ผมดูรายการทีวี เปลี่ยนประเทศไทย ช่อง PBS เรื่องปฏิรูปการศึกษารอบสอง เมื่อคืนนี้ที่คุณก่อเขต สัมภาษณ์คุณจุรินทร์ รมต.ศึกษา พร้อมกับ อ.เสรี แล้วรู้สึกว่า คุณจุรินทร์ไม่ get ที่อาจารย์เสรีเสนอเรื่อง การมีส่วนร่วมของประชาชนในการปฏิรูปการศึกษาเท่าไรนัก เพราะอ้างแต่ว่ามีแผนทุกด้านพร้อมอยู่แล้ว แถมยังไปเน้นเรื่องสาระการเรียนรู้ ๘ กลุ่ม ที่มี ๕ กลุ่มตกต่ำมาก รวมทั้งการพัฒนาคุณภาพครู-อาจารย์ ทั้งระดับพื้นฐานและอุดมศึกษา ผมเห็นภาพการพูดคนละเรื่อง(เดียวกัน) แต่คุณจุรินทร์ก็พยายามเชื่อมว่าเป็นเรื่องเดียวกัน
ผมเห็นว่าเรื่อง ผลการเรียนรู้ในสาระต่างๆ ตกต่ำ ไม่ใช่สาระสำคัญของการปฏิรูปการศึกษา
สาระสำคัญอยู่ที่อาจารย์เสรีพยายามบอกว่า ต้องทำให้การศึกษาเป็นเครื่องมือแก้ปัญหาของชาวบ้านให้พ้นจากความยากจน ความเหลื่อมล้ำทางสังคม สร้างสมานฉันท์ ส่วนเรื่องวิธีการก็คือ ต้องให้มี “สมัชชาปฏิรูปการศึกษาแห่งชาติ” อย่างที่ทางฝ่ายสาธารณสุขทำสมัชชาสุขภาพ โดยจะเกิดขึ้นได้ก็โดยรัฐบาลมี “เจตจำนงค์ทางการเมือง” ในเรื่องนี้อย่างแรงกล้า จัดสรรเวลาและทรัพยากร (เวลา คน งบประมาณ เครื่องมือ) อย่างเป็น “วาระแห่งชาติ” อย่างแท้จริง จึงจะสามารถระดมประชามหาชนทุกภาคส่วนเข้ามาร่วมกันขับเคลื่อนได้จริง
มีแต่ทำเช่นนี้จึงจะทำให้การปฏิรูปการศึกษาไม่เป็นเรื่องของกระทรวงศึกษาเพียงลำพัง เป็นเรื่องของ รมต.ที่เห็นว่าต้องใช้อำนาจไปบังคับให้ข้าราชการทำตาม “แผนที่วางไว้แล้ว” เพราะท่านตอบคุณก่อเขตว่า อุปสรรคสำคัญที่สุดในการปฏิรูปการศึกษาของท่านก็คือ พูดแล้วไม่มีการทำ ซึ่งผมเข้าใจว่าหมายถึงมีการประกาศนโยบาย มีการกำหนดแผน แล้วข้าราชการเกียร์ว่าง ไม่ขับเคลื่อน แต่ผมคิดว่า แม้ขับเคลื่อนก็ไม่แก้ปัญหาอย่างที่อาจารย์เสรีวิเคราะห์ เพราะปฏิรูปไม่ตรงจุด
สรุปก็คือ เรื่องปฏิรูปการศึกษาต้องใช้เวลา และต้องผ่านกระบวนการ “สมัชชาการศึกษาแห่งชาติ” ที่กระทรวงศึกษาต้อง “คืนการศึกษาให้ประชาชน”
สุรเชษฐ เวชชพิทักษ์
๔ มิถุนายน ๒๕๕๒