยวชาญในการพัฒนาให้สินค้าและบริการการท่องเที่ยวนั้นมีประสิทธิภาพสูงสุด จึงจำเป็นต้องใช้บูรณาการกับภาคส่วนต่างๆในเรื่องการปรับปรุง พัฒนาสินค้าบริการไม่ว่าจะเป็นสินค้าบริการท่องเที่ยวและบริการต่างๆที่เกี่ยวกับการท่องเที่ยว เช่น ที่พัก อาหาร โรงแรม การคมนาคมขนส่ง

ดังนั้นคนการท่องเที่ยวรู้ไม่หมดทุกอย่าง แต่ต้องร่วมกันทำงานบริหารจัดการให้การท่องเที่ยวประสบความสำเร็จอย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล

ในปัจจุบันนี้ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬาก็ได้ทำยุทธศาสตร์ใหม่คือ ยุทธศาสตร์ปฏิรูปการท่องเที่ยวไทย พ.ศ. 2558-2560

ภายใต้ยุทธศาสตร์นี้ ก็ได้ทำงานร่วมกับหน่วยราชการที่เกี่ยวข้อง รวมทั้งภาคเอกชนและภาคส่วนต่างๆ เป็นยุทธศาสตร์ที่ประยุกต์จากแผนพัฒนาการท่องเที่ยวแห่งชาติ พ.ศ. 2555-2559 โดยการใช้พื้นฐานจากแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับที่ 11 ในเรื่องที่จะมีการศึกษาผลการดำเนินงานที่ผ่านมาพบว่า สิ่งที่ควรกำหนดเป็นยุทธศาสตร์

การพัฒนาการท่องเที่ยวเริ่มมาจาก 5 Cluster แรก (7.00) เช่น ชายฝั่งทะเลตะวันออก อีสานใต้ ก็มีการขยายเพิ่มขึ้นมีลุ่มแม่น้ำโขง ลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยา การพัฒนาพื้นที่และมรดกโลก สุโขทัย ศรีสัชนาลัย กำแพงเพชร

นอกจากนี้มีการพัฒนาการท่องเที่ยวในเมืองที่เป็นชายแดน ในด้านต่างๆที่เป็นความต้องการของนักท่องเที่ยว

ถ้ามีปัญหา ก็จะแก้เฉพาะเรื่อง เช่นเรื่องแพคเกจแต่งงาน คนอินเดียขนเงินทองมามากมาย ตอนที่ขนออกก็จะมีปัญหา ต้องแก้ปัญหาเหล่านี้เพื่อรองรับนักท่องเที่ยวต่างชาติที่จะเข้ามา

ส่วนอื่นๆก็เป็นการพัฒนาเส้นทางโลจิสติกส์และสิ่งอำนวยความสะดวกต่างๆที่จะส่งเสริมการท่องเที่ยว

รวมถึงการใช้กลไกการพัฒนากลุ่มจังหวัด ที่สำคัญที่สุดคือท้องถิ่นและประชาชนที่มีส่วนร่วมในการท่องเที่ยว

ประชาชนได้มีการรวมกลุ่มทำการท่องเที่ยวชุมชน

การท่องเที่ยวชุมชนมีความสำคัญมาก ในการท่องเที่ยวชุมชน

เรามีพระราชบัญญัติการท่องเที่ยวที่จะสามารถตั้งหรือประกาศเขตพื้นที่ท่องเที่ยวชุมชนได้

เราได้มีการศึกษาการประกาศเขตพื้นที่ท่องเที่ยวชุมชน นำประเด็นมาตั้งเป็นตัวชี้วัดสำหรับเขตท่องเที่ยวชุมชนเสนอต่อคณะกรรมการเพื่อขอรับการพิจารณา ทางภาคใต้มีจำนวนมากที่ได้มีการพัฒนาแหล่งท่องเที่ยวในหมู่บ้าน ใช้ทรัพยากรให้มีประสิทธิภาพ มีการจัดให้ฟื้นฟูป่าชายเลนในเขตท่องเที่ยว ผู้ที่ทำหน้าที่เป็นมัคคุเทศก์ท้องถิ่นก็สามารถเข้ามาเป็นมัคคุเทศก์เฉพาะพื้นที่ ชุมชนนั้นได้

ถ้าเป็นผู้ที่มีความรู้ความชำนาญที่จะบรรยายพื้นที่ของตนเอง เป็นผู้ทรงคุณวุฒิต่างๆ และปราชญ์ชาวบ้าน ก็สามารถได้รับการอนุมัติให้เป็นมัคคุเทศก์ชุมชน

และได้มีการศึกษากำหนดหลักสูตรมัคคุเทศก์ชุมชน ในอนาคต ก็จะมีการเพิ่มวิชาความรู้ต่างๆเข้ามา ถ้าเรากำหนดพื้นที่ใดเป็นพื้นที่มัคคุเทศก์ชุมชน มัคคุเทศก์ภายนอกมาสามารถเข้าไปบรรยายในพื้นที่นั้นได้ บางครั้งอาจมีปัญหาเรื่องภาษา อาจต้องมีล่ามแปลภาษาเข้ามา เวลานำนักท่องเที่ยวเข้ามาเที่ยวในชุมชน

วิทยาลัยชุมชนที่สตูลมีหลักสูตรระดับอนุปริญญา กฎหมายกำหนดว่า ผู้ที่จะเป็นมัคคุเทศก์ต้องเรียนวิชามัคคุเทศก์ตามที่กำหนดแต่ปัญหาคือมัคคุเทศก์ยังไม่เป็นวิชา เวลาที่วิทยาลัยชุมชนผลิตผู้จบอนุปริญญาไป พวกนี้จะไม่ได้ขึ้นทะเบียนเป็นมัคคุเทศก์ ตอนที่เป็นผู้อำนวยการสำนักทะเบียน ได้มีการประกาศในราชกิจจานุเบกษา ตอนหลังคนจบอนุปริญญาจากวิทยาลัยชุมชนสามารถเป็นมัคคุเทศก์ภาษาต่างประเทศได้โดยจะต้องเรียนวิชามัคคุเทศก์ประมาณ 3 หน่วยกิต

การท่องเที่ยวเป็นกิจกรรมที่มีความสำคัญมากที่สุดเป็นเหมือนฟางเส้นสุดท้ายที่จะสร้างรายได้ให้ไทย

การมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วนสำคัญที่สุด กระทรวงท่องเที่ยวจึงมีแนวทางนโยบายในการพัฒนาบุคลากรด้านท่องเที่ยว

กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬาได้รับความกรุณาจากศ.ดร.จีระ หงส์ลดารมภ์ในการนำความรู้ต่างๆมาเชื่อมโยงให้กับชุมชนเครือข่ายท่องเที่ยว โดยเฉพาะเทคนิคและวิธีการของท่านในการถ่ายทอดความรู้

ท่านสามารถนำคนในพื้นที่ที่มีความรู้ ความสามารถมาแลกเปลี่ยนเรียนรู้

คนในพื้นที่จึงเป็นบุคลากรสำคัญมากที่สุดในการที่จะช่วยกันขับเคลื่อนการท่องเที่ยวของประเทศไทยให้บรรลุเป้าหมายอย่างมีประสิทธิผล