บันทึกการบรรยาย
Smart Teacher
โดย ศ.ดร.จีระ หงส์ลดารมภ์
เลขาธิการมูลนิธิพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ระหว่างประเทศ
และประธาน Chira Academy
ณ ห้องประชุมสุพรรณิการ์ โรงเรียนราชดำริ
4 พฤษภาคม 2554
……………………………………………………………………
1) Quotations
'To raise new questions, new problems, to regard old problems from a new angle requires creative imagination and makes real advances'
Albert Einstein
'Schools should be a mirror of a future society.'
Anonymous
2)วัตถุประสงค์
- สร้างความเข้าใจภาพใหญ่ของการพัฒนาระบบการศึกษาไทย..รากฐานสำคัญของการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ของสังคมไทย
- เรียนรู้ปัจจัยท้าทายที่สำคัญของ “ครู” ในอนาคต
- ให้ทุกท่านได้สำรวจตัวเองและองค์กรเพิ่มหาช่องว่าง (Gap) และหาทางเติมเต็ม
- จุดประกายให้ “ครู” เกิดพลังในการทำงาน และพัฒนาไปสู่ความเป็นเลิศ และทำงานด้วยทุนแห่งความสุข
- สร้างวัฒนธรรมในการเรียนรู้ และสร้างความตระหนักเรื่องการสร้างองค์กรแห่งการเรียนรู้เพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน
- สร้างการพัฒนาที่ต่อเนื่องและยั่งยืน
3) ผมคิดว่าปัจจัยที่ท้าทายของการเป็นครูในวันนี้ประกอบด้วย 3 เรื่องใหญ่ คือ
- ความท้าทายเรื่องการพัฒนาตนเองให้มีวิสัยทัศน์ มีทักษะ ความรู้ และทัศนคติที่พร้อมต่อการทำงานในยุคที่โลกเปลี่ยนแปลง และครูคือความหวังของสังคมไทย
- ความท้าทายเรื่องการพัฒนาวิธีการเรียนการสอนให้เด็กไทยคิดเป็น..วิเคราะห์เป็น คิดเป็นวิทยาศาสตร์ มีความคิดสร้างสรรค์ มีความคิดเชิงนวัตกรรม มีคุณธรรมจริยธรรมและมีจิตสาธารณะ
- ความท้าทายเรื่องการสร้างแรงบันดาลใจ และทุนแห่งความสุขเพื่อการทำงานที่ทรงประสิทธิภาพท่ามกลางอุปสรรคและปัญหาต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นรอบ ๆ ตัว
4) โลกและการเปลี่ยนแปลงสู่ยุคต่าง ๆ ถึงปัจจุบัน..จากยุคที่ 1 ยุคเกษตรกรรม สู่ยุคอุตสาหกรรม สู่ยุค Information Technology ปัจจุบันเรากำลังก้าวสู่ยุคที่ 4 หรือ Forth Wave ซึ่งในอนาคตเราจะต้องเน้น
- Sustainability+
- Wisdom+
- Creativity+
- Innovation+
- Intellectual Capital
5) Smart Teachers ในวันนี้ ..ต้อง เข้าใจภาพใหญ่ของการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ และบทบาทของครูและระบบการศึกษาของประเทศไทย ผมขอเสนอ..
5.1) ทฤษฎี HR Architecture
5.2) การปฏิรูปการศึกษา.. ความสำคัญ และบทบาทของครู
การปฏิรูปการศึกษาในทศวรรษที่สอง (พ.ศ.๒๕๕๒-๒๕๖๑) รัฐบาลจะมุ่งเน้นให้คนไทยได้เรียนรู้ตลอดชีวิตอย่างมีคุณภาพ โดยมีเป้าหมายหลัก ๓ ประการ คือ
- พัฒนาคุณภาพและมาตรฐานการศึกษาและเรียนรู้ของคนไทย
- เพิ่มโอกาสทางการศึกษาและเรียนรู้อย่างทั่วถึงและมีคุณภาพ
- ส่งเสริมการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วนของสังคมในการบริหารและจัดการศึกษา
กรอบแนวทางการปฏิรูปการศึกษามี ๔ ประการ คือ
- พัฒนาคุณภาพคนไทยยุคใหม่
- พัฒนาคุณภาพครูยุคใหม่
- พัฒนาคุณภาพสถานศึกษาและแหล่งเรียนรู้ยุคใหม่
- พัฒนาคุณภาพการบริหารจัดการใหม่
6) ในความเห็นของผม..Smart Teachers คือ ครูที่สามารถสร้าง/พัฒนาให้เด็กในวันนี้..
ü คิดเป็น วิเคราะห์เป็น
ü คิดแบบวิทยาศาสตร์
ü มีคุณธรรมจริยธรรม
ü มีจิตสาธารณะ
ü มีความคิดสร้างสรรค์
ü มีวัฒนธรรมในการเรียนรู้ และ
ü มี “ทุนมนุษย์” ที่สมบูรณ์
**และที่สำคัญครูจะต้องเป็นแบบอย่าง ( Role Model) ให้กับเด็กด้วย คือมองทั้งการพัฒนาศักยภาพของตนเองควบคู่ไปกับศักยภาพของนักเรียนของเรา
7)แนวคิดเรื่องทุนมนุษย์ของดร.จีระ ..8K’s+ 5K’s (ใหม่)
8)เจาะลึกแนวทางการสร้างทุนที่สำคัญเพื่อการเป็น Smart Teacher จากมุมมอง ของ ดร.จีระ
- การสร้างทุนแห่งความสุข
- การสร้างทุนทางเครือข่าย และสังคม
- การสร้างทุนทางความคิดสร้างสรรค์ และนวัตกรรม
กรณีศึกษาที่น่าสนใจ คือ อาจารย์ปรารถนากับการผลักดันเพื่อให้เกิดการพัฒนาเป็น..นวัตกรรมทางการศึกษาของโรงเรียนเตรียมอุดมศึกษาน้อมเกล้าสมุทรปราการ
- อ.ปรารถนาเป็นลูกศิษย์ปริญญาเอกของผมได้เชิญผมไปเยี่ยมโรงเรียนบางหัวเสือบุญแจ่มเนียมนิล ( ขณะนั้น )ในครั้งแรก
- เกิดโครงการแรกตามมาคือ การพัฒนาผู้บริหารโรงเรียนในจังหวัดสมุทรปราการหลักสูตรพัฒนาผู้บริหารระดับสูง 48 ชั่วโมง
- โครงการต่อเนื่องที่ตามมา คือ ไปทัศนศึกษาที่ประเทศเวียดนามด้วยงบประมาณของตัวเอง
- หลังจากนั้นโรงเรียนก็ให้ผมนำไปทัศนศึกษาที่ประเทศสิงคโปร์
- สร้างหลักสูตรใหม่ขึ้น ซึ่งสอดคล้องกับการปฏิรูปการศึกษาที่ให้ความสำคัญกับท้องถิ่น
- ได้รับการประเมินให้ผ่านเป็นต้นแบบโรงเรียนในฝัน
- เปลี่ยนชื่อเป็นโรงเรียนเตรียมอุดมศึกษาน้อมเกล้าสมุทรปราการ
- ผลงานที่ผ่านมาทำให้มีนักเรียนเข้ามาศึกษาต่อที่โรงเรียนมากขึ้นจากจำนวนประมาณไม่ถึงพันคนเพิ่มเป็น 2 พันกว่าคน
- เข้าร่วมโครงการ เป็นที่มาของ Sister School กับโรงเรียน Wadong Middle school ประเทศเกาหลีใต้
- ได้รับเป็นโรงเรียนพระราชทาน เป็นโรงเรียนดีเด่นขนาดกลาง จากโครงการเด่นๆ ที่เป็นนวัตกรรมของโรงเรียน
9) ผมเขียนหนังสือ 8H’s / 8K’s อยากจะยกให้เห็นแนวทางพัฒนาตนเอง หรือพัฒนาทุนมนุษย์ในองค์กรจากนักคิดและนักปฏิบัติ 2 คนเป็นอย่างไร?
10) นอกจากการพัฒนาศักยภาพของตนเองและนักเรียน เครื่องมือที่สำคัญที่สุดของ Smart Teachers ในวันนี้ คือ วิธีการเรียนการสอน (Learning Methodologies) - สิ่งที่ดีอยู่แล้ว..เก็บไว้ เช่น การเรียนแบบท่องจำ บางส่วนดีก็เก็บไว้ เพราะอาจจะช่วยเรื่องระบบความคิดที่ดี และอาจจะเสริมด้วยแนวคิดเพื่อการเรียนรู้ที่น่าสนใจดังต่อไปนี้
- แนวคิดและทฤษฎีเพื่อการเรียนรู้และการสร้างวัฒนธรรมการเรียนรู้ของ ดร.จีระ
- แนวคิดของ Peter Senge
- ทฤษฎี Mind Mapping ของ Tony Buzan
- กรณีศึกษาวิธีการเรียนแบบ Constructionism ซึ่งคุณพารณ อิศรเสนา ณ อยุธยา ท่านใช้และได้ผลดีมากที่โรงเรียนดรุณสิขาลัย
“Better learning will not come from findingbetter ways for the teacher to instruct, but fromgiving the learner better opportunities to construct”
" การเรียนรู้ที่ดีกว่า ไม่ได้เกิดมาจากการที่ครูค้นพบวิธีการสอนที่ดีกว่า แต่เกิดมาจากการที่ครูได้ให้โอกาสที่ดีกว่า แก่ผู้เรียนรู้ให้สามารถสร้างองค์ความรู้ได้ด้วยตัวเอง"
(Prof. Seymour Papert, 1996)