สวนหย่อม / ปรับภูมิทัศน์

       เมื่อวันที่ ๒๒ สิงหาคม ๒๕๔๙ ได้มีโอกาสพูดคุยกับผู้บริหารสถาบันที่ผมทำงานอยู่ ถึงปัญหาการจัดการภูมิทัศน์ในสถานศึกษาที่มีพื้นที่ร่วมเกือบพันไร่ ปัญหาที่พบคือ เมื่อประมาณ ๙ ปีที่แล้ว (ประมาณปี ๒๕๔๐) สถานศึกษามีพื้นที่รอบๆ สำนักงานที่ต้องดูแลจำนวนหนึ่ง สมัยนั้นมีบุคลากรที่ต้องตัดหญ้า กวาดใบไม้ ๔ ชุด ชุดละ ๔ คน สมัยนั้นสามารถตัดหญ้า ตกแต่งต้นไม้ ๑๕ วันต่อ ๑ ครั้ง แต่ปัจจุบันหน่วยงานเติบโตขึ้น มีอาคารมากขึ้น พื้นที่ที่ต้องดูแล ตัดหญ้า เก็บกวาด เพิ่มขึ้น เพราะมีอาคารใหม่ๆเพิ่มขึ้น แต่บุคลากรที่เกษียณอายุราชการ หายไปเนื่องจากมาตรการจำกัดอัตรากำลังคนภาครัฐ ทำให้ลูกจ้างประจำทำหน้าที่ตัดหญ้า เก็บกวาดลดลง จากที่เคยมี ๔ ชุดทำงาน เหลือปัจจุบัน ๒ ชุดทำงาน ทำให้จากที่เคยตัดหญ้า ๑๕ - ๒๐ วันต่อครั้ง ต้องตัด ๔๐-๕๐ วันต่อครั้ง ทำให้ภูมิทัศน์ไม่สะอาดตาเท่าที่ควร

       บันทึก ๙ มกราคม ๕๐

เมื่อ ๑ ม.ค. ๕๐ ด้วยความมุ่งมั่นที่จะจัดสวนตามที่ตั้งใจไว้ เลยออกไปในทุ่งห่างจากบ้านประมาณ ก.ม.เศษ ขุดล้อมโคนต้นข่อยมาปลูกต้นหนึ่งครับ ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ ๘ นิ้ว สูงประมาณ ๓ เมตร จัดการตัดแต่งกิ่งที่ยาวเกินออก เพื่อลดน้ำหนักและความสูง เริ่มขุดล้อมโคน พบรากแก้ว รากกิ่ง และรากแขนง ให้ตัดออกเสมอกับดินที่ติดมา ด้วยดินที่ห่อโคนเป็นดินเหนียวดินจึงไม่ร่วง จัดการขนย้ายกลับบ้านอย่างทุลักทุเล แต่ก็ถึงบ้านจนได้ เอาปล้องท่อขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง ๘๐ ซ.ม. มาฝังลงไปครึ่งหนึ่ง ยกต้นลงวางในปล้องท่อ กลบหลุมและและคลุมซาแรนป้องกันแดดเผา การตัดกิ่งและใบออกมากๆ จะป้องกันไม่ให้ต้นไม้ปรุงอาหาร เมื่อความสามารถในการหาอาหารของรากลดลง การปรุงอาหารลดลง ต้นไม้ก็จะรอด แต่ถ้าตัดรากแล้วไม่ตัดกิ่ง ความต้องการอาหารสูงแต่รากหาให้ไม่ได้ ต้นไม้ก็จะตาย แต่วิธีนี้รอดครับ ขณะที่บันทึกนี้ใบที่เว้นไว้สังเกตยังเขียวอยู่ครับ

       สัปดาห์ถัดมา

วันเสาร์ที่ ๖ ม.ค. ๕๐ ออกไปทุ่ง ขุดต้นโมกมาอีกต้นครับ อยู่บนคันนา ถูกวัวควายกิน เล็ม และเบียดสี/ทอ จนมีรูปร่างแคระเกร็น สวยงามไปอีกแบบ ขุดล้อมโคนมาปลูกที่สวนในบ้าน ต้นโมกปลูกง่ายตายยากครับ

ต้นโมกน้ำ ขุดจากคันนามาปลูก ๖ ม.ค.๕๐ ถ่ายรูปเมื่อ ๑๕ ม.ค.๕๐  สุขภาพหลังปลูกสดชื่นดีมากกำลังแตกยอดใหม่  กำลังแทงช่อดอกหอมกรุ่น

บันทึก ๑๘ มกราคม ๒๕๕๐

วันนี้ไปคุยกับคุณไมตรี  แก้วทับทิม  นักวิชาการเกษตรของสำนักส่งเสริมและการศึกษาต่อเนื่อง  คุณไมตรีได้ให้พันธ์ต้นปาล์มแชมเปญน์ มา ๓ ต้น  ต้นปาล์มขนนกถอนมาจากโคนต้นอีกประมาณ ๑๐ ต้น  จะเอาไปชำดูว่าติดหรือไม่ บำรุงรักษาอย่างไร  ได้คุยกันถึงปาล์มประเภทต่างๆ  ได้รู้นิสัยและเทคนิคการขุดล้อมปาล์มไปปลูก   นอกจากนี้คุณไมตรีได้นำ Multimedia  การไปดูงาน USA & CANADA ให้เห็นเทคโนโลยีการเพาะชำกล้าไม้ของบริษัท REFORREST ตั้งแต่เริ่มใส่ดินลงแผงชำ อัดดิน หยอดเล็ด ให้น้ำ ให้ปุ๋ย อนุบาล ไปจนลงถุงเตรียมออกปลูก  โดยใช้เครื่องจักรทั้งหมด  น่าทึ่งจริง ๆ  เมื่อไรบ้านเราถึงจะไล่ตามเขาทันหนอ