- เรื่องหลักทางศาสนากับโยคะนี่ผมไม่มีความรู้เลย เพียงแต่มีเพื่อนให้ข้อสังเกตและแนะนำไว้ให้ ซึ่งก็ทำให้มีความเข้าใจมากขึ้น เวลาทำงานวิจัยชุมชนกับผู้คนที่มีความแตกต่างหลากหลายกัน จะได้มีความละเอียดอ่อนและใส่ใจรอบด้าน
- ส่วนเรื่องการทำสมาธินี่ ผมเคยไปประชุมและเวิร์คช็อปนานาชาติ ชาวต่างประเทศมักรับรู้ว่าถ้าเป็นคนไทยต้องทำสมาธิเป็น แล้วก็สนใจลองให้พาทำ โดยเขาไม่คิดว่าจะเป็นเรื่องกิจกรรมทางศาสนา เลยคิดว่าคงจะเป็นเรื่องที่จะต้องศึกษาและทำความเข้าใจเสียมากกว่าที่จะเป็นเรื่องการกำหนดไว้เป็นหลักปฏิบัติจริงๆ
- เรื่องปัจเจกกับชุมชนอย่างที่คุณใบไม้ย้อนแสงสนใจนี่ คงไม่เป็นเรื่องนามธรรมจนเกินไปหรอกนะครับ อันที่จริงนักวิจัยการพัฒนาคนและภาคสาธารณะของพลเมืองในวิถีประชาคม ก็น่าจะมีสาระสำคัญของความสนใจในเรื่องทำนองนี้
- เพราะจากความเป็นปัจเจก แล้วแผ่ไปสู่ความมีจิตสาธารณะและจิตอาสา ในแง่หนึ่งก็บ่งชี้ถึงความเปลี่ยนแปลงทางจิตวิญญาณจากความเป็นตัวกูของกู ความเห็นแก่ตน สู่ความเป็นตัวกูของกูน้อยลง คลายความเป็นอัตตาสู่ความเป็นอนัตตาและความไร้ตัวตนได้มากขึ้น ซึ่งก็เป็นมิติเดียวกับมีความเป็นส่วนรวม หรือความเป็นชุมชนมากขึ้น นั่นเอง
- แต่ว่า การเปลี่ยนแปลงทางจิตวิญญาณ ถือว่าเป็นกระบวนการอย่างหนึ่งของการพัฒนาจากภาวะภายในสู่ภายนอก ก็จะมีเรื่องให้สามารถทำวิจัยและพัฒนาได้เยอะนะครับ เป็นต้นว่า.......
- วิธีการทางการศึกษาเรียนรู้จะเป็นอย่างไร วิธีการจัดการทางสังคมและนวัตกรรมชุมชนจะเป็นอย่างไร วิธีปฏิบัติเชิงโครงสร้างและการเปลี่ยนแปลงทางกายภาพ หรือทางวัตถุแต่มุ่งส่งผลลึกซึ้งถึงการเปลี่ยนแปลงในระดับสุนทรียภาพและจิตวิญญาณ จะเป็นอย่างไร
- แนวคิดและการปฏิบัติในมิติสุขภาพทั้งของปัจเจกและชุมชน จะเป็นอย่างไร โดยเฉพาะในท่ามกลางสภาพสังคมในปัจจุบัน องค์ความรู้และทฤษฎีสำหรับชี้นำการปฏิบัติในแต่ละบริบทจะเป็นอย่างไร.....น่าสนใจดีออกนะครับ