ปัทมาครับ

ผมคิดว่าในเชิง qualitative research เราทราบเงื่อนไขมาแล้วว่า "ตัวผู้ทำวิจัย" เป็นเครื่องมือวิจัยด้วย ดังนั้น subjectivity อยู่ใน package แน่นอน เวลา analyze เงื่อนไขนี้คงอยู่ตั้งแต่ต้นจนจบ

เวลาไปทำงานเรื่องแบบนี้กับชาวบ้าน เราก็จะไม่ได้ถามไปเฉยๆว่า "ลุงมีความสุขไหมครับ" หรือ "คุณป้าช่วงนี้มิติทางจิตวิญญาณเป็นไง" แต่ถามเอาข้อมูลหลายหลาก items หลายมิติ และสุดท้ายคนทำวิจัยก็ draw conclusion ว่าเขาพบอะไรที่อยู่ในคำถามวิจัยหรือไม่

ไม่งั้นผมสงสัยอย่างมากว่า เวลาทำวิจัยเรื่องความสุข คุณภาพชีวิต มิติทางจิตวิญญาณ ฯลฯ เหล่านี้ เขาทำเป็น unbiased object ได้อย่างไร 

PS ปกติ bias ในเชิงวิจัยเราหมายถึง systematic bias ใช่ไหมครับ ในที่นี้ผมว่ามัน random กว่านั้น ยกเว้นเราคิดว่าสามารถใส่สมการให้ personality, context และเดาได้อย่างแม่นยำว่าจะเบ้ไปในทางใด