Monkey city (2):ลวปุระ เมืองโบราณยุคก่อนประวัติศาสตร์กับดอกทานตะวัน

จังหวัดลพบุรี เดิมเรียก ละโว้ นับตั้งแต่สมัยขอมเรืองอำนาจ มีหลักฐานที่สำคัญคือ พระปรางค์สามยอด (อยู่ในเขตอำเภอเมือง) เป็นศิลปะเขมรสมัยบายน และมี ศาลพระกาฬ อายุราวพุทธศตวรรษที่ 18 เป็นเมืองยุคก่อนประวัติศาสตร์ ไม่น้อยกว่า 3,000-4,000 ปีมาแล้ว พบหลักฐานทางโบราณคดีจำนวนมาก ในพุทธศตวรรษที่ 11-15 พงศาวดารเหนือกล่าวถึง พระยากาฬวรรรณดิศได้ให้พราหมณ์ยกพลมาสร้างเมืองละโว้ตั้งแต่ พ.ศ. 1002 นอกจากนี้ยังมีตำนานชินกาลมาลีปกรณ์กล่าวถึงการสร้างเมืองหริภุญไชยใน พ.ศ. 1204 ต่อมาอีก 2 ปี คือ พ.ศ. 1206 ได้ส่งทูตล่องลำน้ำปิงไปเมือง ลวปุระ ทูลขอเชื้อสายกษัตริย์ลวปุระให้ไปปกครอง กษัตริย์ลวปุระจึงได้พระราชทานพระนางจามเทวี พระราชธิดา ให้ไปครองเมืองหริภุญไชย ทรงสร้างวัดจามเทวีที่เมืองหริภุญไชย ราวพุทธศตวรรษที่ 16-18 ละโว้หรือลพบุรีตกอยู่ภายใต้อำนาจทางการของอาณาจักรกัมพูชาเป็นครั้งคราว ในพุทธศตวรรษที่ 19 ปรากฏหลักฐานว่าเมืองลพบุรี เป็นเมืองที่พระเจ้าอู่ทองเคยครองราชย์ก่อนที่จะไปสถาปนาอาณาจักรอยุธยา และในสมัยกรุงศรีอยุธยานี้ลพบุรีเจริญรุ่งเรืองที่สุด เพราะสมเด็จพระนารายณ์มหาราช (ครองราชย์ พ.ศ. 2199-2231) ได้สถาปนาลพบุรีเป็นราชธานีที่สอง จนกระทั่งถึงรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ได้โปรดสถาปนาเมืองลพบุรีเป็นที่ประทับอีกแห่งหนึ่ง 

พระนารายณ์ราชนิเวศน์
สมเด็จพระนารายณ์มหาราชโปรดให้สร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ.2209 เพื่อใช้เป็นที่ประทับ ณ เมืองลพบุรี แบ่งเป็นเขตพระราชฐานชั้นนอก เขตพระราชฐานชั้นกลาง และเขตพระราชฐานชั้นใน กำแพงพระราชวังก่ออิฐถือปูนมีใบเสมาเรียงรายบนสันกำแพงมีซุ้มประตูทั้งหมด 11 ประตู ประตูทางเข้าเป็นทรงจัตุรมุขมีช่องทางเข้าโค้งแหลม ตรงจั่วซุ้มประตูตกแต่งลายกระจังปูนปั้นที่วิวัฒนาการมาจากดอกบัว ที่ซุ้มประตูและกำแพงพระราชฐานชั้นกลางและชั้นในมีช่องเล็ก ๆ เจาะเป็นรูปโค้งแหลมคล้ายบัวเรียงเป็นแถวสำหรับวางตะเกียง ประมาณ 2,000 ช่อง ต่อมาพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 4) โปรดเกล้าฯ ให้ซ่อมแซมขึ้นใหม่เมื่อ พ.ศ. 2399 เพื่อให้เป็นราชธานีชั้นใน และพระราชทานชื่อว่า "พระนารายณ์ราชนิเวศน์" งานแผ่นดินสมเด็จพระนารายณ์มหาราช จะจัดราวกลางเดือน กุมภาพันธ์ ของทุกปี ณ พระนารายณ์ราชนิเวศน์

พระบรมราชานุสาวรีย์ของสมเด็จพระนารายณ์  

 พระที่นั่งดุสิตสวรรค์ธัญญมหาปราสาท เป็นพระที่นั่งศิลปกรรมแบบไทยและฝรั่งเศสผสมกัน เดิมเป็นท้องพระโรงมียอดแหลมทรงมณฑป ตรงกลางท้องพระโรงมีสีหบัญชร ซึ่งเป็นที่เสด็จออกเพื่อทรงมีพระราชปฏิสันถารกับผู้เข้าเฝ้า ประตูและหน้าต่างท้องพระโรงซึ่งอยู่ด้านหน้าทำเป็นโค้งแหลม ผนังด้านนอกพระที่นั่งตรงมณฑปชั้นล่างเจาะเป็นช่องโค้งแหลมไว้สำหรับวางตะเกียง ซึ่งจะเห็นได้อีกเป็นจำนวนมากตามซุ้มประตูและกำแพงของพระราชวัง สมเด็จพระนารายณ์ฯเคยเสด็จออกรับคณะราชทูตฝรั่งเศส เชอวาเลีย เดอ โชมองต์ ที่พระที่นั่งองค์นี้ในปี พ.ศ. 2228  

พระปรางค์สามยอด
ตั้งอยู่บนเนินดินด้านตะวันตกของทางรถไฟ ใกล้กับศาลพระกาฬ มีลักษณะเป็นปรางค์เรียงต่อกัน 3 องค์ มีฉนวนทางเดินเชื่อมติดต่อกัน พระปรางค์สามยอดเป็นศิลปะเขมรแบบบายน ซึ่งมีอายุราวพุทธศตวรรษที่ 18 สร้างด้วยศิลาแลง และตกแต่งลวดลายปูนปั้นที่สวยงาม เสาประดับกรอบประตูแกะสลักเป็นรูปฤาษีนั่งชันเข่าในซุ้มเรือนแก้ว ปรางค์องค์กลางมีฐาน แต่เดิมเป็นที่ประดิษฐานพระพุทธรูปและมีเพดานไม้เขียนลวดลายเป็นดอกจันสีแดง แต่เดิมคงเป็นเทวสถานของขอมมีฐานศิวลึงค์ปรากฏอยู่ในองค์ปรางค์ทั้งสามปรางค์ จนกระทั่งถึงรัชสมัยสมเด็จพระนารายณ์ฯ จึงได้บูรณะปฏิสังขรณ์พระปรางค์สามยอดเป็นวัดในพุทธศาสนา แล้วสร้างพระวิหารก่อด้วยอิฐ ลักษณะสถาปัตยกรรมแบบอยุธยาผสมแบบยุโรปในส่วนของประตูและหน้าต่าง ในวิหารประดิษฐานพุทธรูปหินทรายปางมารวิชัย ศิลปะอยุธยาตอนต้น เปิดให้เข้าชม ระหว่างเวลา 07.00-17.00 น. เว้นวันจันทร์-อังคาร อัตราค่าเข้าชม ชาวไทย 10 บาท ชาวต่างประเทศ 30 บาท นะคะ

 ดอกทานตะวัน(sunflower) บานเต็มท้องทุ่งจะเริ่มตั้งแต่เดือนพฤศจิกายน - มกราคม ดอกทานตะวัน เป็นพืชที่ออกดอกปีละหนึ่งครั้ง (Annual plant) อยู่ในแฟมิลี Asteracae มีฐานรองกลุ่มดอก (Inflorescence) ขนาดใหญ่ ลำต้นโตได้สูงถึง 3 เมตร ฐานรองกลีบดอกอาจกว้างได้ถึง 30 เซนติเมตร ชื่อ"ทานตะวัน"ถูกใช้อ้างอิงถึงพืชทั้งหมดในจีนัส Helianthus

• อาจารย์  beeman 吴联乐 เคยเล่าเรื่องดอกทานตะวันไว้อย่างน่าสนใจคะ คลิกเข้าไปอ่านได้นะคะ

ดูในระยะใกล้จะเห็นลวดลายที่ธรรมชาติบรรจงสร้างสรรค์ อย่างสวยงามนะคะ

 ดอกทานตะวันมีจริงๆหลายสีคะ ภาพด้านล่าง Sunflower 'Moulin Rouge'(มีปลูกที่ตัวเขื่อนป่าสักคะแต่ไม่ทราบมีปลูกที่อื่นๆบ้างหรือไม่)

คลิกเข้าไปชมภาพต้นฉบับ ดอกทานตะวันจาก van Gogh Museum

 รวมรูปภาพดอกทานตะวัน

นำเพลงที่เกี่ยวข้องกับดอกทานตะวันมาฝากคะ

 ไม้ขีดไฟกับดอกทานตะวัน คำร้อง: ประภาส ชลศรานนท์ ทำนอง: เกียรติศักดิ์ เวทีวุฒาจารย์ คุณ วิยะดา โกมารกุล ณ นคร ขับร้อง

 เจ้าไม้ขีดไฟ ก้านน้อยเดียวดาย
แอบรักดอกทานตะวัน
แรกแย้มยามบาน อวดแสงตะวัน
ช่างงดงามเกินจะเอ่ย
ดอกเหลืองอำพัน ไม่หันมามอง
แม้เหลียวมายังไม่เคย
ไม้ขีดเจ้าเอ๋ย เลยได้แต่ฝัน ข้างเดียว

* ดอกไม้จะบานและหันไปตาม
แต่แสงจากดวงอาทิตย์
จุดตัวเองก็ยอมทันใด ให้ลุกเป็นไฟขึ้นมา
เพียงปรารถนา ให้มีลำแสงสีทอง
จุดตัวเองก็ยอมทันใด ให้ลุกเป็นไฟขึ้นมา
เพียงปรารถนา ดอกทานตะวันหันมอง สักครั้ง

เจ้าไม้ขีดไฟ ก้านน้อยเดียวดาย สาดแสงในใจไม่นาน
ดอกเหลืองอำพันจึงหันมามอง และพบเพียงกองเถ้าถ่าน
เจ้าไม้ขีดไฟ ก้านน้อยเดียวดาย เพราะรักจริงใจอย่างนั้น
เพียงแค่เธอหัน เพียงแค่เธอมองก็พอ

(*) จุดตัวเองก็ยอมทันใด ให้ลุกเป็นไฟขึ้นมา
เพียงปรารถนา ให้มีลำแสงสีทอง
จุดตัวเองก็ยอมทันใด ให้ลุกเป็นไฟขึ้นมา
เพียงปรารถนา ดอกทานตะวันหันมอง สักครั้ง

เพลงทานตะวัน ในชุด ลมไผ่ คำร้อง: โดย  อ.เนาวรัตน์ พงษ์ไพบูลย์
ทำนอง:  อ.ธนิสร์ ศรีกลิ่นดี

ตะวันส่องใส    แดดฉายลงมา   ทาบทาทิวทุ่ง
แผ่วลมผ่านโรย    เหมือนโปรยกลิ่นปรุง   ดอกฟางหอมลอย
ดอกหญ้าดาว   วับวาวทางเกลื่อน   เหมือนดังหยาดพลอย
แตะนิดต้องน้อย  ราวมณีร่วงพรู   พัดพรายลงดิน
       จะอยู่แดนไหน  สุดฟ้าแสนไกล   คะนึงถึงถิ่น
ด้าวแดนแผ่นดิน  ที่เราจากมา   เนิ่นนานแสนนาน
ดอกหญ้างาม   งดงามดังก่อน   หรือร่อนร่วงราน
แดดร้อนดินแล้ง  ลมระงมแผ้วพาน  บ้านนาป่าเขา
        ทุ่มกายทุ่มใจ  เข้าโหมแรงไฟ   หัวใจแรงเร่า
ยิ่งสร้างยิ่งทำ  ระกำหนักเบา   ดิ้นรนหนทาง
เจ้ามิ่งขวัญ   ยิ่งวันยิ่งเดือน   ยิ่งเลือนยิ่งราง
ทอดทิ้งทุ่งร้าง วันและวันผ่านเยือน   เหมือนเดินทางไกล
        ตะวันส่องแสง  สาดแสงลงมา  ทาบทาทางใหม่
ร่วมจิตร่วมใจ  ก้าวไปก้าวไป   ฝ่าภัยร้อยพัน
มิ่งขวัญเอ๋ย หัวใจเรามั่น   เหมือนทานตะวัน
เฉิดแสงแรงฝัน   กลางรวีตะวัน   สีทองส่องใส

 คุณ ธวัชชัย  แนะนำ เพลง ดอกทานตะวัน ที่ขับร้องโดยคุณนันทวัน เมฆใหญ่  มาให้ฟังกันอีกเพลงคะ

เพลง ดอกทานตะวัน

ยาม... ยามเมื่อรุ่งอรุณแจ่มฟ้า ตื่นตา...

เห็นตามแนวป่าอุราสำราญ มวล...

พรรณไม้ชื่นชูดอกงามพลิ้ว เฉื่อยฉิว...

สายลมวาบหวิวดูตระการ แววไว..

สดใสชื่นฉ่ำ งามล้ำเจ้าดอกทานตะวัน งามเย้ย...

ดวงสุริยัน ทานตะวันใครสรรเรียกเจ้า  แสง..

สุรียส่องดอกทานตะวันข้าฝัน...

แสงสุริยันกำลังมาเยือน

ก่อนกลับ อย่าลืมแวะเอากล้วยไปฝาก ลิงที่พระปราค์สามยอด ด้วยนะคะคุณ