คุณ K-jira ครับ

โลกวิทยาศาสตร์แบบ Newtonian หรือ Freudian นั้นเป็นโลกแห่ง cause-effect หรือเป็น Causal principle นั่นเอง คำว่า "บังเอิญิ" หรือ by chance จึงบังเกิดขึ้นมาอธิบายพวกที่เป็น acausal relation ต่างๆ เวลาที่นักวิทยาศาสตร์จะอธิบายว่าอะไรทำให้เกิดอะไร วิธีสถิติก็จะพูดว่า "ของแบบนี้จะเกิด by chance ได้น้อยกว่า 5%, 0.5%, 0.05% ฉะนั้น มันจึงไม่น่าจะบังเอิญ" events ต่างจะมี / ไม่มี ความสัมพันธ์ก็จะดูตามนี้

มีคนบันทึกเรื่องหนึ่งไว้ คือ Wilhelm von Scholz (ในหนังสือ Eine Vorform des Schicjsals ของ Der Zufall) มีผู้หญิงคนหนึ่งถ่ายรูปลูกชายของเธอไว้ ที่ Black Forest ในเยอรมันนี ฟิล์มนั้นยังได้ล้าง ทิ้งไว้อยู่ที่ Strassburg พอดีเกิดสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง ก็เกิดการระหกระเหินแยกย้าย ฟิล์มนี้ก้เหมือนจะสูญหายไป ในปี 1916 หลังสงคราม เธอก็ซื้อฟิล์มม้วนหนึ่งใน Frankfurt เอามาถ่ายรูปลูกสาวที่พึ่งเกิด พอเอามาล้างก็พบว่ามีภาพซ้อนอยู่ ปรากฏว่าเป็นภาพของลูกชายเธอที่ถ่ายไว้ตั้งแต่ 1914 นั่นก็คือฟิล์มจองเธอที่หายสาบสูญไป ไม่ได้ล้าง ถูกนำมาขายใหม่ และเธอก็ "บังเอิญ" เป็นคนมาซื้อเอง ในอีกสองปีต่อมา!! คนเขียนเขาบรรยาย (ขออนุญาตไม่แปล) ว่า "The author comes to the understandable conclusion that everything points to the "mutual attraction of related objects," or an "effective affinity." He suspects that these happenings are arranged as if they were the dream of a "greater and more comprehensive consciousness, which is unknowable."

เรามีทางเลือกสองทาง (ถ้าเรื่องข้างบนเป็นเรื่องจริง) คือ 1. มันบังเอิ๊น บังเอิญ (ต้องลากเสียง "เอิ๊นนนน" ยาวๆหน่อย) และ 2. มันมี "สาเหตุอะไรบางอย่าง"

นักวิทยาศาสตร์อาจจะรู้สึกสบายใจกว่าในการใช้คำอธิบายข้อหนึ่ง แต่นักกระยาสาทร หรือนักไสยศาสตร์ นักจิตศาสตร์แบบ Jungian อาจจะตื่นเต้นกับ prospect ของ explanation จากประเด็นหลังมากกว่า

ในการทดลองที่ classic มากๆที่ในปัจจุบันเราก็ยังเห็นในภาพยนต์ก็คือการทดลอง "ทายไพ่" ที่มีไพ่ 25 ใบ ประกอบด้วยรูป 5 ชุด คือ ดวงดาว สี่เหลี่ยม วงกลม เส้นคลื่น และกากะบาท แต่ละรูปมีซ้ำกันห้าใบ ในแต่ละครั้ง คนทายก็จะมีโอกาสหนึ่งในห้าที่จะ "เดา" ถูก ทำบ่อยๆทำเยอะๆ ค่าตรงนี้ก็น่าจะใกล้กับ 1/5 chances (ต้องทำบ่อยๆ มิฉะนั้นจะเหมือนการโยนเหรียญหัวก้อย เราอาจจะได้ไม่ถึง 50% ก็ได้ ไม่ปแลกถ้าเราโยนไม่กี่ครั้ง) ที่ทำกันมักจะต้องทายประมาณ 800 ครั้ง ถ้าใครทายได้ 6.5 ใบจาก 25 ใบ จะมีโอกาส "มั่วถูก" ได้ประมาณ 1:250,000

ที่น่าสนใจคือ มี "บางคน" ที่ consistently ทายได้เหนือกว่า 1:5 มีหนุ่มนายนึง ค่าเฉลี่ยของเขาคือ 10 hits per 25 cards และมีอยู่ครั้งหนึ่งที่แกทายได้ถูกหมดเลย 25 cards!!! นั่นคือ propability ประมาณ 1:298,023,223,876,953,125 หรือหนึ่งในสามล้านล้านล้านนั่นเอง

เราจะยอมเชื่อว่า "มันบังเอิญ" หรือ "เพราะมีสาเหตุ" กันล่ะครับ ในกรณีแบบนี้?