ที่ครูให้นักเรียนคิดและทำหลายๆครั้งที่ผ่านมา คนที่สงสัยหรือคนที่ถามคือครู นักเรียนทำแค่ตั้งสมมติฐาน ตรวจสอบสมมติฐาน แล้วก็สรุปผลเท่านั้น อันที่จริงวิธีการทางวิทยาศาสตร์ ประกอบด้วยขั้นตอนทั้งหมดตั้ง 4 ขั้นแน่ะ ได้แก่ ระบุปัญหา ตั้งสมติฐาน ตรวจสอบสมมติฐาน และสรุปผล ผมทบทวนเรื่องเดิมๆให้นักเรียนฟัง เพื่อ...

ผมนัดแนะกับเด็กๆว่า ชั่วโมงหน้า ให้นักเรียนเตรียมเปลือกไข่มาอย่างน้อยคนละ 2 ฟอง ไข่อะไรก็ได้ ไข่เป็ด ไข่ไก่ ไข่ห่าน ไข่จิ้งจกไม่ได้ อย่าเอามานะ(ฮา) มากกว่านี้ยิ่งดีจะได้มีตัวเลือกในการศึกษา ฉะนั้น อาทิตย์นี้ กินไข่เมื่อไรเก็บเปลือกเอาไว้ เออ! เธอเจาะเปลือกไข่ให้รูเล็กๆกว่าปกตินะ เจาะด้านแหลม หัวหรือท้ายก็ได้ ห้ามตอกเหมือนเจียวไข่ปกติ ยุ่งยากหน่อย แต่ไม่เตรียมไม่ได้..เป็นเรื่อง! ไม่เตรียมมา แล้วจะเอาอะไรเรียน อาชีพครูนี่อดขู่นักเรียนไม่ได้จริงๆ ผมสังเกตตัวเอง

พอถึงเวลาเรียนจริง นักเรียนเตรียมเปลือกไข่เป็ด-ไข่ไก่มาอย่างพร้อมเพรียง หลายคนเตรียมมามากกว่าที่นัดแนะไว้เสียอีก บางกลุ่มตกแต่งรอยแตกเปลือกไข่ให้เรียบ โดยที่ครูไม่ได้บอก


 

ผมถามนักเรียนว่า ถ้าเอาหนังสือ สมุดต่างๆที่เธอเห็นบนโต๊ะครู วางทับเปลือกไข่ เปลือกไข่จะรับน้ำหนักหนังสือได้สักกี่เล่ม รับน้ำหนักได้-ไม่ได้ดูตรงไหน ไข่บางฟองร้าว ไข่ทุกฟองร้าว ไข่บางฟองแตก ไข่ทุกฟองแตก ผมซักซ้อมเกณฑ์ตัดสินใจของนักเรียน

ผมถามนักเรียนว่า อะไรทำให้เปลือกไข่รับน้ำหนักได้มากน้อยต่างกัน...ชนิดเปลือกไข่ ความหนาของเปลือกไข่(ไข่เป็ดหนากว่าไข่ไก่) จำนวนเปลือกไข่..

"คิดได้แค่นี้หรือ อย่างอื่นมีอีกมั้ย" ผมลุ้นให้นักเรียนคิดคำตอบเพิ่มเติม เพราะเรื่องน่าจะยังไม่พอกับจำนวนกลุ่มนักเรียน...ขนาดรูเปลือกไข่ที่เจาะ ลักษณะการวางเปลือกไข่(วางแนวตั้ง-วางแนวนอน)


 

ต่อจากนั้น ผมให้นักเรียนรวมกลุ่มกัน เพื่อจำนวนเปลือกไข่จะได้พอทดลอง แล้วให้แต่ละกลุ่มช่วยกันคิดคำตอบอีกครั้ง เอาให้แน่ๆ เอาที่ทุกคนในกลุ่มเห็นร่วมกันจริงๆว่า อะไรทำให้เปลือกไข่รับน้ำหนักได้ไม่เท่ากัน หรือ การรับน้ำหนักของเปลือกไข่ขึ้นอยู่กับอะไร?


 

พอแต่ละกลุ่มได้คำตอบของตัวเองแล้ว ผมซักซ้อมความเข้าใจครั้งสุดท้าย ด้วยการให้แต่ละกลุ่มบอกตัวแปรต่างๆในการทดลอง ไม่ว่าจะเป็นตัวแปรต้น(อิสระ) ตัวแปรตาม และตัวแปรควบคุม ผลคือนักเรียนบางกลุ่ม บางคน ยังบอกตัวแปรบางอย่างไม่ถูกต้องนัก แต่นักเรียนบางกลุ่มที่เข้าใจกว่าช่วยตอบได้


 

นักเรียนทึ่งกับผลการทดลองของเพื่อนกลุ่มหนึ่ง ซึ่งพบว่าเปลือกไข่ 4 ฟอง สามารถรับน้ำหนักหนังสือได้กว่า 9 กิโลกรัม

หลังทดลองและเขียนรายงานส่งทุกกลุ่มแล้ว ผมคุยกับนักเรียนว่า ที่ครูให้นักเรียนคิดและทำหลายๆครั้งที่ผ่านมา คนที่สงสัยหรือคนที่ถามคือครู นักเรียนทำแค่ตั้งสมมติฐาน ตรวจสอบสมมติฐาน แล้วก็สรุปผลเท่านั้น อันที่จริงวิธีการทางวิทยาศาสตร์ ประกอบด้วยขั้นตอนทั้งหมดตั้ง 4 ขั้นแน่ะ ได้แก่ ระบุปัญหา ตั้งสมมติฐาน ตรวจสอบสมมติฐาน และสรุปผล ผมทบทวนเรื่องเดิมๆให้นักเรียนฟัง เพื่อ..

พอดีเลย นักเรียนหญิงคนหนึ่ง เอ่ยสวนขึ้นมาว่า "ครูขา หนูอยากตั้งคำถามเองบ้าง"

ผมก็ได้แต่ยิ้มสิครับ "ครั้งหน้านักเรียนต้องระบุปัญหาเอง"

(ภาพประกอบ : การเรียนเรื่องนี้ ครั้งล่าสุด , 2 ก.พ. 2558)