ขออนุญาตเสริมในเรื่องของการใช้รูป

ความเห็นของผม ผมมองเห็นว่าต้องแยกเป็นกรณีๆ ไป อย่างหะดีษที่อาจารย์ยกมาอ้างในเรื่องของรูปนั้น อาจกล่าวได้ว่าเป็นกรณีทั่วๆ ไป เพื่อป้องกันการนำรูปดังกล่าวที่สร้างขึ้นไปสู่การเชื่อหรือศรัทธาต่อสิ่งอื่นหรือการตั้งภาคีต่ออัลลอฮ์

สำหรับการสอนนั้น เราจะเห็นได้ว่าในการให้ความรู้แก่ซอฮาบะห์ของท่านรอซูลนั้น บางครั้งท่านได้วาดรูปบนพื้นดินด้วย ดังรายงานจากซุนนะฮิ มุตอฮีเราะ กล่าวว่า แท้จริงท่านนบีได้พำนักในสถานที่แห่งความรู้ ในการที่จะสอนซอฮาบะห์ได้รู้ถึงความหมายที่ชัดเจน และมีความจำที่ยืนยาว จึงมีการขีดเขียน เพื่อให้การเรียนรู้นั้นชัดแจง

และท่านอาบูฆอดะห์ กล่าวว่า เมื่อก่อนฉันไม่เคยเห็นท่านรอซูลขีดเส้น 4 เส้นดังกล่าวเพื่อความประเสริฐของสตรีทั้งสี่ท่านที่ประเสริฐที่สุดในสวนสวรรค์ จากการประกาศดังกล่าวเป็นการประกาศจากท่านรอซูลเอง และจากได้ดูจากการท่านได้ขีดเขียนเส้นด้วยมือของท่านเอง

และครั้งหนึ่งท่านนบีได้วาดรูปสี่เหลี่ยมแล้วกล่าวว่า นี้คือายุขัยของมนุษย์ในรูปสี่เหลี่ยม แล้วท่านวาดรูปวงกลม แล้วกล่าวว่า นี้คือลูกหลานอาดัม ส่วนนอกกรอมสี่เหลี่ยมท่านได้วาดวงกลมอีกรูปหนึ่งแล้วกล่าวว่า นี้คือความต้องการของมนุษย์

ส่วนคำถามที่ว่าใช้ภาพเป็นสื่อในการสอนได้หรือไม่นั้น นักวิชาการฮาดิษบางท่านกล่าวว่า ท่านนนบีได้ใช้สื่อประเภทนี้และมีปรากฏเป็นฮะดีษในซอเอี๊ยะบุคคอรี เช่น รายงานจากอับดุลลอฮ์ บินมัสอูด กล่าวว่า ท่านนบีได้ขีดเส้นเป็นสี่เหลี่ยมและขีดเส้นอีกเส้นหนึ่งตรงกลางของมันจนมันเลยออกไป และท่านได้ขีดเส้นอีกเส้นหนึ่งเป็นเส้นเล็กๆ  แล้วท่านก็กล่าวว่า นี้คือมนุษย์และนี้คือสิ่งที่ถูกกำหนดแก่เขาเป็นสิ่งที่ล้อมรอบเขาอยู่ และเส้นที่อยู่ข้างนอกนั้นคือ ความใฝ่ฝันของเขาและเส้นเล็กๆ เหล่านั้นคือ สิ่งที่มาประสบกับเขา เมื่สิ่งนี้มันได้พลาดจากเขาไป สิ่งนี้มันก็จะมาเขมือบเขาต่อ และเมื่อสิ่งนี้พลาดจากเขาไป สิ่งนี้ก็จะมาเขมือบเขาต่อ

ผมเชื่อว่าในสมัยของท่านรอซูล ภาพน่าจะเป็นในทำนองเดียวกันคือ เป็นลายเส้น ซึ่งจะเห็นได้ว่าในการสอนของท่านเองท่านก็ใช้ภาพประกอบ

ส่วนการใช้สิ่งมีชีวิตเพื่อการประดับบ้าน โดยเฉพาะอย่างยิ่ง การนำภาพรับปริญญามีติดไว้ที่ฝาบ้าน อันนี้คงไม่ต้องสงสัยว่าได้หรือเปล่า เพราะคำตอบก็คือ ไม่ได้ เพราะนอกจากจะเป็นภาพแล้ว เจตนาในการไปติดไว้ก็ถ้าไม่ใช่ ความภูมิใจของตนเองในความสามารถ (ซึ่งมุสลิมก็ไม่ควรมี) ก็เพื่อโอ้อวด ซึ่งมุสลิมก็ไม่ควรมีเช่นกัน