ตอบ คุณธีรกานต์ และ ครูอ้วน ผมว่าไม่เกี่ยวกันนะครับ การดำนาไม่ว่าจะใช้เครื่องจักหรือใช้คนดำ ถ้าดำได้พอดี คือไม่ลึกเกินไป ผลผลิตออกมาไม่แตกแต่างกันนะครับ โดยหลักการ การดำนาที่ใช้ไม่ได้ คือดำลึกเกินไป ต้นกล้าชะงักการเจริญเติบโต แน่นอนต้องมีผลกระทบ เพราะยอดต้นข้าวจะฟื้นช้า ไม่แตกกอ ส่วนข้าวลีบนี่เกิดขึ้นเนื่องจากการใส่ปุ๋ยผิดประเภท เช่นเอาปุ๋ยยูเรียใส่ เท่ากับบำรุงใบบำรุงต้น ไม่บำรุงเมล็ด อีกประการคือข้าวออกรวงให้ดอกในช่วงฝนตก ทำให้การผสมเกษรไม่เป็นไปตามวงจร อย่างนี้ก็เกิดปัญหาข้าวลีบได้ ไม่ใช่เกิดจากการดำนาด้วยเครื่องแน่ครับ