การนำเสนอโครงการวิจัยภายใต้ชุดโครงการ “วิจัยและพัฒนาองค์กรการเงินและสวัสดิการชุมชน” ในวันที่ 21 พฤษภาคม 2550 ที่ผ่านมา ณ ห้องประชุมของ สกว. มีงานวิจัยย่อยทั้งหมด 4 เรื่องที่เข้าร่วมนำเสนอ มีการอภิปรายให้ข้อเสนอแนะแก่งานวิจัยโดยผู้ทรงคุณวุฒิจากมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์, ธรรมศาสตร์, สกว., วิทยาลัยการจัดการทางสังคม, สภาที่ปรึกษาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ และสถาบันไทยพัฒน์

                 ขอเริ่มด้วยงานวิจัยสวัสดิการชุมชนเชิงวัฒนธรรม เพื่อเรียนรู้และเข้าใจความต้องการ ความเป็นจริงของวิถีชุมชน เป็นงานวิจัยที่เปรียบเสมือนการสร้างฐานบ้านที่แข็งแรง  ก่อนการขึ้นรูปเป็นตัวบ้านและหลังคาต่อไป  ในงานวิจัย พลวัตรสวัสดิการชุมชนท้องถิ่นอีสาน (ประวัติศาสตร์ชุมชนในการจัดสวัสดิการเชิงวัฒนธรรมท้องถิ่นอีสาน) ของคุณอรัญญา พงศ์สะอาด มีหลักการมาจากการเห็นความสำคัญของการจัดสวัสดิการเชิงวัฒนธรรมของพื้นที่ภาคอีสาน  Focus พื้นที่ศึกษาที่อำเภอสังขะ จังหวัดสุรินทร์ เป็นชุมชนที่มีพื้นฐานทางเศรษฐกิจวัฒนธรรม และสวัสดิการชุมชน บนพื้นฐานทางวัฒนธรรมอันยาวนานและคงดำรงอยู่  มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาพลวัตรในการจัดสวัสดิการสังคม ปรากฏการณ์ การปฏิสัมพันธ์ระหว่างชุมชนและรัฐ ความร่วมมือ ความขัดแย้งในการจัดสวัสดิการภายใต้ฐานของวัฒนธรรมชุมชน รวมทั้งวิเคราะห์ผลและสังเคราะห์อนาคตของการจัดสวัสดิการภายในชุมชนภายใต้ความร่วมมือระหว่างรัฐและชุมชนและนำเสนอองค์วามรู้หรือทฤษฎีใหม่ งานวิจัยชิ้นนี้สามารถจะนำไปสู่การเรียนรู้และทำความเข้าใจปรากฏการณ์และความต้องการของชุมชนได้อย่างชัดเจนยิ่งขึ้น และสามารถนำองค์ความรู้มาสู่การปรับปรุงการทำงานด้านการพัฒนาคุณภาพชีวิต ฟื้นฟูท้องถิ่น นอกจากนี้ยังนำไปสู่การกำหนดแนวทางสร้างรูปธรรมของกระบวนการเรียนรู้ การพัฒนาคน วิธีคิดอย่างรู้เท่าทันการเปลี่ยนแปลง 

                  ต่อด้วยงานวิจัยที่จะทำให้ทราบสถานการณ์องค์กรการเงินและสวัสดิการชุมชนในประเทศไทย ในงานวิจัย โครงการสังเคราะห์ความรู้พลวัตระบบสวัสดิการชุมชนในประเทศไทย โดยคุณนฤมล  นิราทร  มีคำถามวิจัย3 ข้อ คือ 1)ระบบสวัสดิการชุมชนในประเทศไทยมีความเป็นมาและมีพลวัตอย่างไรภายใต้บริบทด้านเศรษฐกิจ สังคม การเมือง และ วัฒนธรรมของไทย? ชุมชน รัฐ ตลาด ส่งผลกระทบต่อพลวัตของระบบสวัสดิการสังคมอย่างไร 2)พัฒนาการของระบบสวัสดิการชุมชนเชื่อมโยงกับพัฒนาการของการจัดสวัสดิการสังคมโดยรัฐและเอกชนอย่างไร? มีส่วนส่งเสริมหรือขัดแย้งกันอย่างไร  3)สถานะความรู้ของระบบสวัสดิการชุมชนในประเทศไทยในปัจจุบันเป็นอย่างไร ทั้งในด้านกรอบคิดของสวัสดิการชุมชน ประเภทของระบบสวัสดิการชุมชน  กระบวนการบริหารจัดการ  ระดับ และผลลัพธ์ของการดำเนินงานระบบสวัสดิการชุมชน ทั้งนี้ขอบเขตในด้านพื้นที่นั้นได้รับคำแนะนำให้ศึกษาชุมชนทุกภาคของประเทศไทย และจัดหมวดรูปแบบชุมชนในแต่ละภาคอย่างชัดเจน ใช้วิธีการวิจัยด้วยการสังเคราะห์ความรู้ 2 ระดับ คือ 1) ระดับแนวคิด (สวัสดิการชุมชน  ชุมชนเข้มแข็ง  การสร้างพลังอำนาจ  ความมั่นคงของมนุษย์  การจัดการตนเอง) จากงานเขียน งานวิจัยสวัสดิการชุมชนและองค์กรชุมชน 2) ระดับปฏิบัติการสวัสดิการชุมชน ศึกษาข้อมูลจากพื้นที่คัดเลือกพื้นที่ Best practice และที่ประสบปัญหา งานวิจัยชิ้นนี้มีประโยชน์ต่อชุดโครงการ “วิจัยและพัฒนาองค์กรการเงินและสวัสดิการชุมชน” ในแง่การเสริมสร้างพลังความเข้มแข็ง  การพึ่งตนเองของท้องถิ่น  เสริมสร้างหลักประกันเพื่อความมั่นคงของประชาชน ชุมชน โดยเฉพาะกลุ่มด้อยโอกาสในสังคม  และเสริมสร้างภูมิคุ้มกันให้แก่ประชาชน ชุมชน ภายใต้ระบบเศรษฐกิจใหม่  

                       และขอตอกย้ำให้เห็นความกระบวนการจัดการที่เข้มแข็ง ขององค์กรการเงินและสวัสดิการชุมชน ด้วยงานวิจัย  การขับเคลื่อนองค์กรการเงินและระบบสวัสดิการชุมชนบ้านสามขา  ตำบลหัวเสือ  อำเภอแม่ทะ  จังหวัดลำปางวิจัยโดยคุณวิไลลักษณ์ อยู่สำราญ (อาจารย์อ้อมแห่ง ม.ธรรมศาสตร์ ลำปาง)มีโจทย์วิจัยว่า พลวัตรขององค์กรการเงินและระบบสวัสดิการชุมชนของชุมชนบ้านสามขาเป็นอย่างไร จะขับเคลื่อนองค์กรการเงินชุมชนและระบบสวัสดิการชุมชนบ้านสามขาอย่างไรเพื่อนำไปสู่การพัฒนาคนและทุนทางสังคม มีแนวทางในการบูรณาการองค์กรการเงินชุมชนบ้านสามขา อย่างไรเพื่อนำไปสู่การจัดสวัสดิการให้กับคนในชุมชนและหน่วยงานสนับสนุนจะประสานความร่วมมือกันอย่างไร  เพื่อช่วยเสริมสร้างการทำงานและการเรียนรู้ขององค์กรการเงินชุมชนบ้านสามขา ในการหาคำตอบของงานวิจัย ได้วางกรอบในการเก็บข้อมูลได้แก่ ค้นหาสาเหตุของการเกิดองค์กรการเงินและระบบสวัสดิการชุมชนบ้านสามขาในช่วงเวลาต่างๆ  เงื่อนไข/ปัจจัยทางการเมือง  เศรษฐกิจ  สังคมวัฒนธรรม  รวมทั้งสภาพแวดล้อม  เหตุการณ์ต่างๆ (ปัจจัยภายใน - ปัจจัยภายนอก)  เป็นต้น ซึ่งลักษณะและเงื่อนไขเหล่านี้มี (อาจมี) ผลต่อการเปลี่ยนแปลงขององค์กรการเงินและระบบสวัสดิการชุมชนบ้านสามขา การถอดบทเรียนแนวคิด  การดำเนินการ  รวมทั้งผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นจากการที่องค์กรการเงินชุมชนและระบบสวัสดิการชุมชนได้หล่อหลอมสมาชิกด้วยแนวทางหรือกลไกต่างๆเพื่อให้สมาชิกเป็นผู้มีวินัย  รู้เท่าทัน  และสามารถจัดการกับปัญหาที่ตนเองประสบได้รวมทั้งการมีจิตสำนึกที่คิดถึงสมาชิกคนอื่นในชุมชน  ตลอดจนบทบาทของผู้นำที่มีต่อการขับเคลื่อนองค์กรการเงินและระบบสวัสดิการชุมชน  การถอดบทเรียนในการให้ความหมายเรื่องสวัสดิการชุมชนของชาวบ้าน  แนวความคิดในการเชื่อมประสานองค์กรการเงินชุมชนเพื่อจะนำไปสู่การต่อยอดในเรื่องการจัดสวัสดิการชุมชน  การถอดบทเรียน วิธีการ ทักษะความรู้ที่จำเป็นของหน่วยงานสนับสนุน  แนวทางการทำงานร่วมกันของหน่วยงานสนับสนุนกับองค์กรการเงินชุมชน  ปัจจัยแห่งความสำเร็จ  อุปสรรค และข้อเสนอแนะ

                      สุดท้ายขอกล่าวถึงงานวิจัยที่ตรวจสอบสถานการณ์สวัสดิการชุมชนทั่วโลกเพื่อมาสะท้อนภาพ และสนับสนุนการดำเนินงานองค์กรการเงินและสวัสดิการในประเทศไทย ในเรื่อง  การศึกษาองค์กรการเงินชุมชนที่มีระบบการจัดการสวัสดิการชุมชนในต่างประเทศ เป็นงานวิจัยของคุณจอมขวัญ โยธาสมุทร เพื่อศึกษาองค์กรการเงินชุมชนที่มีระบบการจัดสวัสดิการชุมชนในต่างประเทศ ทั้งวัตถุประสงค์เริ่มต้น, ผู้นำและผู้ก่อตั้ง, แนวคิดและปรัชญา, รูปแบบและกระบวนการจัดการขององค์กรการเงิน รวมถึงศึกษาบริบทขององค์กรการเงินชุมชนในต่างประเทศ, บทบาทและโครงสร้างความสัมพันธ์ของผู้ที่เกี่ยวข้องกับการจัดการองค์กรการเงินชุมชนและสวัสดิการชุมชน เช่นรัฐบาล, เจ้าหน้าที่ท้องถิ่น,NGO ทั้งระดับระหว่างประเทศ และระดับท้องถิ่น  และศึกษาผลการดำเนินงานขององค์กรการเงินชุมชนที่มีระบบการจัดสวัสดิการชุมชน ในแง่ของเกณฑ์การวัดผลการดำเนินงาน  ตัวชี้วัดผลสำเร็จของการดำเนินงาน และการเกิดกิจกรรมพื้นฐานขององค์กรชุมชน และการเกิดสวัสดิการชุมชนในทุกรูปแบบ  วิธีวิจัยใช้การทบทวนวรรณกรรมโดยใช้ฐานข้อมูลของ Google, Science Direct, World Bank และ Blackwell Synergy และ website ขององค์กรการเงินต่างๆ เป็นหลัก  การเลือกประเทศเป้าหมายมีหลักเกณฑ์ คือ เป็นองค์กรการเงินขนาดย่อมที่มีพื้นที่ทำงานในชุมชน และมีสวัสดิการชุมชน เป็นประเทศกำลังพัฒนาที่มีบริบทใกล้เคียงกับประเทศไทย และต้องทำงานเพิ่มเติมในส่วนของการค้นหาประเทศให้เกิดความครอบคลุมทุกทวีป โดยศึกษาเป็นขบวนความคิดของประเทศที่เลือก