ผมอ่านบันทึกนี้ อย่างผ่านๆ ด้วยความเร็ว จนสะดุดกับคำว่า "ท้องถิ่นนิยม" จึงเริ่มตั้งใจอ่านอย่างละเอียด อีกครั้ง สังเกตใจตนเอง เห็นความ "ห่อเหี่ยว" ลงอย่างรู้สึกได้ชัด เพราะผมรู้สึกว่า

1. ท่านผู้เขียน ไม่น่าจะเข้าใจ แนวทางของ ศ.นพ.ประเวศ วะสี  สำหรับความเข้าใจของผม  แนวนั้นไม่ใช่ "ท้องถิ่นนิยม" หรือ .....อะไร....นิยม ทั้งนั้น   แนวทางของ ศ.นพ. ประเวศ วะสี   เป็นการศึกษาเพื่อเรียนรู้ความจริง ความจริงของธรรมชาติ ปลายทางคือความรู้แจ้งอริยสัจจะ  ซึ่งเป็นสิ่งที่เหนือไปกว่าวิทยาศาสตร์วัตถุนิยมทุกวันนี้ ...... ความจริงเรื่องนี้ไม่ต้องโต้เถียงกันมาก หากพิจารณาศึกษาตามหลักพุทธ ที่ ศ.นพ.ประเวศ ท่านถือเป็นฐาน
   
2. ประเด็นหลักสำคัญของการเรียนรู้ คือ "รู้ตนเอง" แบบตื่นรู้ตัวเอง ซึ่งจำเป็นต้อง รู้ "เรา" เช่น ครอบครัวของเรา ชุมชนของเรา สังคมของเรา ประเทศของเรา  ซึ่งหลักพุทธท่านกล่าวไว้ในหมวด หลักสัปปริสธรรม ๗ รู้เหตุ  รู้ผล รู้ตน รู้ประมาณ รู้กาล รู้ชุมชน และรู้จักบุคคล  ก่อนที่จะพัฒนาตนเอง จนมี "ปัญญา" ต่อไป เช่น โลกของเรา จักรวาลของเรา..... เป็นตน    คำว่า..... "นิยม".... เป็นคำที่สะท้อนถึง กรอบและพันธนาการในใจของเราเอง  เพราะหาก "ตื่นรู้" มี "ปัญญา" เห็นตามจริง จะไม่ใช้คำนี้ในใจตนเอง ...
   

สิ่งที่ผมพบบ่อยในการลงภาคสนามกับการศึกษาในพื้นที่ คือ ผู้บริหารหรือนักวิชาการที่ ติดหล่ม คิดให้ครู ไม่เน้นเรียนรู้ แต่ตัดสิทธิ์ครูด้วยการ "สั่ง" หรือ "บอก"