สัมภาษณ์ ดร.คุณหญิงกษมา วรวรรณ ณ อยุธยา

วันที่ 28 เมษายน 2554 

ณ บ้านพิษณุโลก

 

ศ.ดร.จีระ หงส์ลดารมภ์: คุณหญิงมีมุมมองเกี่ยวกับยูเนสโกอย่างไร

ดร.คุณหญิงกษมา วรวรรณ ณ อยุธยา: มองจากมุมข้าราชการ ยูเนสโกเป็นหน่วยงานผลักดันด้านการศึกษา

 

ศ.ดร.จีระ หงส์ลดารมภ์: ขอให้ท่านเล่าถึงบทบาทของท่านกับการทำงานร่วมกับ UNESCO

ดร.คุณหญิงกษมา วรวรรณ ณ อยุธยา: ดิฉันได้ทำเรื่อง Literacy และ Education for all ในรอบ 40 ปีที่ผ่านมา ดิฉันได้ทำจริงๆเรื่อง Literacy ซึ่งเริ่มตั้งแต่ปี 2514 โดยนำ แนวคิด Functional Literacy มา ต่อมาเป็น Lifelong Learning เป็นการศึกษาต่อเนื่องเพื่อไม่ให้ลืมหนังสือ ดิฉันได้รับเชิญเป็นกรรมการแฮมเบิร์ก UNESCO Institute of Education เปลี่ยนเป็น UNESCO for Lifelong Learning เมื่อเร็วๆนี้ ก็ได้รับเลือกเป็นที่ปรึกษา Bureau of Education

 

ศ.ดร.จีระ หงส์ลดารมภ์: Literacy project lasting for Thailand

ดร.คุณหญิงกษมา วรวรรณ ณ อยุธยา: ในเรื่อง Literacy ด้วยยูเนสโกสนับสนุนให้สอนแบบ Problem-based จึงตั้งศูนย์การศึกษานอกโรงเรียนขึ้นมา มีศูนย์การศึกษาผู้ใหญ่ที่อุบลราชธานี

 

ศ.ดร.จีระ หงส์ลดารมภ์: เรื่อง Education for all project lasting for Thailand

ดร.คุณหญิงกษมา วรวรรณ ณ อยุธยา: เป็นการประชุมสุดยอกที่ใหญ่มาก ตอนแรกเน้น Literacy ประถมวัย

ช่วงแรกในปี ค.ศ. 1980 เน้นประถมศึกษา เน้นการเป็นเจ้าภาพจัดงาน เรามีตัวอย่างการศึกษานอกโรงเรียนให้คนมาเรียนตามศูนย์

 

ศ.ดร.จีระ หงส์ลดารมภ์: คนของการศึกษานอกโรงเรียนภูมิใจที่เป็นกรณีศึกษาที่ดีของประเทศไทย Education for all สร้างผลกระทบอย่างไรให้กับประเทศไทยบ้าง

ดร.คุณหญิงกษมา วรวรรณ ณ อยุธยา:  ในด้านประถมศึกษาได้รับผลกระทบไม่มาก แต่ต่อยอดมัธยมได้ ทำให้เกิดการเปรียบเทียบกับประเทศที่พัฒนาแล้วว่าเขาทำอย่างไร

 

ศ.ดร.จีระ หงส์ลดารมภ์: ความรู้มหาศาล

ดร.คุณหญิงกษมา วรวรรณ ณ อยุธยา:   คนติดต่อกับยูเนสโกต้องรู้ภาษาอังกฤษ แต่ผู้บริหารไม่รู้ภาษาอังกฤษ บางที ประชุมแล้วก็จบเลย ไม่มีช่องทางถ่ายทอดความรู้

 

ศ.ดร.จีระ หงส์ลดารมภ์: แล้วยูเนสโกในประเทศอื่นเป็นอย่างไร

ดร.คุณหญิงกษมา วรวรรณ ณ อยุธยา: ในต่างประเทศมี International Council of Adult ยูเนสโกในต่างประเทศ cross sector เรามี Connection กับอเมริกาใต้ บางคนที่อยู่ในสาขา Non Formal Education เป็นนักต่อสู้เพื่อมวลชน

 

ศ.ดร.จีระ หงส์ลดารมภ์: NGOs ประเทศไทยเข้ามาทำงานกับยูเนสโกประเทศไทยไหม

ดร.คุณหญิงกษมา วรวรรณ ณ อยุธยา:   เขาเข้ามาทำงานเรื่องการศึกษานอกดรงเรียนมาก

 

ศ.ดร.จีระ หงส์ลดารมภ์: มีความสัมพันธ์กันเชิงบวกใช่ไหม

ดร.คุณหญิงกษมา วรวรรณ ณ อยุธยา: เป็น NGOs ที่ทำงานเกื้อหนุนกัน ควรจะสัมภาษณ์ เตือนใจ ดีเทศ และเอนก นาคะบุตรด้วย ส่วนมากไปทำงานให้สถาบัน

 

ศ.ดร.จีระ หงส์ลดารมภ์: ประโยชน์จากยูเนสโกมีอะไรบ้าง

ดร.คุณหญิงกษมา วรวรรณ ณ อยุธยา: สร้าง Networking

 

ศ.ดร.จีระ หงส์ลดารมภ์: หลังจากเกษียณแล้ว ทำอะไร

ดร.คุณหญิงกษมา วรวรรณ ณ อยุธยา: IBE อยากเปลี่ยนโฉมให้รู้จักคนมากขึ้น

 

ศ.ดร.จีระ หงส์ลดารมภ์: มีกรรมการมรดกโลกด้วยใช่ไหม

ดร.คุณหญิงกษมา วรวรรณ ณ อยุธยา: ควรถามท่านสาวิตรี เพราะท่านรู้ดี

 

ศ.ดร.จีระ หงส์ลดารมภ์: นอกจากด้านการศึกษา มีผลกระทบสาขาอื่นไหม

ดร.คุณหญิงกษมา วรวรรณ ณ อยุธยา:  ด้านวัฒนธรรมก็แทรกซึมในการศึกษา มีการทเรื่องความเสมอภาคชายหญิง

 

ศ.ดร.จีระ หงส์ลดารมภ์: ยูเนสโกมีจุดแข็งที่มองไม่เห็นบ้างไหม

ดร.คุณหญิงกษมา วรวรรณ ณ อยุธยา:  มีการสร้างแนวคิดใหม่ ดึงคนระดับสุดยอดมารวมตัวกัน มีการผลักดันนโยบายดีแต่ตอนนี้แผ่วลง มีการเชิญรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษา Advocacy

 

ศ.ดร.จีระ หงส์ลดารมภ์: ยูเนสโกมีอะไรที่ต้องปรับปรุง

ดร.คุณหญิงกษมา วรวรรณ ณ อยุธยา: ยูเนสโกมีความคิดดี แต่ Bureaucracy ช้า ตอนนี้เริ่ม Theme การศึกษาปฐมวัย ควรขับเคลื่อน 5 ปีให้เห็นทิศทางในอนาคต ยูเนสโกมีเงินแต่ทำอะไรมากไม่ได้เพราะสามารถใช้บารมีไปขอเงินที่อื่นได้

 

ศ.ดร.จีระ หงส์ลดารมภ์: เกิดจากปัญหา Bureaucracy ในกระทรวงศึกษาธิการใช่ไหม

ดร.คุณหญิงกษมา วรวรรณ ณ อยุธยา: เจ้าหน้าที่ทำงานหนัก แต่ผู้บริหารไม่ได้ลงไปทำอย่างจริงจัง ควรใช้ยูเนสโกสร้างมิตรด้วยเพื่อช่วยเรื่องอื่นๆ เช่นเขาพระวิหาร ควรทำตามแบบผู้นำจีนที่ไปด้วยตนเอง ควรปรับปรุงสำนักงานที่ปารีส เพราะไม่มีคนทำงานประจำ ต้องส่งคนสำคัญไปช่วยทำงาน ตอนนี้มีแค่ 1 คน ที่วิ่งรอกทำงานร่วมกับกรรมการทุกชุด ควรจะเป็นเจ้าภาพจัดงานใหญ่ๆ ทำให้เกิดผลกระทบเชิงบวก ควรนำการศึกษาไปสู่ connection ด้านอื่นๆเพราะทำให้คนไม่ระวังตัวมาก

 

ศ.ดร.จีระ หงส์ลดารมภ์: คนไทยยังมองไม่เห็นการทูต ต้องทำให้เกิดประโยชน์ระยะยาวโดยใช้ความสัมพันธ์ระหว่างบุคคล

ดร.คุณหญิงกษมา วรวรรณ ณ อยุธยา: คุณจาตุรนต์ ฉายแสงเคยไปพบรัฐมนตรีจีน ทำให้เกิดการส่งเสริมครูภาษาจีน ทำให้ได้ connection ไทยได้งบไปเรียนภาษาจีน ซึ่งชัดเจนและยิ่งใหญ่มาก

 

ศ.ดร.จีระ หงส์ลดารมภ์: ควรจะมีความพยายามพัฒนาบทบาทผู้นำใช่ไหม

ดร.คุณหญิงกษมา วรวรรณ ณ อยุธยา: ต้องเลือกคนที่ทำหน้าที่เป็นทูตได้ ตอนนี้เป็นคุณจุไรรัตน์รองปลัดกระทรวงการต่างประเทศ

คุณปองพล อดิเรกสารและคุณจาตุรนต์ ฉายแสงให้ความสำคัญมาก ส่วนมากยูเนสโกมีการคุยกันนอกรอบมาก คุณสุวิทย์ คุณกิตติ เก่งมาก ต้องหาคนที่มีความสามารถด้านภาษาต่างประเทศดีและชอบคบค้าสมาคมกับคนอื่นมา

ควรเชิญสื่อมวลที่มีความสามารถด้านภาษาต่างประเทศดีไปร่วมงานยูเนสโก ควรจะมีคนรุ่นใหม่ขึ้นมาทำงานได้แล้ว ในยุคหลังๆนี้ ภาษาเป็นอุปสรรค หาคนรุ่นใหม่ยาก ต้องสร้างและเปิดโอกาสให้เขานำเสนอรายงาน

อาเซียนต้องรวมตัวกันทำงานเป็นภูมิภาคให้มากขึ้นเหมือนอาหรับ และแอฟริกา แล้วตำแหน่งสำคัญก็จะเป็นของอาเซียน

ตอนนี้มีคุณดุริยาคนเดียวที่ทำเรื่องยูเนสโก คุณสาวิตรีก็เคยทำ คุณศศิธาราเคยเป็นผู้แทนไทย

อยากให้พัฒนาความเข้มข้น

 

ศ.ดร.จีระ หงส์ลดารมภ์: กระทรวงศึกษาธิการมี Benchmark ในการเชิญคน

 

วราพร ชูภักดี: ถ้ายูเนสโก ประเทศไทยจะทำงานให้มีคุณภาพ ต้องทำอย่างไร

ดร.คุณหญิงกษมา วรวรรณ ณ อยุธยา: ควรสร้างคนรุ่นใหม่ให้มี Connection

ควรดึงคนเก่งเข้ามาเสริมแรง

 

จงกลกร สิงห์โต: โครงการยูเนสโกมีมาก สามารถให้หน่วยงานอื่นมาขับเคลื่อนได้ไหม

ดร.คุณหญิงกษมา วรวรรณ ณ อยุธยา: มีการส่งผู้เชี่ยวชาญมา

 

จิตรลดา ลียากาศ: ในฐานะที่เอกชนเป็นหนึ่งใน Stakeholder ของยูเนสโก เอกชนได้รับผลกระทบอะไรจากยูเนสโก

ดร.คุณหญิงกษมา วรวรรณ ณ อยุธยา: ยูเนสโกผลักดันเรื่องคอมพิวเตอร์โรงเรียน

 

จงกลกร สิงห์โต: ตอนนี้คนยังไม่เข้าใจบทบาทของยูเนสโก จะประชาสัมพันธ์อย่างไร

ดร.คุณหญิงกษมา วรวรรณ ณ อยุธยา: ต้องให้คนในกระทรวงเชื่อมโยง คุณภาพของผู้อำนวยการยูเนสโกก็สำคัญมาก เช่น เชฟเฟอร์เก่งมาก

 

ศ.ดร.จีระ หงส์ลดารมภ์: ฝ่ายวิเทศสัมพันธ์งานมาก

ดร.คุณหญิงกษมา วรวรรณ ณ อยุธยา: ยูนิเซฟและยูนิเฟมทำโปรโมชั่นได้ดี ยูนิเฟมใช้กระทรวงยุติธรรมดูแล ส่วนยูนิเซฟอยู่กับกระทรวงศึกษาธิการ มี connection กับหลายกระทรวง มี visibility สูงต่อประชาชน

 

ศ.ดร.จีระ หงส์ลดารมภ์: ต้องคุยกับสำนักงานภูมิภาค

ดร.คุณหญิงกษมา วรวรรณ ณ อยุธยา: ควรคุยกันเพื่อดูศักยภาพ

 

วราพร ชูภักดี: ถ้าจะให้ทุกภาคส่วนของประเทศไทยได้รับประโยชน์ต้องปลดล็อกส่วนไหน

ดร.คุณหญิงกษมา วรวรรณ ณ อยุธยา: ยูเนสโกต้องผลักดันนโยบายให้ฟักตัว อย่าผูกกับกระทรวงศึกษาธิการ ควรจะลงไปสู่อบต.และอบจ.

 

ศ.ดร.จีระ หงส์ลดารมภ์: ถ้าทำด้านการศึกษาประถมวัย ยูเนสโกต้องทำกับอบต.

ดร.คุณหญิงกษมา วรวรรณ ณ อยุธยา: ควระเชิญอบจ.ให้พูดเรื่องการศึกษาประถมวัย ทำให้เขาเป็นทาสยูเนสโก