สวัสดีคุณต๊อด และท่านผู้อ่านทุกท่าน

ขอบใจคุณต๊อด ที่ติดตามผลงานและความเคลื่อนไหวของผม และสนใจใฝ่หาความรู้จากสังคมแห่งการเรียนรู้นี้

สิ่งที่คุณต๊อดถามมาว่า  "สมมติน่ะครับ หากผลการประเมินที่ออกมาแล้วไม่เป็นที่พอใจของผู้บริหารองค์การที่มีส่วนชี้เป็นชี้ตายการอยู่รอดขององค์การด้วย แล้วไม่เห็นด้วยกับผลการประเมินดังกล่าว จะแก้ไขอย่างไรครับ? และหากผู้บริหารดังกล่าวให้นำผลการประเมินกลับไปแก้ไขใหม่จนกว่าจะถูก(ใจ) ละ จะแก้หรือไม่แก้ อย่างไร?ครับ"

ประเด็นที่หนึ่ง ผลการประเมินที่ออกมาแล้วไม่เป็นที่พอใจของผู้บริหารฯ  ไม่พอใจนี่ไม่พอใจเชิงบวก คือที่ประเมินมาคะแนนน้อยไป ให้แก้ไขให้ดีกว่านี้  หรือ ไม่พอใจทางลบ คือ ประเมินมาคะแนนสูงเกินจริง ให้ไปแก้ไขให้ตรงกับความเป็นจริง ไม่มีข้อมูลมาให้วิเคราะห์ได้

ผู้บริหารองค์การ ไม่เห็นด้วยกับผลการประเมินดังกล่าว จะแก้ไขอย่างไรครับ?

โดยหลักการประเมินฯ เมื่อผลการประเมินฯ ออกมาผู้บริหารไม่เห็นด้วย จะมีระบบรองรับไว้ เช่น มีคณะกรรมการกลั่นกรองก่อนนำเสนอ และหลังจากนำเสนอ  มีระบบประชุมรายงานผลการประเมิน มีการขอความเห็นต่อคณะกรรมการ ใช้เสียงข้างมากเป็นเกณฑ์ในการตัดสินใจ  ยกเว้นองค์กรที่มีการประเมินผลการปฏิบัติงานที่ไม่เป็นระบบ ไม่มีขั้นตอนที่ได้มาตรฐานสากล ก็จะมีปัญหาแน่นอน 

แนวทางแก้ไข เมื่อผู้บริหาร ให้ไปแก้ไขผลการประเมินฯ ท่านต้องหาวิเคราะห์หาปัญหา และสาเหตุ ว่าเกิดอะไรขึ้น เราบกพร่องสิ่งใด เหตุใดเมื่อเสนอไปแล้ว ไม่ผ่านการพิจารณา ปัญหาต้องมองที่หน่วยงานของเราเป็นอันดับแรก สิ่งที่ผู้บริหารไม่เห็นด้วย อาจจะสะท้อนอะไรบางอย่างออกมา อาจจะบ่งบอกอะไรบางอย่างแก่ท่าน เช่น ผลงานของหน่วยงาน ของรายบุคคล ความสัมพันธ์ระหว่างผู้บริหารกับหน่วยงาน กับเรา กับบุคลากรรายบุคคล เป็นอย่างไร ต้องทบทวนการบริหารเจ้านายหรือไม่ ตัวชี้วัดความสำเร็จของหน่วยงานชัดหรือไม่ และทำได้ตามเป้าหมาย มีผลงานที่ดีเข้าตากรรมการหรือไม่

ประเด็นที่จะแก้ไข เช่น แก้ไขหัวข้อใด ประเด็นใด และที่ให้แก้ไขนั้นสมเหตุสมผล มีความใกล้เคียงกับสภาพความเป็นจริงมากน้อยแค่ไหน  โดยปกติ องค์กรควรต้องมีผู้เชี่ยวชาญด้าน บริหารและพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ ซึ่งเป็นผู้เชี่ยวชาญด้าน “การประเมินผลการปฏิบัติงาน” เป็นผู้คอยให้คำแนะนำกับฝ่ายบริหาร แต่หากไม่มี ควรใช้หลัก outside in หาผู้เชี่ยวชาญข้างนอกมาทำการแนะนำให้  ปัญหาต้องแก้ไขที่สาเหตุ 

การประเมินผลการปฏิบัติงาน จะต้องทำเป็นระบบและมีขั้นตอนตามมาตรฐานสากล ต้องให้ความสำคัญ ตั้งแต่ ก่อนนำระบบการประเมินผลฯมาใช้  ขั้นตอนระหว่างการใช้ระบบฯ และขั้นตอนเมื่อระบบการประเมินฯ ได้ถูกนำมาใช้จนเสร็จสิ้นแล้ว จะมีกระบวนการ สรุปรายงานผลฯ มีการแจ้งผลการประเมินอย่างเป็นระบบ

ฝ่ายทรัพยากรมนุษย์ จะต้องทำให้ทุกคนในองค์กร ทุกระดับในองค์กร มีความรู้ ความเข้าใจ และมีทัศนคติที่ดี ต่อระบบการประเมินผลการปฏิบัติงาน

มีคณะทำงาน มีคู่มือมาตรฐานการประเมินผลการปฏิบัติงาน มีแบบประเมินฯ มีขั้นตอนการประเมิน ฯ ใครประเมินใคร ประเมินแล้วทำอย่างไร หากจะแก้ไข ต้องมีกระบวนการอย่างไร สิ่งเหล่านี้ จะต้องถูกนำมาทบทวนและกำหนดเป็นมาตรฐาน เป็นกฎเกณฑ์ขึ้นมา และทำให้เข้าใจทั่วทั้งองค์กร ปัญหาดังกล่าวก็จะไม่เกิดขึ้น

หลายองค์กร เมื่อมีการประเมินฯแล้ว อาจจะมีการแก้ไข ปรับปรุงผลการประเมินฯ มีทุกที่ครับ แต่จะมีคณะทำงานกลั่นกรอง และผู้บริหารก็จะให้ความเชื่อมั่นต่อคณะทำงาน

กรณีที่ของคุณต็อด หากถูกสั่งให้แก้ไข ผมไม่แน่ใจว่า พนักงานที่ถูกให้แก้ไขการประเมินฯ มีผลงานเป็นอย่างไร แล้วเราประเมินไปอย่างไร มีข้อบกพร่องประการใด จึงจำเป็นต้องให้กลับไปแก้ไขการประเมินมาใหม่ ตรงนี้ ไม่มีข้อมูลให้ประกอบคำแนะนำ..ครับ

อย่างไรก็ตาม ผมเองเมื่อสมัยทำงานในภาคเอกชน ก็เคยถูกสั่งให้ไปทบทวนแก้ไข การประเมินฯเช่นนี้ ผมจะดำเนินการให้ win win win กันทุกฝ่าย  ผู้บริหารอาจจะมีมุมมองที่แตกต่างจากเรา  ควรหาข้อมูลหาเหตุผล ให้พบ ใช้ความคิดเชิงบวก แก้ไขปัญหา และพยายามป้องกันความขัดแย้งที่อาจจะเกิดขึ้นได้ในการทำการประเมินฯ

ก่อนนำเสนอผลการประเมินฯให้กับผู้บริหาร ต้องคิดก่อนแล้ว ว่า หากประเมินไปแบบนี้ จะมีผลอย่างไร และจะมีแผนรองรับอย่างไร  ผมเชื่อว่า ไม่มีใครอยากเป็นคนร้าย หรือทำบาปทำกรรมใด ๆ กับใคร หากคำสั่งของผู้บริหารเป็นคำสั่งอันชอบธรรม ก็ควรปฏิบัติ หากไม่ชอบธรรม ควรอธิบายให้ท่านทราบว่า หากปฏิบัติตาม ให้แก้ไขผลการประเมินฯ ปัญหาที่คาดว่าจะเกิดขึ้นมีอะไร จะมีผลกระทบด้านดี หรือไม่ดี ต่อตัวผู้บริหาร ต่อองค์กร ต่อพนักงานอย่างไร ก็ชี้แจงให้ท่านทราบ เมื่อผู้บริหารทราบแล้ว ยังต้องการให้ทำการแก้ไข ท่านก็รับผิดชอบเอง สิ่งเหล่านี้ เป็นเรื่องของศิลปการบริหารจัดการ 

ผลการประเมินฯ ทุกครั้งที่ทำ ทุกครั้งที่มีการแจ้งผล เกือบร้อยทั้งร้อย จะมีทั้งผู้ถูกใจ กับผู้ไม่ถูกใจ ทั้งนี้อยู่ที่ว่าองค์กร ได้มีการวางระบบไว้แน่นหนาเพียงใด องค์กรที่ปัญหาแบบที่คุณต็อดพบ มีหลายแห่งครับ ทังภาครัฐ ภาคเอกชน และปัญหาดังกล่าวที่ที่เกิดขึ้นส่วนใหญ่ เกิดขึ้นในองค์กรที่ เป็นองค์กรที่ไม่มีฝ่ายทรัพยากรมนุษย์ มืออาชีพ  เป็นองค์กรที่ไม่มีระบบการประเมินฯ ที่ได้มาตรฐานสากลเป็นองค์กรที่คนทั้งองค์กร ยังไม่เข้าใจเรื่องระบบการประเมินผลการปฏิบัติงาน เป็นองค์กรที่ยังไม่มีนโยบายที่ชัดเจน ในเรื่องการประเมินฯ หรือมีแต่ไม่ได้นำมาศึกษา ทบทวน หรือนำเข้าสู่วาระสำคัญ ในการประชุมทบทวนฝ่ายบริหาร และสื่อสารให้เข้าใจอย่างทั่วถึงทุกระดับ

และแน่นอนว่า ย่อมเป็นอุปสรรคต่อการขับเคลื่อนองค์กร ซึ่งต้องอาศัยเวลาในการเยียวยา อาศัยภาวะผู้นำ ของทุกคน ทุกระดับ

ผมเองเคยมีประสบการณ์ด้านนี้ และมีทั้งแก้ไขให้ตามนโยบาย และบางครั้งก็ไมได้แก้ให้ตามที่ต้องการ เพราะได้ชี้แจงเหตุผล ให้ผู้บริหารได้เข้าใจจนเป็นที่ยอมรับกันทุกฝ่าย ทุกระดับที่เกี่ยวข้อง  

การประเมินผลฯ เป็นเครื่องมือทางการบริหารอย่างหนึ่งที่จะช่วยผู้บริหารในการบริหารองค์กรได้ดียิ่งขึ้น ซึ่งไม่ควรต่างคนต่างทำ ต้องทำกันเป็นทีม และทีมต้องมีความรอบรู้ มีคุณธรรม มีเหตุ มีผล รู้จักประมาณการประมาณตน และมีแผนรองรับไว้เสมอ

หากองค์กรยังไม่มีการจัดอบรม ไม่มีการวางระบบฯให้เป็นมาตรฐาน และต้องการรีบทำ ก็แนะนำให้ทำไปตามธรรมชาติที่เคยทำไปก่อนครับ จากนั้นควรเร่งสร้างและพัฒนาระบบ การประเมินผลการปฏิบัติงานที่ได้มาตรฐานขึ้นมาครับ

ผมให้คำแนะนำเพียงเท่านี้ก่อน ขอให้โชคดี ประสบความสุขและความสำเร็จ ครับ