สวัสดีครับคุณแสงแห่งความดีครับ

ด้วยความยินดีและดีใจอย่างยิ่งในบรรยากาศเสวนาและแลกเปลี่ยนนานาทรรศนะครับ
การทำงานเชิงปฏิบัติการอย่างมีส่วนร่วม ไม่ว่าจะเป็นการวิจัยและอื่นๆนั้น คงเป็นวิธีเรียกอย่างกลางๆน่ะครับ แต่โดยทั่วไปแล้ว การดำเนินชีวิตและทำกิจกรรมทำมาหากินที่ดำเนินไปอย่างธรรมชาตินั้น สิ่งนี้จะมีอยู่แล้วในสังคมและวิถีชีวิตชุมชน หรือเรียกว่ามีเป็นทุนเดิมอยู่แล้วและสามารถเสริมศักยภาพที่มีอยู่นี้ให้แปรไปสู่การจัดการตนเองเพื่อบรรลุจุดหมายที่ต้องการในเลื่อนไขใหม่ๆได้ แต่อาจจะเรียกต่างกันไป เช่น ภาคกลางและแถวบ้านนอกบ้านเกิดผมที่นครสวรรค์ก็เรียกว่าการลงแขก ทางเหนือเรียกการโฮมแฮง ที่สมุทรสงครามและนครปฐมเรียกเอาแขกแรง ที่อีสานดูเหมือนจะเรียกเอาบุญตุ้มโฮม อย่างนี้เป็นต้น

ดังนั้น ผู้ที่ต้องเรียนรู้และอาจจะเป็นผู้ไม่รู้ จึงคงไม่ใช่ชาวบ้านน่ะครับ แต่อาจจะเป็นนักวิจัยที่พัฒนาตนเองมาในวิถีความรู้สมัยใหม่ซึ่งมักแยกส่วนความรู้ออกจากวิถีปฏิบัติ

จึงจำเป็นต้องจัดความสัมพันธ์กันใหม่เพื่อให้เป็นวิถีแห่งการแลกเปลี่ยนเรียนรู้และอยู่ในฐานะที่จะต้องมีส่วนร่วมไปในกระบวนการวิจัยด้วยกัน เพื่อต่างเติมเต็มให้กัน เป็นไปในแนวอย่างนี้มากกว่าครับ